Tác giả: Zarak Khan | 2026-06-11

Úc đang củng cố năng lực chống tàu ngầm và giám sát hàng hải khi có những quan ngại về sự hiện diện hải quân và hoạt động của tàu ngầm Trung Quốc trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang gia tăng.

Chiếc Boeing P-8A Poseidon thứ 14 và là chiếc cuối cùng trong chương trình mua sắm phi đội máy bay này được nhận ngày 27/5, 5 ngày sau khi Úc công bố hợp đồng giám sát trên không mới với một nhà thầu quốc phòng của Mỹ để củng cố năng lực trinh sát hàng hải và an ninh biên giới.

Các sáng kiến này nhấn mạnh những nỗ lực lớn hơn để nâng cao nhận thức và khả năng răn đe trên biển khi Hải quân của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) mở rộng phạm vi hoạt động trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, gồm cả những vùng biển quan trọng đối với an ninh Úc.

Tăng tuần tra chống tàu ngầm

RAAF đã nhận chiếc máy bay tuần tra biển P-8A Poseidon thứ 14 và là chiếc cuối cùng do Boeing sản xuất.

Canberra tuyên bố việc hoàn chỉnh phi đội máy bay này sẽ hỗ trợ khả năng giám sát và bảo vệ các tuyến đường biển trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng tăng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Máy bay P-8A Poseidon được các đồng minh và đối tác của Mỹ, gồm cả Úc, sử dụng rộng rãi để thực hiện các nhiệm vụ tuần tra biển tầm xa, tác chiến chống tàu ngầm và thu thập thông tin tình báo trên các khu vực biển tranh chấp.

Trong tuyên bố ngày 27/5, Bộ Quốc phòng Úc cho biết máy bay này sẽ củng cố năng lực của nước này trong "thực hiện tác chiến chống tàu ngầm, tấn công trên biển, các nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát".

Trung tướng Stephen Chappell, Tư lệnh của RAAF, phát biểu: "Phi đội P-8A Poseidon là một năng lực quan trọng, là cơ sở để duy trì nhận thức về vùng biển của chúng ta, và tăng cường năng lực của Úc trong việc phát hiện, ngăn chặn và ứng phó với các mối đe dọa trên các tuyến đường biển của mình".

Ông nói thêm: "Với việc tích hợp các cảm biến, hệ thống liên lạc và khả năng tấn công tiên tiến, P-8A Poseidon đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ chiến lược răn đe bằng cách ngăn chặn của Úc".

Theo các nhà phân tích quốc phòng, việc mở rộng hạm đội diễn ra khi Úc tìm cách tăng cường năng lực giám sát hàng hải và chống tàu ngầm để đối phó với hoạt động ngày càng tăng của PLAN trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trung Quốc tăng cường sức mạnh hải quân

Trung Quốc đã cải thiện đáng kể năng lực hải quân của mình trong thập kỷ qua, khi triển khai một hạm đội tàu ngầm lớn hơn và ngày càng tinh vi hơn, đồng thời mở rộng phạm vi hoạt động ra khỏi khu vực Tây Thái Bình Dương.

Harpreet Sidhu, nhà phân tích hàng không vũ trụ và quốc phòng tại GlobalData, một công ty tư vấn có trụ sở tại London, bình luận: "Trong bối cảnh các tàu ngầm Trung Quốc ngày càng gia tăng hoạt động ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Úc đang tìm cách triển khai các phương tiện có khả năng chặn các cuộc xâm phạm vùng biển lãnh hải của mình".

Ông Sidhu đánh giá P-8A là một máy bay có khả năng chống tàu ngầm cao. Nhà phân tích này cho biết, nó không chỉ có thể phát hiện và theo dõi tàu ngầm mà còn có thể tấn công chúng bằng ngư lôi trên máy bay.

Ông bổ sung ý kiến: "Việc biết Úc vận hành một phi đội P-8A đầy đủ đã là một yếu tố răn đe, có thể khiến bất kỳ chỉ huy tàu ngầm nào của PLAN phải suy nghĩ kỹ trước khi tiến vào vùng biển của Úc".

Để giương uy tầm hoạt động, binh sĩ RAAF gần đây đã tăng cường hợp tác hàng không trong khu vực.

Ngày 5/6, RAAF thông báo lực lượng của họ đã tiến hành các hoạt động chia sẻ thông tin chung với Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản bằng cách sử dụng máy bay P-8A Poseidon của Úc và máy bay Kawasaki RC-2 của Nhật Bản trên Thái Bình Dương.

Tăng cường giám sát hàng hải

Úc đã ký thỏa thuận giám sát trên không với nhà thầu quốc phòng Metrea có trụ sở tại Washington để tăng cường giám sát hàng hải dân sự và bảo vệ biên giới trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược khu vực.

Theo thỏa thuận này, Metrea sẽ hợp tác với Bộ Nội vụ và Lực lượng Biên phòng Úc (ABF) để "cung cấp năng lực giám sát nâng cao nhằm hỗ trợ nhiệm vụ quan trọng là bảo vệ biên giới nước Úc", công ty thông báo hôm 22/5.

Thỏa thuận sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2028, với một phi đội gồm 11 máy bay. Phía ABF cho biết, phi đội máy bay này sẽ cung cấp "giám sát trên không tầm ngắn và tầm xa với phạm vi phủ sóng quốc gia được tăng cường, hoạt động 24/7, suốt cả năm".

Động thái này sẽ "củng cố hơn nữa năng lực giám sát hàng hải dân sự và bảo vệ biên giới của Úc, đảm bảo tính liên tục của năng lực và mang lại bước tiến vượt bậc về hiệu suất, phạm vi phủ sóng và công nghệ giám sát", theo tuyên bố của ABF.

Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sâu rộng hơn

Những sáng kiến này là một phần trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trên diện rộng hơn của Úc, bổ trợ cho các cuộc tuần tra chung và nỗ lực xây dựng năng lực trong lúc những lo ngại về các hoạt động dưới biển của Trung Quốc ngày càng tăng.

Theo Sáng kiến Đại dương Thấu suốt của mình, Bắc Kinh đang tiến hành lập bản đồ và giám sát dưới đáy biển trên diện rộng ở Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương và Bắc Cực.

Các nhà phân tích hải quân cho rằng, dữ liệu này có thể hỗ trợ các hoạt động tàu ngầm trong tương lai của Trung Quốc và có khả năng thách thức các lực lượng hải quân đồng minh tại những vùng biển chiến lược.

Đáp lại, Mỹ và các đồng minh như Úc đang đẩy nhanh nỗ lực đưa sản xuất quốc phòng tiến gần hơn các điểm nóng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương để duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu trước năng lực quân sự đang tiến bộ nhanh chóng của Trung Quốc.

Hồi tháng 5, Úc đã tham gia cùng Mỹ và Anh, trong khuôn khổ quan hệ đối tác an ninh AUKUS, để phát triển các thiết bị không người lái dưới biển tiên tiến, được thiết kế để bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng dưới biển, điển hình là các tuyến cáp thông tin liên lạc dễ bị hư hại.

Trong tháng 3 vừa qua, quan chức từ 16 quốc gia, gồm cả Úc, đã có buổi họp trực tuyến trong khuôn khổ Quan hệ đối tác vì Khả năng phục hồi công nghiệp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương do Mỹ dẫn dắt, thông qua các sáng kiến quốc phòng mới từ sản xuất tên lửa, phát triển máy bay không người lái đến sản xuất đạn dược.