Nguồn: AFP | 2026-07-16

KITAKAMI, Nhật Bản -- Các robot vận chuyển tấm silicon lướt trên đường ray trên cao tại nhà máy mới nhất của Kioxia ở miền bắc Nhật Bản, nơi hãng sản xuất chip nhớ hàng đầu của nước này đang mở rộng sản xuất để đáp ứng sự bùng nổ nhu cầu về AI.

Cuộc đua toàn cầu xây các trung tâm dữ liệu AI đã tạo đà mạnh mẽ cho hoạt động kinh doanh của các nhà sản xuất chip nhớ, đưa Kioxia trở thành một trong những công ty có giá trị nhất Nhật Bản và cho thấy rõ tầm quan trọng chiến lược ngày càng lớn của chuỗi cung ứng chất bán dẫn ở châu Á.

Dù ít người bên ngoài ngành công nghệ biết đến Kioxia, nhưng giá cổ phiếu của công ty này đã tăng khoảng 7 lần trong năm nay. Tháng 6 vừa qua, Kioxia đã có lúc vượt Toyota để trở thành công ty có vốn hóa thị trường lớn nhất Nhật Bản.

Cùng với bộ xử lý AI, vai trò của các loại chip nhớ khác nhau dùng để lưu trữ thông tin kỹ thuật số ngày càng quan trọng, trong khi đó, các tác nhân AI mới nổi có khả năng thực hiện các tác vụ cho người dùng lại cần dung lượng lưu trữ dữ liệu lớn hơn.

Gia tăng thách thức từ Trung Quốc

Sự trỗi dậy của Kioxia tô đậm thêm bức tranh về cuộc chiến ngày càng gay gắt trong mảng chip nhớ, một trong những lĩnh vực bán dẫn mà các công ty Trung Quốc đã giành được những tiến bộ vượt bậc.

Trao đổi với AFP, nhà phân tích MS Hwang của Counterpoint Research nhận định: "Sự bứt phá của giá cổ phiếu Kioxia cho thấy giá trị của công ty đang được đưa về đúng với thực tế, cho một phân khúc từng ít được chú ý đến".

Dù vậy, nhà phân tích Hwang cho rằng việc duy trì vị thế dẫn đầu về công nghệ trước Yangtze Memory Technologies Co. (YMTC) — hãng sản xuất chip nhớ NAND flash đang rất phát triển của Trung Quốc — sẽ là một trong những thách thức lớn nhất đối với Kioxia.

Tháng 7 vừa qua, tại nhà máy vừa đi vào hoạt động vào tháng 9 năm ngoái, ông Hiroo Ota, CEO của Kioxia phát biểu, việc ứng dụng AI "đang phát triển một cách nhanh chóng" và "chúng tôi kỳ vọng rất lớn rằng thị trường cho dòng chip nhớ flash mà chúng tôi sản xuất sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ".

Công ty này chuyên sản xuất chip nhớ NAND flash – loại linh kiện đang rất khan hiếm trong bối cảnh các ứng dụng AI cần dung lượng lưu trữ lớn hơn bao giờ hết.

Các nhà sản xuất chip khác ở châu Á cũng đang hưởng lợi lớn từ làn sóng bùng nổ đầu tư vào AI. Tuần trước, SK hynix của Hàn Quốc đã chính thức niêm yết ở Wall Street, sau một trong những đợt phát hành cổ phiếu quy mô lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, nhiều quan ngại về mức định giá quá cao đã làm bùng lên nỗi lo lắng về bong bóng đầu tư AI, cũng như những nghi vấn về việc khi nào các khoản chi tiêu khổng lồ vào cơ sở hạ tầng AI sẽ mang lại lợi nhuận bền vững.

Nhật Bản khôi phục ngành công nghiệp chip

Nhật Bản từng chiếm lĩnh khoảng một nửa thị trường bán dẫn toàn cầu. Giờ đây, con số đó đã giảm xuống dưới 10%, theo thông tin từ chính phủ nước này.

Tokyo đang tìm cách lật ngược tình thế bằng việc đặt mục tiêu tăng doanh thu bán dẫn trong nước lên gấp 8 lần vào năm 2040 so với con số năm 2020.

Chính phủ nước này đang hỗ trợ một trung tâm sản xuất chip thế hệ tiếp theo ở Hokkaido, trong khi công ty Sản xuất Chất bán dẫn Đài Loan (TSMC) đã mở một nhà máy tại đảo Kyushu ở phía nam Nhật Bản như một phần trong kế hoạch hồi sinh ngành bán dẫn trên diện rộng của Nhật Bản.

Nhà máy mới của Kioxia là nhà máy thứ 2 của công ty này nằm ở vùng ngoại ô xanh của Kitakami. Ở nhà máy này, phóng viên AFP đã được quan sát loạt máy khắc chip màu trắng, đặt trong các phòng sạch, được kiểm soát chặt chẽ và được thiết kế để chống bụi.

Nhà tuyển dụng Noriyuki Takahashi, 47 tuổi, chia sẻ ở gần ga Kitakami rằng, nhu cầu về lao động tăng mạnh nhờ sự mở rộng của Kioxia.

Ông nói với AFP: "Có nhiều việc làm ở đây là tín hiệu tích cực và tâm lý kinh doanh đang được cải thiện".

Bà Hana, chủ quán một quán bar, 57 tuổi, lại thận trọng hơn.

Bà bình luận: “Công nghiệp bán dẫn là một ngành có nhiều biến động". “Người dân địa phương lo lắng không biết tình hình này sẽ diễn ra được bao lâu”.

Kioxia tiền thân là Toshiba Memory. Sau đó, Toshiba, do khó khăn tài chính, phải bán công ty này vào năm 2018.

Hiện công ty đang lên kế hoạch niêm yết trên thị trường chứng khoán Mỹ giống SK hynix và dự báo lợi nhuận hoạt động đạt 1,3 nghìn tỷ yên (8 tỷ USD) trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6, một con số nhảy vọt so với 45 tỷ yên (khoảng 277 triệu USD) của cùng kỳ năm trước.

Một bộ phận người lao động ở Kitakami đang được nhận số tiền thưởng “cao không tưởng” so với mặt bằng chung ở khu vực này, bà Hana cho biết.

Dù vậy, bà cảnh báo cuộc cạnh tranh quốc tế khốc liệt vẫn chưa dừng lại.

Bà kết luận: “Đài Loan đang nỗ lực không ngừng và nhiều nơi khác cũng đang dốc sức cho cuộc đua”.