Tác giả: Zarak Khan | 2026-06-16

Ấn Độ đang đẩy nhanh việc tái tổ chức quân sự tham vọng nhất trong nhiều thập niên, một cuộc cải tổ cơ cấu toàn diện nhằm tăng cường khả năng răn đe Trung Quốc trong bối cảnh căng thẳng biên giới kéo dài và cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Cuộc cải cách tập trung thành lập các Bộ tư lệnh Chiến khu Tích hợp (ITC). Đây là một kế hoạch vốn bị trì hoãn từ lâu nhằm đặt Lục quân, Hải quân và Không quân Ấn Độ dưới các bộ tư lệnh tác chiến thống nhất.

Bộ trưởng Quốc phòng Rajnath Singh đã nhận bản đề xuất cuối cùng vào tháng 5. Đề xuất hiện đang chờ sự phê duyệt của bộ này và Ủy ban Nội các về An ninh, tờ South China Morning Post đưa tin hôm 10/6.

Các bộ tư lệnh thống nhất

Theo kế hoạch, Ấn Độ sẽ thành lập 3 bộ tư lệnh chiến khu lớn, mỗi bộ chịu trách nhiệm về một khu vực chiến lược riêng biệt.

Bộ tư lệnh Chiến khu Bắc, đặt tại Lucknow, sẽ tập trung hoàn toàn vào Trung Quốc và giám sát toàn bộ Đường kiểm soát thực tế (LAC), kéo dài từ Ladakh ở phía tây đến Arunachal Pradesh ở phía đông.

Bộ tư lệnh Chiến khu Tây, đặt tại Jaipur, sẽ chịu trách nhiệm đối với Pakistan và an ninh dọc theo Đường kiểm soát (LoC), là ranh giới trên thực tế chia cắt khu vực Kashmir đang tranh chấp giữa hai nước.

Bộ tư lệnh Chiến khu Hàng hải, đặt tại Thiruvananthapuram, sẽ giám sát các hoạt động trên toàn bộ Ấn Độ Dương và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương rộng lớn hơn.

Việc tái cơ cấu này sẽ đánh dấu sự chấm dứt mô hình tổ chức quân sự của Ấn Độ tồn tại từ năm 1947. Theo mô hình đó, Lục quân, Hải quân và Không quân hoạt động độc lập với nhau.

Quân đội Ấn Độ hiện đứng thứ tư thế giới, chỉ sau Mỹ, Nga và Trung Quốc, theo ông Shishir Gupta, Tổng biên tập điều hành của Hindustan Times.

“Cả 3 quốc gia đứng trên Ấn Độ về sức mạnh quân sự đều đã vận hành các bộ tư lệnh chiến khu”, ông Gupta nói với tờ báo này hồi tháng 2.

Ông cho rằng nếu muốn cạnh tranh hiệu quả với 3 cường quốc đó, Ấn Độ không thể tiếp tục duy trì các ốc đảo quân chủng riêng biệt với học thuyết, cơ cấu chỉ huy và lợi ích thể chế khác nhau.

Theo đánh giá năm 2026 của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), một tổ chức nghiên cứu toàn cầu, công tác hoạch định quân sự của Ấn Độ vẫn chủ yếu tập trung vào “giải quyết các quan ngại an ninh và tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc và Pakistan, được New Delhi xem là các mối đe dọa láng giềng hàng đầu”.

IISS cho biết Ấn Độ ngày càng chú trọng “bảo đảm an ninh tại Ấn Độ Dương trước các mối đe dọa” từ Trung Quốc và Pakistan, đồng thời đối phó với nhiều thách thức an ninh hàng hải phi truyền thống.

Ngoài ra, Ấn Độ cũng đang tìm cách quản lý tốt hơn các căng thẳng với Pakistan dọc theo LoC tại Kashmir.

Đối phó Trung Quốc

Trong 3 bộ tư lệnh được đề xuất, Bộ tư lệnh Chiến khu Bắc được xem rộng rãi là trọng tâm vì sẽ hợp nhất phản ứng của Ấn Độ trước thách thức quân sự từ Trung Quốc.

Nỗ lực thành lập bộ tư lệnh này trở nên cấp thiết sau vụ đụng độ tại Thung lũng Galwan năm 2020, trong đó ít nhất 20 binh sĩ Ấn Độ và 4 binh sĩ Trung Quốc thiệt mạng, là những thương vong chiến trận đầu tiên dọc biên giới hai nước trong vòng 45 năm.

Mặc dù Bắc Kinh và New Delhi kể từ đó đã tiến hành nhiều vòng đàm phán ngoại giao và quân sự, căng thẳng vẫn ở mức cao và lực lượng triển khai vẫn duy trì quy mô lớn dọc theo nhiều khu vực trên đường biên giới thực tế dài 3.488 km.

Tấm gương từ Trung Quốc

Bộ tư lệnh miền Bắc sẽ hợp nhất công tác lập kế hoạch, tình báo và các hoạt động quân sự chống lại Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) dưới một cơ quan chỉ huy duy nhất, phản ánh những bài học rút ra từ chính các cuộc cải cách quân sự của Bắc Kinh.

Trung Quốc đã tái tổ chức PLA thành 5 bộ tư lệnh chiến khu vào năm 2016, trong đó Bộ tư lệnh Chiến khu Tây giám sát các lực lượng Trung Quốc triển khai đối diện với Ấn Độ. Bộ tư lệnh Chiến khu Bắc mà New Delhi đề xuất cũng sẽ tích hợp công tác lập kế hoạch và tác chiến dưới một bộ chỉ huy duy nhất.

Theo Tổ chức Nghiên cứu về Trung Quốc và Châu Á (ORCA), một viện nghiên cứu tại New Delhi, mặc dù Bộ tư lệnh Chiến khu Tây chịu trách nhiệm duy trì ổn định tại Tân Cương và Tây Tạng, trọng tâm đối ngoại chính của chiến khu này là khu vực biên giới Trung - Ấn đang tranh chấp.

ORCA cho biết chiến khu này đã tinh giản các hoạt động tác chiến hiệp đồng giữa Lục quân, Không quân và Lực lượng Tên lửa PLA, nâng cao khả năng sẵn sàng cho các kịch bản xung đột tiềm tàng tại các khu vực cao nguyên, bao gồm Aksai Chin và Arunachal Pradesh.

Nhiều nhà hoạch định an ninh Ấn Độ cho rằng Bộ tư lệnh Chiến khu Bắc là cần thiết để đối phó với hạ tầng quân sự ngày càng mở rộng của Trung Quốc, các nỗ lực hiện đại hóa lực lượng và việc duy trì triển khai quân quy mô lớn dọc tuyến biên giới tranh chấp.

Ấn Độ Dương

Việc thành lập Bộ tư lệnh Chiến khu Hàng hải phản ánh nỗ lực rộng lớn hơn của Ấn Độ nhằm đối phó với ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc tại khu vực Ấn Độ Dương.

Bộ tư lệnh này được thiết kế để tăng cường giám sát hàng hải, tích hợp các phương tiện hải quân và không quân, bảo vệ các tuyến hàng hải trọng yếu và cải thiện khả năng phối hợp với các đối tác chiến lược trên khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trong hai thập niên qua, Bắc Kinh đã thúc đẩy chiến lược "chuỗi ngọc trai", với việc phát triển một mạng lưới các cảng thương mại và cơ sở hạ tầng hàng hải có liên hệ với quân sự trên khắp Ấn Độ Dương.

Trung Quốc đã giành được quyền tiếp cận chiến lược đối với cảng Gwadar ở Pakistan, cảng Hambantota ở Sri Lanka và cảng Kyaukpyu ở Myanmar, Trung tướng đã về hưu Rajeev Chaudhry, cựu Tổng cục trưởng Tổ chức Đường bộ Biên giới Ấn Độ, nói với Times of India ngày 3/5.

Các nhà chiến lược Ấn Độ ngày càng xem những diễn biến này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của Trung Quốc nhằm mở rộng ảnh hưởng trên toàn khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và thách thức vị thế truyền thống của Ấn Độ tại Ấn Độ Dương.

Đảo Great Nicobar nằm gần eo biển Malacca, nơi gần 30% thương mại toàn cầu và khoảng 80% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc đi qua, theo Hindustan Times. Kế hoạch phát triển của Ấn Độ tại đây nhằm tăng cường hiện diện hàng hải gần một trong những điểm nghẽn chiến lược quan trọng nhất thế giới. New Delhi xem đây là đối trọng trực tiếp với mạng lưới “Chuỗi ngọc trai” của Bắc Kinh.

Ấn Độ Dương đang nhanh chóng “nổi lên như một trong những không gian chiến lược có mức độ cạnh tranh gay gắt nhất thế giới”, ông Chaudhry viết trong một bài phân tích đăng hôm 3/6 trên ấn phẩm Raksha Anirveda của Ấn Độ.

Ông cho biết: “Các đợt triển khai hải quân của Trung Quốc, các cảng lưỡng dụng, các hệ thống giám sát dưới biển và tầm hoạt động hàng hải ngày càng mở rộng đã biến khu vực này thành một đấu trường cạnh tranh then chốt”.