Nguồn: AFP và Focus | 2026-07-08

NEW DELHI -- Thủ tướng Narendra Modi cho biết hôm ngày 2/7 rằng Ấn Độ và Nhật Bản sẽ tăng cường hợp tác trong lĩnh vực khoáng sản thiết yếu nhằm nâng cao "khả năng chống chịu" của chuỗi cung ứng, trong bối cảnh hai nền kinh tế lớn của châu Á tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc - nước xuất khẩu hàng đầu.

Cả Ấn Độ và Nhật Bản đều phụ thuộc vào nhập khẩu đối với nhiều loại khoáng sản này, vốn được sử dụng trong nhiều lĩnh vực, từ xe điện, tấm pin mặt trời và điện thoại thông minh đến động cơ phản lực và tên lửa dẫn đường.

Hai nước đang tìm kiếm các nhà cung cấp mới, bao gồm Hoa Kỳ và các quốc gia khác, do vị thế thống trị của Trung Quốc trong sản xuất các nguyên tố đất hiếm có thể khiến họ dễ bị tổn thương trước những thay đổi trong quan hệ với Bắc Kinh.

Trung Quốc hạn chế xuất khẩu sang Nhật Bản

Ngày 29/6, Trung Quốc đã cho thấy mức độ dễ tổn thương của Nhật Bản khi áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với 20 công ty của nước này. Các doanh nghiệp này đã bị đưa vào một danh sách đen ngày càng mở rộng của Trung Quốc trong bối cảnh tranh cãi giữa Bắc Kinh và Tokyo kéo dài nhiều tháng.

Bắc Kinh tuyên bố rằng những công ty này đã "tham gia vào việc tăng cường năng lực quân sự của Nhật Bản".

Tokyo gọi động thái này là "không thể chấp nhận và vô cùng đáng tiếc", đồng thời yêu cầu Trung Quốc hủy bỏ quyết định.

Một tuyên bố chung giữa Ấn Độ và Nhật Bản vào ngày 2/7 đã bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về các hành động phi thị trường và cho biết rằng các "biện pháp hạn chế xuất khẩu tùy tiện", đặc biệt là đối với các khoáng sản thiết yếu, có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng.

Tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng

Hội nghị thượng đỉnh Modi - Takaichi đã mở ra triển vọng hợp tác nhằm ứng phó với những hành động như vậy của Trung Quốc.

Sau cuộc hội đàm với người đồng cấp Nhật Bản Sanae Takaichi tại New Delhi, Thủ tướng Modi cho biết: "Chúng tôi đã nhất trí tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trong các lĩnh vực chiến lược như chất bán dẫn, công nghệ lượng tử và khoáng sản thiết yếu".

Nhật Bản và Ấn Độ là thành viên của liên minh an ninh Bộ Tứ (Quad) cùng với Hoa Kỳ và Australia, một nhóm được xem là đối trọng trước sự hiện diện ngày càng mở rộng của Trung Quốc tại Ấn Độ Dương và khu vực châu Á - Thái Bình Dương rộng lớn hơn.

Bà Takaichi nhận định rằng cả Nhật Bản và Ấn Độ đều đang phải đối mặt với những thách thức như "việc vũ khí hóa nền kinh tế cùng các chính sách và thông lệ phi thị trường".

Bà phát biểu trong bài diễn văn của mình: "Chúng ta cần khẩn trương xây dựng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu".

Hai bên cho biết các doanh nghiệp Nhật Bản và Ấn Độ đã ký kết các thỏa thuận đầu tư trị giá 12,3 tỷ USD. Đây là một phần trong cam kết của Nhật Bản sẽ đầu tư 68 tỷ USD vào Ấn Độ trong vòng 10 năm.

Ngày 3/7, Trung Quốc tuyên bố hợp tác giữa Ấn Độ và Nhật Bản "không nên nhằm vào" Bắc Kinh.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn phát biểu: "Quan hệ hợp tác giữa các quốc gia … không nên nhắm vào hoặc gây tổn hại đến lợi ích của bên thứ ba".

Hợp tác quốc phòng

Ấn Độ và Nhật Bản cũng đang tìm kiếm cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực khác.

Thủ tướng Modi cho biết hai nước đã nhất trí đồng phát triển một dự án ăng-ten vô tuyến hải quân nhằm tăng cường năng lực giám sát hàng hải. Hệ thống mang tên UNICORN (Unified Complex Radio Antenna), đánh dấu dự án đồng phát triển quốc phòng đầu tiên giữa hai nước. Theo hãng tin Nikkei Asia, ông Modi cho biết nỗ lực này nhằm thúc đẩy "hòa bình khu vực, an ninh hàng hải và trật tự dựa trên luật lệ".

New Delhi đặc biệt mong muốn nhận được sự hỗ trợ từ Tokyo trong việc xây dựng ngành sản xuất quốc phòng của Ấn Độ.

Hai bên cũng đã đưa ra một tuyên bố chung về trí tuệ nhân tạo (AI). Thủ tướng Modi nhận định rằng việc kết hợp công nghệ chính xác của Nhật Bản với năng lực phần mềm của Ấn Độ sẽ mang lại "tốc độ và sức mạnh mới" cho sự phát triển của AI trên toàn cầu. Đồng thời, các quan chức hai nước đã ký một thỏa thuận riêng về dược phẩm, thiết bị y tế và công nghệ sinh học nhằm tăng cường an ninh y tế toàn cầu.

Ngoại trưởng Ấn Độ Vikram Misri cho biết nền kinh tế lớn thứ hai và thứ ba châu Á đã xác định an ninh kinh tế và khả năng chống chịu về năng lượng là những trụ cột then chốt trong quan hệ Ấn Độ - Nhật Bản.

Theo số liệu chính thức từ phía Ấn Độ, kim ngạch thương mại giữa hai nước trong giai đoạn 2025–2026 đã vượt mốc 27 tỷ USD.

Tokyo đang hỗ trợ dự án đường sắt cao tốc của Ấn Độ thông qua một khoản vay lớn, đồng thời cũng tài trợ nhiều dự án hạ tầng đô thị và tàu điện ngầm trọng điểm tại nhiều thành phố.