Ayon sa AFP at Focus | 2026-06-09

GENEVA -- Mas mabilis na pinalawak ng Tsina ang nuklear na arsenal nito kaysa sa alinmang bansa sa nakalipas na taon, habang lalong inililipat ng mga estadong may sandatang nuklear ang mga warhead mula sa imbakan tungo sa pag-deploy sa mga operasyonal na puwersa, na nagpapataas ng pandaigdigang panganib ng nuklear sa kabila ng patuloy na pagbaba ng kabuuang imbakan, ayon sa mga mananaliksik.

Tinatayang may 12,187 warhead ang mga bansang may sandatang nuklear sa buong mundo noong Enero, kabilang ang humigit-kumulang 9,745 na nasa mga imbakan ng militar para sa posibleng paggamit, ayon sa ulat ng Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) na inilabas noong Hunyo 8.

Bahagyang bumaba ito kumpara sa nakaraang taon, dahil mula nang matapos ang Cold War, mas mabilis na ibinubuwag ang mga lumang warhead kaysa sa pag-deploy ng mga bago, na nagresulta sa pagbaba ng kabuuang bilang.

"Ang mas nakababahalang balita ay kahit na mas mababa na ang bilang ng mga sandatang nuklear, patuloy na tumataas ang antas ng panganib at banta ng nuklear," sinabi ni SIPRI Director Karim Haggag sa AFP.

Posibleng mabaligtad sa mga darating na taon ang kalakaran ng pagbaba ng mga imbakan ng nuklear, "dahil bumabagal ang pagbuwag, habang bumibilis ang pag-deploy sa operasyon ng mga bagong sandatang nuklear," ayon sa SIPRI.

Kabilang sa iba pang babala ang paghina ng mga pandaigdigang kasunduan sa pagkontrol ng armas at ang tumitinding kompetisyon ng mga bansang may sandatang nuklear, sabi ni Haggag.

Mabilis na pagpapalawak ng Tsina

Mas mabilis na pinalalawak ng Tsina ang nuklear na arsenal nito kaysa sa alinmang bansa, ayon sa SIPRI.

Tinatayang tumaas ang imbakan ng Beijing mula sa humigit-kumulang 600 warhead noong Enero 2025 hanggang sa mga 620 makalipas ang isang taon, at inaasahang patuloy pang lalawak sa susunod na dekada, ayon sa pagtataya ng institusyon.

Karamihan sa mga warhead ng Tsina ay nakaimbak nang hiwalay sa kanilang mga launcher, ngunit maaaring sinimulan na ng Beijing ang pag-deploy ng maliit na bilang sa mga puwersang nakahanda sa operasyon, na maaaring umabot sa 34 noong Enero, ayon sa SIPRI.

Noong Enero, nakapag-deploy na ang Tsina ng daan-daang missile sa tatlong malalaking silo field sa hilaga nito at tinatapos na ang 30 pang silo sa tatlong bulubunduking lugar sa silangan, ayon sa SIPRI. Mas marami na rin itong mga land-based intercontinental ballistic missile (ICBM) launcher kaysa sa Russia o Estados Unidos, at depende sa magiging ayos ng organisasyon ng puwersa nito, maaari nitong maabot ang kasing dami ng ICBM ng alinman sa dalawang bansa pagsapit ng susunod na dekada.

"Ang tumitinding kompetisyon sa geopolitika ay nagiging matibay na dahilan para sa Tsina na mas lalo pang umasa sa mga sandatang nuklear," sabi ni Haggag.

Gayunpaman, binigyang-diin ng SIPRI na kahit pa lampasan ng Tsina ang 1,000 nuclear warhead pagsapit ng 2030, mananatili pa rin itong humigit-kumulang isang-kapat lamang ng kasalukuyang imbakan ng U.S. at Russia.

Ikalawa ang Tsina sa buong mundo sa pinakamalaking gumastos para sa mga sandatang nuklear na tinatayang umabot sa $13.5 bilyon, kasunod lamang ng Estados Unidos na may $69.2 bilyon, ayon sa International Campaign to Abolish Nuclear Weapons.

Iniulat ng grupo na tumaas nang 19% taon-taon ang pinagsamang paggastos ng siyam na estadong may sandatang nuklear at umabot sa rekord na $119 bilyon.

Mas maraming warhead ang na-deploy

Isa pang nakababahalang kalakaran ay kung saan ang mga estadong may sandatang nuklear ay inilalabas ang mga ito mula sa imbakan at inilalagay sa mga sistemang kayang mag-deploy ng sandatang nuklear. Kaya mas marami ang nakikitang naka-deploy na sandatang nuklear," sabi ni Haggag.

Magkasamang hawak ng Estados Unidos at Russia ang humigit-kumulang 83% ng mga sandatang nuklear sa buong mundo, at bawat isa ay may nakaimbak na higit sa 5,000 warhead.

Parehong nagpapatupad ng mga programa sa modernisasyon para sa kanilang mga puwersang nuklear ang dalawang bansa, bagama’t bawat isa ay nakaranas ng mga hamon.

Patuloy na umuusad ang programa ng Estados Unidos ngunit nahaharap ito sa "mga hamon sa pagpaplano at pagpopondo na malamang na magdulot ng karagdagang pagkaantala at magpataas nang malaki sa gastos ng programa," ayon sa SIPRI.

Nahaharap naman ang programa ng Russia sa sarili nitong mga pagsubok, kabilang ang mga nabigong pagsubok ng ICBM. Tila naapektuhan ang pagsulong nito ng mga parusang pang-ekonomiya at ng magkasalungat na pangangailangan na dulot ng digmaan sa Ukraine.

Patuloy ang modernisasyon

Sa Europe, nanatiling may imbakan ng nuklear na humigit-kumulang 290 warhead ang France at 225 naman ang United Kingdom.

Gayunpaman, binigyang-diin ng SIPRI na inaasahang lalago ang arsenal ng Britain matapos irekomenda ng pagsusuri noong 2021 na taasan ang limitasyon sa bilang ng mga nuclear warhead ng bansa.

Noong Marso, iniutos ni Pangulong Emmanuel Macron ng France ang pagpapalawak ng imbakan ng sandatang nuklear ng bansa.

Bahagyang pinalawak ng India ang arsenal nito sa humigit-kumulang 190 warhead, ayon sa pagtataya ng SIPRI.

Nananatiling may tinatayang 170 warhead ang karatig-bansa ng India at karibal nitong Pakistan, ngunit patuloy itong nag-iipon ng fissile material, "na nagpapahiwatig na maaaring lumawak pa ang nuklear na arsenal nito sa susunod na dekada."

Patuloy na tinutupad ng North Korea ang "ipinahayag nitong layunin na mabilis at agresibong palawakin ang nuklear na arsenal nito," ayon sa SIPRI, na tinatayang may humigit-kumulang 60 warhead ang Pyongyang.

Ang Israel, na hindi hayagang umaamin na may mga sandatang nuklear, ay pinaniniwalaang nagsasagawa ng modernisasyon sa arsenal nito, at tinatayang nasa humigit-kumulang 90 warhead ang imbakan nito sa simula ng 2026, ayon sa SIPRI.