Tác giả: Wu Qiaoxi | 2026-05-22

Một lần nữa Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. lại đưa ra cảnh báo rằng nước này có thể bị cuốn vào một cuộc xung đột liên quan đến Đài Loan. Cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh Manila đang tích cực tăng cường các quan hệ an ninh với Mỹ và Nhật Bản, giữa lúc căng thẳng gia tăng tại eo biển Đài Loan.

Ngày 18/5, phát biểu với truyền thông Nhật Bản tại Điện Malacañang, trước thềm chuyến thăm cấp nhà nước tới Tokyo từ ngày 26 đến ngày 29/5, Tổng thống Marcos nhận định - khác với Nhật Bản - Philippines gần như không có lựa chọn nào ngoài việc bị cuốn vào nếu xảy ra kịch bản xung đột tại Đài Loan. Ông lý giải điều này là do khoảng cách địa lý quá gần và việc có đông đảo công dân Philippines đang sinh sống tại hòn đảo này.

Nguy cơ từ vị trí địa lý

Tổng thống Marcos phát biểu: "Philippines không có sự lựa chọn nào khác, bởi Đài Loan ở vị trí quá gần và hiện có khoảng 200.000 công dân của chúng tôi đang sinh sống, làm việc tại Đài Loan".

Ông nói thêm: "Chỉ cần nhìn vào bản đồ, bạn có thể thấy rằng ít nhất là khu vực phía bắc Philippines chắc chắn sẽ bị kéo vào cuộc xung đột đó hoặc tối thiểu cũng gánh chịu những ảnh hưởng trực tiếp".

Đảo Itbayat, điểm cực bắc của Philippines, nằm cách Đài Loan khoảng 160 km.

Tuy nhiên, Tổng thống Marcos vẫn tái khẳng định cam kết của Philippines đối với chính sách "Một Trung Quốc", đồng thời cho biết Manila không mong muốn có xung đột và sẽ tiếp tục kêu gọi các bên theo đuổi một giải pháp hòa bình.

Đây không phải là lần đầu tiên Tổng thống Marcos đề cập đến viễn cảnh này.

Vào tháng 8 năm ngoái, ông Marcos chia sẻ với kênh truyền thông Firstpost của Ấn Độ trong chuyến thăm nước này rằng: "Nói một cách thực tế, nếu xảy ra đối đầu giữa Mỹ và Trung Quốc liên quan đến Đài Loan, Philippines chắc chắn không thể đứng ngoài cuộc, đơn giản là vì vị trí địa lý tự nhiên của chúng tôi".

Những phát biểu này cho thấy rõ bài toán ngày càng hóc búa của Manila trong việc cân bằng giữa áp lực từ Trung Quốc, rủi ro an ninh tại eo biển Đài Loan và các mối quan hệ đồng minh với cả Washington lẫn Tokyo.

Mở rộng hợp tác

Manila đã tăng cường hợp tác quốc phòng trong những tháng gần đây. Tiêu biểu là cuộc tập trận chung Mỹ - Philippines mang tên Balikatan 2026 diễn ra vào tháng 4 và tháng 5 vừa qua là kỳ tập trận có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, với sự tham gia của khoảng 17.000 binh sĩ. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên Nhật Bản chính thức cử binh sĩ thuộc Lực lượng Phòng vệ đại diện tham gia. Balikatan 2026 bao gồm các khoa mục diễn tập phòng không, bắn đạn thật chống đổ bộ, cũng như các bài tập trận tấn công trên biển tại vùng biển cực bắc Philippines, ngay sát Đài Loan.

Tờ The Washington Post năm ngoái đưa tin, Philippines và Đài Loan đã âm thầm mở rộng hợp tác an ninh nhằm ứng phó với tình trạng căng thẳng ngày càng gia tăng trong khu vực. Theo đó, các tàu lực lượng cảnh sát biển của Philippines và Đài Loan đã tiến hành hoạt động tuần tra chung tại eo biển Bashi. Trong khi đó, các quan sát viên thuộc lực lượng hải quân và thủy quân lục chiến Đài Loan cũng tới tham dự một cuộc tập trận chung giữa Mỹ và Philippines, đồng thời tham gia vào các phiên diễn tập sa bàn.

Công khai chiến lược

Dưới thời Tổng thống Marcos, Philippines đã cho phép Mỹ triển khai tên lửa trên lãnh thổ của mình, đồng thời chấp thuận cho các lực lượng Mỹ tiếp cận thêm nhiều căn cứ quân sự, bao gồm cả một số căn cứ nằm gần Đài Loan. Bước đi này đã biến Philippines trở thành một trong những quốc gia tuyến đầu trong các nỗ lực do Mỹ dẫn dắt để đối phó với việc Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng trong khu vực.

Bắc Kinh đã lên tiếng chỉ trích các phát biểu của ông Marcos. Hôm 19/5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn khẳng định, yếu tố cộng đồng người Philippines tại Đài Loan hay khoảng cách địa lý liền kề đều không thể là cái cớ để can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác.

Ông Quách Gia Khôn nhấn mạnh: "Chúng tôi hy vọng Philippines sẽ... tuân thủ nguyên tắc 'Một Trung Quốc' bằng những hành động cụ thể".

Quan hệ quốc phòng với Nhật Bản cũng đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Việc sớm chuyển giao các tàu tuần tra đã loại biên của Lực lượng Tự vệ Trên biển Nhật Bản cho Manila dự kiến sẽ là một trong những chủ đề thảo luận giữa Tổng thống Marcos và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi trong chuyến thăm sắp tới tại Tokyo.

Tổng thống Marcos bày tỏ mong muốn hiểu rõ hơn về quan điểm an ninh đang có sự chuyển dịch của Nhật Bản trong bối cảnh Tokyo vừa nới lỏng lệnh cấm xuất khẩu vũ khí, đồng thời cử các đơn vị chiến đấu tới Philippines tập trận chung, một động thái chưa từng có tiền lệ suốt nhiều thập kỷ qua.

Tổng thống Marcos phát biểu: "Chúng tôi mong muốn hiểu rõ hơn về... những gì Nhật Bản thực sự định triển khai, cũng như những việc họ sẵn sàng thực hiện".