Nguồn: AFP và Focus | 2026-07-07

BẮC KINH -- Bắc Kinh cho biết một tàu ngầm của Trung Quốc đã phóng thử một tên lửa "chiến lược" mang đầu đạn giả ra Thái Bình Dương vào ngày 6/7, động thái ngay lập tức vấp phải sự lên án từ các quốc gia trong khu vực.

New Zealand mô tả vụ thử này là vụ phóng một "tên lửa đạn đạo tầm xa" có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, song Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao Trung Quốc không xác nhận liệu quân đội nước này có sử dụng tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) hay không.

Vụ thử diễn ra hai năm sau khi Lực lượng Tên lửa tinh nhuệ của Trung Quốc phóng một tên lửa đạn đạo liên lục địa ra vùng biển gần Polynésie thuộc Pháp, đánh dấu lần đầu tiên nước này phóng loại tên lửa như vậy qua vùng biển quốc tế trong hơn 40 năm.

Theo tuyên bố của hải quân Trung Quốc, một tàu ngầm hạt nhân đã phóng một "tên lửa chiến lược mang đầu đạn mô phỏng dùng cho huấn luyện" vào lúc 12 giờ 01 phút theo giờ địa phương, đồng thời khẳng định tên lửa đã "đánh chính xác xuống khu vực biển được chỉ định".

Ông Alex Luck, một nhà phân tích hải quân chuyên nghiên cứu quá trình hiện đại hóa quân đội Trung Quốc, nói với AFP rằng tên lửa được sử dụng có thể là tên lửa đạn đạo liên lục địa JL-3 phóng từ tàu ngầm, một biến thể có tầm bắn mở rộng của tên lửa JL-2 của Trung Quốc.

Trung Quốc đã cho diễu hành tên lửa JL-3 trong cuộc duyệt binh tại Bắc Kinh vào tháng 9 năm ngoái.

Tuy nhiên, ông Luck cho rằng khả năng Trung Quốc thử nghiệm tên lửa JL-2 cũng "hoàn toàn có cơ sở".

Người phát ngôn hải quân Trung Quốc Vương Học Mạnh cho biết trong tuyên bố được đăng trên WeChat rằng vụ phóng thử là "một hoạt động thường kỳ trong kế hoạch huấn luyện quân sự hằng năm của Trung Quốc", đồng thời khẳng định "các quốc gia liên quan đã được thông báo trước".

New Zealand cho biết vụ thử diễn ra hai giờ sau khi Trung Quốc thông báo cho các quốc gia Thái Bình Dương về kế hoạch phóng tên lửa.

Mở rộng năng lực hạt nhân

Mỹ bày tỏ quan ngại về vụ thử này, cho rằng đây là một phần trong quá trình hiện đại hóa quân sự nhanh chóng của Trung Quốc.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho biết trong một tuyên bố: "Trong bối cảnh Mỹ đang nỗ lực hơn bao giờ hết để ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân, thì Trung Quốc lại đang đi theo hướng ngược lại". "Việc Bắc Kinh nhanh chóng mở rộng kho vũ khí hạt nhân một cách thiếu minh bạch đang làm dấy lên quan ngại sâu sắc đối với khu vực và thế giới".

Ông nói thêm: "Chúng tôi tiếp tục kêu gọi Trung Quốc tham gia các cuộc thảo luận thực chất về kiểm soát vũ khí".

Theo ông Lyle Morris, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Chính sách thuộc Asia Society, vụ phóng tên lửa này cho thấy Trung Quốc đang ngày càng có nhiều lựa chọn ngoài việc phóng tên lửa từ mặt đất.

Ông nói: "Một vụ thử với tầm bắn như vậy là một bước phát triển quan trọng, cho thấy Trung Quốc đang hướng tới năng lực răn đe hạt nhân trên biển có khả năng sống sót cao hơn đáng kể và tầm bắn xa hơn".

Trung Quốc có động thái phô diễn sức mạnh quân sự hiếm thấy này vào đúng ngày Australia và Fiji ký kết một hiệp ước quốc phòng quan trọng. Hai nước tăng cường quan hệ trong bối cảnh Canberra tìm cách vượt ảnh hưởng của Bắc Kinh tại khu vực Nam Thái Bình Dương, nơi có ý nghĩa chiến lược quan trọng.

Cùng lúc đó, Trung Quốc đang tìm cách gia tăng ảnh hưởng tại khu vực Thái Bình Dương, thông qua việc xây dựng các bệnh viện và sân vận động mới, cũng như đầu tư nâng cấp hệ thống đường sá trên các quốc đảo.

Phản ứng từ khu vực

Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters cho biết trong một tuyên bố: "Thái Bình Dương là một Đại dương Hòa bình và chúng tôi hết sức quan ngại trước việc Trung Quốc thử nghiệm các loại vũ khí có khả năng mang đầu đạn hạt nhân xuống khu vực Nam Thái Bình Dương", đồng thời nhận định vụ phóng "không phù hợp với sự ổn định của khu vực".

Australia gọi vụ phóng này là "gây mất ổn định". Theo Đài Phát thanh Truyền hình Australia (ABC), Ngoại trưởng Penny Wong cho rằng vụ phóng diễn ra "trong bối cảnh Trung Quốc đang nhanh chóng tăng cường sức mạnh quân sự, nhưng lại thiếu sự minh bạch và những bảo đảm về ý định mà khu vực kỳ vọng".

Nhật Bản cho biết đã "bày tỏ quan ngại sâu sắc", trong khi Đài Loan vẫn khẳng định Trung Quốc "đang cố tình phô diễn sức mạnh quân sự, làm gia tăng căng thẳng trong khu vực".

Philippines, quốc gia nhiều lần xảy ra va chạm với Trung Quốc liên quan đến tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông, đã lên án vụ thử này là một "màn phô diễn sức mạnh quân sự liều lĩnh".

Trong một tuyên bố, Bộ Quốc phòng Philippines cho biết: "Vụ phóng này… là một hành động khiêu khích và thách thức có chủ đích nhằm vào những quốc gia phản đối chủ nghĩa bành trướng phi pháp và các hành vi cưỡng ép của Trung Quốc".

Nga, đồng minh của Trung Quốc, bảo vệ vụ phóng thử của Bắc Kinh và cho rằng đây là "quyền chủ quyền" của nước này.

Khi được hỏi về những phản ứng nói trên, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết vụ phóng "không nhằm vào bất kỳ quốc gia hay mục tiêu cụ thể nào".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning phát biểu với báo giới: "Chúng tôi hy vọng các quốc gia liên quan sẽ không diễn giải quá mức vụ việc này".

Trung Quốc tăng cường hiện đại hóa quân sự

Bắc Kinh đã đẩy mạnh phát triển năng lực hạt nhân và tăng chi tiêu quân sự trong những năm gần đây.

Theo Lầu Năm Góc, tính đến tháng 5/2023, Trung Quốc sở hữu hơn 500 đầu đạn hạt nhân đang hoạt động và nhiều khả năng sẽ có hơn 1.000 đầu đạn vào năm 2030.

Bắc Kinh phóng thử tên lửa vào đúng ngày bắt đầu cuộc tập trận hải quân chung thường niên với Nga ngoài khơi Thanh Đảo, thành phố cảng quân sự và khu nghỉ dưỡng ven biển ở miền đông Trung Quốc.

Hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã cho biết: "Các tàu chiến tham gia sẽ tiến ra vùng biển gần Thanh Đảo để tiến hành diễn tập các nội dung như trinh sát hiệp đồng, phòng không và phòng thủ tên lửa, cũng như huấn luyện sử dụng vũ khí trong điều kiện thực tế".

Dự báo Trung Quốc sẽ tiếp tục thử nghiệm

Sau vụ phóng, Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters cho biết chính phủ nước này quan ngại rằng "điều này dường như đang trở thành một xu hướng lặp lại".

Các nhà phân tích cho biết trong vụ thử tên lửa đạn đạo liên lục địa gần Polynésie thuộc Pháp năm 2024, Trung Quốc dường như đã sử dụng một trong những tên lửa Đông Phong-31 tiên tiến, loại có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Tên lửa đã bắn xuống một khu vực đại dương từ lâu được xác định là vùng phi hạt nhân theo một hiệp ước quốc tế.

Ông Luck cho biết hạm đội tàu ngầm của Trung Quốc đã trải qua "một quá trình hiện đại hóa và mở rộng đáng kể". "Theo xu hướng này, chúng ta có thể dự báo số lượng các vụ thử tên lửa sẽ gia tăng đáng kể".