Nguồn: AFP | 2026-05-18

ĐÀI BẮC -- Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức tuyên bố Đài Loan sẽ không bao giờ được “mang ra trao đổi”, đồng thời thúc giục Mỹ tiếp tục bán vũ khí cho hòn đảo dân chủ này nhằm duy trì hòa bình khu vực.

Phát biểu của ông Lại được đưa ra hôm 17/5 sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump gợi ý rằng việc bán vũ khí cho Đài Loan có thể được sử dụng như một quân bài mặc cả với Trung Quốc, nước tuyên bố hòn đảo này là một phần lãnh thổ của mình và đã đe dọa dùng vũ lực để chiếm giữ.

Ông Trump kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước tới Bắc Kinh hôm 15/5, trong đó Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thúc ép ông không ủng hộ Đài Loan. Đài Loan phụ thuộc rất lớn vào sự hậu thuẫn an ninh của Mỹ để răn đe một cuộc tấn công tiềm tàng từ Trung Quốc.

“Việc Mỹ tiếp tục bán vũ khí cho Đài Loan và làm sâu sắc thêm hợp tác an ninh Đài Loan - Mỹ không chỉ là cần thiết mà còn là những yếu tố then chốt để duy trì hòa bình và ổn định khu vực”, ông Lại viết trong một tuyên bố trên Facebook.

Ông cho biết Đài Loan, một cường quốc toàn cầu về công nghệ trí tuệ nhân tạo và sản xuất chip bán dẫn, nằm ở “lõi” của các lợi ích toàn cầu và “sẽ không bao giờ bị hy sinh hay đem ra trao đổi”.

Hậu thuẫn của Mỹ

Mỹ chỉ công nhận Bắc Kinh, nhưng theo Đạo luật Quan hệ Đài Loan, Washington phải cung cấp vũ khí để Đài Loan tự vệ. Mỹ vẫn giữ lập trường mập mờ về việc liệu lực lượng Mỹ có can thiệp để hỗ trợ hòn đảo này hay không.

Washington không ủng hộ việc Đài Loan chính thức tuyên bố độc lập nhưng về mặt lịch sử cũng chưa từng công khai tuyên bố phản đối độc lập.

Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson cho biết ông cho rằng phát biểu của ông Lại là “một điều hợp lý mà nhà lãnh đạo ở đó nói ra.”

“Trung Quốc không thể cứ thế đi chiếm đất đai, và chúng tôi sẽ giữ lập trường cứng rắn, Quốc hội sẽ như vậy,” ông Johnson nói với Fox News.

Quốc hội Đài Loan gần đây đã thông qua dự luật chi tiêu quốc phòng 25 tỷ USD, sẽ được dùng để mua vũ khí Mỹ.

Các nhà lập pháp cho biết số tiền này sẽ chi trả gần 9 tỷ USD trong gói vũ khí trị giá 11,1 tỷ USD mà Washington công bố hồi tháng 12, cùng với giai đoạn 2 của thương vụ vũ khí — hiện vẫn chưa được Mỹ phê duyệt — trị giá hơn 15 tỷ USD.

Ông Trump cho biết ông vẫn đang cân nhắc việc bán vũ khí và sẽ đưa ra quyết định “trong khoảng thời gian tương đối ngắn sắp tới”.

Văn phòng Tổng thống Đài Loan dẫn lại những cam kết trấn an nhiều lần từ Washington rằng chính sách lâu nay của Mỹ đối với Đài Loan không thay đổi.

“Đài Loan mong muốn tiếp tục hợp tác với Mỹ dựa trên các cam kết vững chắc trong Đạo luật Quan hệ Đài Loan”, người phát ngôn Karen Kuo cho biết trong một tuyên bố.

Hiện trạng

“Chúng tôi không muốn xảy ra chiến tranh, và nếu giữ nguyên hiện trạng, tôi nghĩ Trung Quốc sẽ chấp nhận điều đó”, ông Trump trả lời phỏng vấn của Fox News.

Ông Lại gọi Trung Quốc là “căn nguyên của bất ổn khu vực” và nói rằng Đài Loan sẽ không “khiêu khích hoặc leo thang xung đột”, cũng như không từ bỏ “lối sống dân chủ và tự do” dưới sức ép.

“Điều chúng tôi tìm cách bảo vệ là hiện trạng; không tồn tại cái gọi là vấn đề ‘Đài Loan độc lập’”, ông nói, và nhấn mạnh rằng ông coi hòn đảo này vốn đã độc lập nên không cần phải tuyên bố độc lập.

Ông Tập Cận Bình mở đầu hội nghị thượng đỉnh Bắc Kinh bằng một cảnh báo về Đài Loan. Ông nói việc xử lý sai vấn đề này có thể dẫn tới “xung đột”.