Nguồn: Joyce Huang và AFP | 2026-05-20

ĐÀI BẮC — Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức khẳng định tương lai của Đài Loan phải do chính người dân nơi đây quyết định. Tuyên bố này được đưa ra khi ông đánh dấu kỷ niệm hai năm của nhiệm kỳ bằng lời kêu gọi mới nhằm tăng cường năng lực phòng thủ và duy trì sự ổn định trên toàn eo biển Đài Loan.

Ông Lại Thanh Đức khẳng định trong bài phát biểu nhân kỷ niệm ngày nhậm chức 20/5: "Tương lai của Đài Loan không thể bị quyết định bởi các thế lực ngoại bang và càng không thể trở thành con tin của nỗi sợ hãi, sự chia rẽ hay những toan tính lợi ích ngắn hạn".

Ông khẳng định: "Tương lai của Đài Loan phải được quyết định bởi sự đồng lòng của 23 triệu người dân chúng ta".

Trung Quốc tuyên bố Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực đối với hòn đảo này. Trong những năm gần đây, Bắc Kinh đã gia tăng áp lực quân sự lên Đài Loan thông qua các đợt xâm nhập đường không và hải quân gần như hằng ngày xung quanh hòn đảo này.

Ông Lại cho biết Đài Loan đang tăng cường chi tiêu quốc phòng "không phải để khiêu khích, mà là để ngăn chặn chiến tranh", đồng thời cảnh báo rằng những mối đe dọa mà hòn đảo này phải đối mặt đang "lớn hơn bao giờ hết".

Ông Lại phát biểu: "Hòa bình thực sự chỉ có thể được bảo đảm thông qua sức mạnh".

Trung Quốc đã gia tăng các hoạt động quân sự ngay trước thềm bài phát biểu kỷ niệm của ông Lại vào ngày 20/5. Bộ Quốc phòng Đài Loan cho biết có 24 máy bay quân sự và thiết bị bay không người lái (drone) của Trung Quốc hoạt động quanh hòn đảo này vào ngày 19/5, trong khuôn khổ điều mà Bắc Kinh gọi là "tuần tra sẵn sàng chiến đấu liên hợp".

Bộ này cho biết 13 trong số các máy bay đã vượt qua đường trung tuyến của eo biển Đài Loan và xâm nhập các vùng nhận diện phòng không phía bắc, miền trung, tây nam và phía đông của Đài Loan, cùng với các tàu hải quân Trung Quốc.

Quân đội Đài Loan đã tiến hành các cuộc tập trận sẵn sàng chiến đấu vào ngày 20/5, bao gồm việc triển khai các xe tăng M1A2T Abrams mới được mua tại miền bắc Đài Loan.

Sự hậu thuẫn của Mỹ

Ông Lại khẳng định Đài Loan sẵn sàng tham gia vào các cuộc "trao đổi lành mạnh và trật tự" với Trung Quốc dựa trên các nguyên tắc "bình đẳng và tôn trọng", nhưng "kiên quyết bác bỏ các chiến thuật 'Mặt trận Thống nhất' vốn mượn danh hòa bình để mưu cầu thống nhất".

Mặt trận Thống nhất là thuật ngữ chỉ các chiến dịch tuyên truyền nhằm ủng hộ Bắc Kinh.

Ông khẳng định Đài Loan "sẵn sàng tham gia đối thoại, nhưng sẽ không chấp nhận vị thế phụ thuộc", đồng thời quyết không đánh đổi chủ quyền hay lối sống dân chủ của mình.

Kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2025, Đài Loan đã phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng trong việc gia tăng chi tiêu quốc phòng và tăng cường đầu tư vào Mỹ.

Đài Loan đã đổ hàng tỷ đô la vào việc hiện đại hóa quân đội và phát triển ngành công nghiệp quốc phòng trong nước, dù vẫn phụ thuộc đáng kể vào các thương vụ mua bán vũ khí của Mỹ trong bối cảnh Bắc Kinh không ngừng tăng cường áp lực quân sự xung quanh hòn đảo này.

Quốc hội Đài Loan gần đây đã thông qua một gói ngân sách quốc phòng đặc biệt trị giá 25 tỷ USD, mà theo các nghị sĩ, phần lớn số tiền này sẽ được dùng để chi trả cho các thương vụ mua sắm vũ khí từ Mỹ đã được công bố trước đó. Gói ngân sách này được phân bổ cho 8 năm.

Ông Trump gần đây cho biết ông sẽ quyết định về các thương vụ bán vũ khí cho Đài Loan trong tương lai "sau một khoảng thời gian khá ngắn sắp tới", sau chuyến thăm của ông tới Bắc Kinh vào tuần trước – nơi ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thảo luận về vấn đề Đài Loan.

Các quan chức Đài Loan sau đó nhấn mạnh rằng chính sách lâu nay của Mỹ đối với hòn đảo này vẫn không thay đổi và Washington không đưa ra bất kỳ cam kết nào với Bắc Kinh liên quan đến các thương vụ bán vũ khí.

Hiện trạng

Ông Lại cho biết nếu có cơ hội đối thoại với ông Trump – người từng để ngỏ khả năng về một cuộc điện đàm giữa hai nhà lãnh đạo – thì ông sẽ nhấn mạnh rằng Đài Loan vẫn cam kết duy trì "hiện trạng" tại eo biển Đài Loan.

Ông khẳng định Đài Loan "không phải là bên gây bất ổn" đồng thời vẫn cam kết duy trì hòa bình, ổn định trong khu vực.

Washington đã chuyển hướng công nhận ngoại giao từ Đài Bắc sang Bắc Kinh vào năm 1979, nhưng vẫn là đối tác an ninh và nhà cung cấp vũ khí chính của Đài Bắc.

Bất kỳ cuộc đối thoại trực tiếp nào giữa hai vị tổng thống cũng sẽ là một bước đi cực kỳ hy hữu trong mối quan hệ không chính thức giữa Mỹ và Đài Loan và nhiều khả năng sẽ vấp phải phản ứng gay gắt từ Bắc Kinh.