Nguồn: AFP và Focus | 2026-06-09

GENEVA -- Trung Quốc đã mở rộng kho vũ khí hạt nhân nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác trong năm qua, trong khi các nước sở hữu vũ khí hạt nhân ngày càng chuyển nhiều đầu đạn từ trạng thái lưu kho sang triển khai tác chiến, làm gia tăng các rủi ro hạt nhân toàn cầu bất chấp xu hướng suy giảm liên tục của tổng số đầu đạn, các nhà nghiên cứu cho biết.

Các cường quốc hạt nhân trên thế giới sở hữu khoảng 12.187 đầu đạn tính đến tháng 1 năm nay, trong đó khoảng 9.745 đầu đạn được lưu giữ trong các kho quân sự để có thể sử dụng khi cần thiết, theo báo cáo do Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) công bố hôm 8/6.

Con số này giảm nhẹ so với một năm trước đó, do từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, các đầu đạn cũ nhìn chung được tháo dỡ nhanh hơn tốc độ triển khai các đầu đạn mới, dẫn đến sự suy giảm về tổng số.

“Điều đáng lo ngại hơn là mặc dù số lượng vũ khí hạt nhân đã giảm, mức độ nguy hiểm và rủi ro hạt nhân lại đang gia tăng”, Giám đốc SIPRI Karim Haggag nói với AFP.

SIPRI cho biết xu hướng suy giảm kho dự trữ hạt nhân nhiều khả năng sẽ đảo chiều trong những năm tới, “khi tốc độ tháo dỡ đang chậm lại, mà việc triển khai các vũ khí hạt nhân mới lại đang tăng tốc”.

Ông Haggag nói, những dấu hiệu đáng lo ngại khác bao gồm sự xói mòn của các thỏa thuận kiểm soát vũ khí quốc tế và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các cường quốc hạt nhân.

Trung Quốc mở rộng nhanh chóng

Trung Quốc đang mở rộng kho vũ khí hạt nhân nhanh hơn bất kỳ nước nào khác, theo SIPRI.

Kho đầu đạn của Bắc Kinh đã tăng từ khoảng 600 đầu đạn vào tháng 1/2025 lên khoảng 620 đầu đạn một năm sau đó, và dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng trong thập niên tới, theo ước tính của SIPRI.

Viện này cho biết phần lớn đầu đạn hạt nhân của Trung Quốc được lưu giữ tách biệt với các bệ phóng, nhưng Bắc Kinh có thể đã bắt đầu triển khai một số lượng nhỏ cùng các đơn vị tác chiến, có thể lên tới 34 đầu đạn tính đến tháng 1 năm nay.

Đến tháng 1, Trung Quốc đã bố trí hàng trăm tên lửa trong ba khu vực hầm phóng lớn ở miền bắc và đang hoàn thiện thêm 30 hầm phóng tại ba khu vực miền núi ở phía đông, SIPRI cho biết. Nước này hiện sở hữu số lượng bệ phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) trên bộ nhiều hơn cả Nga hoặc Mỹ, và tùy thuộc vào cách tổ chức lực lượng, họ có thể triển khai ít nhất số lượng ICBM ngang bằng với Nga hoặc Mỹ vào cuối thập niên này.

“Cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt tạo ra động lực rất mạnh để Trung Quốc gia tăng sự phụ thuộc vào vũ khí hạt nhân”, ông Haggag nhận định.

Tuy nhiên, SIPRI lưu ý rằng ngay cả khi Trung Quốc vượt mốc 1.000 đầu đạn hạt nhân vào năm 2030, kho vũ khí của họ vẫn chỉ tương đương khoảng một phần tư kho dự trữ hiện nay của Mỹ và Nga.

Theo Chiến dịch Quốc tế Xóa bỏ Vũ khí Hạt nhân (ICAN), Trung Quốc là quốc gia chi tiêu cho vũ khí hạt nhân nhiều thứ hai thế giới trong năm 2025 với khoảng 13,5 tỷ USD, chỉ đứng sau Mỹ với 69,2 tỷ USD.

Tổ chức này cho biết tổng chi tiêu của 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đã tăng 19% so với cùng kỳ năm trước, lên mức kỷ lục 119 tỷ USD.

Nhiều đầu đạn hơn được triển khai

Một xu hướng đáng lo ngại khác là “các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đang đưa chúng ra khỏi kho lưu trữ và triển khai lên các phương tiện có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Như vậy, số lượng vũ khí hạt nhân được triển khai ngày càng nhiều hơn”, ông Haggag nói.

Mỹ và Nga hiện cùng nắm giữ khoảng 83% số vũ khí hạt nhân trên thế giới, mỗi nước duy trì kho dự trữ hơn 5.000 đầu đạn.

Cả hai quốc gia đều đang theo đuổi các chương trình hiện đại hóa lực lượng hạt nhân, dù mỗi bên đều gặp phải những thách thức riêng.

SIPRI cho biết chương trình của Mỹ vẫn đang được thúc đẩy nhưng đã gặp phải “các khó khăn về lập kế hoạch và tài chính, nhiều khả năng sẽ tiếp tục làm chậm tiến độ và làm tăng đáng kể chi phí của chương trình”.

Chương trình của Nga cũng đối mặt với nhiều trở ngại, bao gồm các vụ thử nghiệm ICBM thất bại. Các lệnh trừng phạt kinh tế và những nhu cầu cạnh tranh về nguồn lực do cuộc chiến ở Ukraine gây ra dường như đã ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.

Tiếp tục hiện đại hóa

Tại châu Âu, Pháp và Anh duy trì kho vũ khí hạt nhân với lần lượt khoảng 290 và 225 đầu đạn.

Tuy nhiên, SIPRI lưu ý rằng kho vũ khí của Anh được dự báo sẽ tăng sau khi một bản đánh giá năm 2021 khuyến nghị nâng mức trần số lượng đầu đạn hạt nhân của nước này.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hồi tháng 3 đã ra lệnh tăng quy mô kho vũ khí hạt nhân của Pháp.

Ấn Độ đã mở rộng nhẹ kho vũ khí của mình lên khoảng 190 đầu đạn, theo ước tính của SIPRI.

Pakistan, quốc gia láng giềng và đối thủ của Ấn Độ, duy trì khoảng 170 đầu đạn nhưng vẫn tiếp tục tích lũy vật liệu phân hạch, “cho thấy kho vũ khí hạt nhân của nước này có thể sẽ tiếp tục mở rộng trong thập niên tới”.

Triều Tiên đang tiếp tục “thực hiện mục tiêu đã tuyên bố là mở rộng kho vũ khí hạt nhân theo cấp số nhân”, SIPRI cho biết, và ước tính Bình Nhưỡng sở hữu khoảng 60 đầu đạn.

Israel, quốc gia không công khai thừa nhận sở hữu vũ khí hạt nhân, được cho là đang hiện đại hóa kho vũ khí của mình. SIPRI ước tính nước này có khoảng 90 đầu đạn ở thời điểm đầu năm 2026.