Ayon sa AFP at Focus | 2026-01-20

TOKYO -- Nagpatawag si Japanese Prime Minister Sanae Takaichi ng biglaang halalan sa Pebrero 8, upang humingi ng mandato mula sa publiko at patibayin ang isang agenda na nakatuon sa pagpapalawak ng paggasta ng pamahalaan at pambansang seguridad.

"Karapat-dapat ba si Sanae Takaichi na maging prime minister? Nais kong ipaubaya sa sambayanang may soberanya ang pagpapasya," sinabi niya sa isang news conference noong Enero 19.

Inaasahang bubuwagin ang lower house sa Enero 23, susundan ng pormal na panahon ng kampanya na magsisimula sa Enero 27, at ang botohan at pagbibilang ng balota ay nakatakda sa Pebrero 8.

Naupo si Takaichi sa puwesto noong nakaraang Oktubre.

Matapos itakda ang iskedyul ng halalan, ipinahiwatig ni Takaichi na plano niyang kumilos agad habang nananatiling mataas ang antas ng pag-apruba sa kanyang gabinete. Layunin niyang palawakin ang puwersa ng ruling coalition sa parlamento upang makalikom ng sapat na lakas pampulitika para isulong ang mas aktibong fiscal policy at mas matatag na tindig sa pambansang seguridad.

Bilang unang babaeng lider ng Japan, umaasa si Takaichi sa kanyang personal na kasikatan upang muling pasiglahin ang Liberal Democratic Party (LDP). Halos walang patid na namuno ang partido sa Japan sa loob ng maraming dekada, ngunit sa mga nakaraang taon ay humina ang suporta ng publiko at naging madalas ang pagpapalit ng liderato.

Hindi rin tiyak ang tagumpay. Ang ruling bloc ni Takaichi, na ngayon ay kinabibilangan ng Japan Innovation Party, ay may bahagyang mayorya lamang sa makapangyarihang lower house ng parlamento. Ang maliit na kalamangang ito ay maaaring maging hadlang sa mas ambisyoso niyang mga layunin, gaya ng makabuluhang pagtaas ng gastusin sa depensa.

"Kung makakamit ng LDP ang mayorya nang mag-isa sa lower house, mas mapapadali para sa kanya ang pagpapatupad ng mga polisiya nang hindi na kailangan ng konsesyon sa ibang partido," ayon kay Sadafumi Kawato, professor emeritus sa Political Science sa University of Tokyo.

Gayunman, sinabi ng mga partidong oposisyon na ang pagbuwag sa lower house ay maaaring magpabagal sa pagpapatupad ng mga polisiya. Idinagdag ni Jun Azumi ng pangunahing oposisyong Constitutional Democratic Party of Japan (CDP) na maaari nitong "isakripisyo ang kabuhayan" ng mga mamamayan.

Sinabi sa AFP ni Masaaki Tokuno, 64 anyos at tagapamahala ng paradahan ng bisikleta, na "dapat unahin ang pagpapatupad ng mga polisiya laban sa implasyon bago idaos ang halalan."

Samantala, sinabi ni Takaichi na babawasan niya ang buwis sa pagkain sa loob ng dalawang taon upang "mapagaan ang pasanin" ng mga mamamayang Japanese na nahihirapan sa implasyon.

Itinulak din niya ang agarang pag-apruba ng parlamento sa rekord na 122.3 trilyong JPY ($768 bilyon) na budget para sa fiscal year na magsisimula sa Abril, iginiit na kailangang kumilos agad ang Japan upang labanan ang pagtaas ng presyo at patatagin ang ika-apat na pinakamalaking ekonomiya sa mundo.

"May pananagutan tayong lampasan ang mga tanikala ng mahigpit na patakaran sa paggasta at agad na kumilos laban sa kasalukuyang krisis," sinabi niya sa mga reporter.

Alitan ng Japan at China

Ayon sa mga analyst, maaaring makatulong ang biglaang halalan kay Takaichi upang malutas ang hindi maresolbang hidwaan sa China, sa pamamagitan ng pagpapakita na may matibay siyang suporta sa loob ng bansa.

Lumala ang ugnayan ng Tokyo at Beijing matapos magpahiwatig si Takaichi noong Nobyembre na maaaring makialam ang Japan sa usaping militar sakaling atakihin ng China ang Taiwan, ang isla na may sariling pamahalaan na inaangkin ng China.

Nag-anunsyo naman ang China ng malawakang pagbabawal sa pagluwas patungong Japan ng mga “dual-use” na kalakal na maaaring gamitin sa layuning militar, at iniulat ding nilimitahan nito ang pagluwas ng mga rare earth product na ginagamit sa lahat, mula sa mga electric car hanggang sa mga missile.

Binatikos ni Takaichi ang mga “taktika ng pressure sa ekonomiya” na nakaaapekto sa Japan, nang hindi tuwirang tinutukoy ang China.

Kung mananalo si Takaichi, maaaring paigtingin ng China ang pressure upang iparating sa mga botante ang “mensaheng ang pagsuporta sa isang agresibong lider ay maaaring magdulot ng pinsala,” ayon kay Mikitaka Masuyama, dean ng National Graduate Institute for Policy Studies ng Japan.

Animnapung porsiyento ng mga respondente sa isang survey ng pahayagang Asahi ang nagsabing nababahala sila sa epekto sa ekonomiya na dulot ng patuloy na paglala ng ugnayan ng Japan at China.

Sa ilalim ng hinalinhan ni Takaichi na si Shigeru Ishiba, nawalan ng mayorya ang LDP at ang dati nitong pangmatagalang katuwang sa koalisyon na Komeito sa dalawang kapulungan sa nakalipas na dalawang pambansang halalan, pinakahuli na ang halalan sa upper house noong Hulyo.

Ang botohan noong Hulyo ang nagtulak kay Ishiba na bumaba sa puwesto, habang lumakas naman ang mas maliliit na partido, kabilang ang populistang Sanseito, na tinawag ang imigrasyon bilang isang “tahimik na pananakop,” kahit na bumubuo lamang ng 3% ng populasyon ang mga residenteng ipinanganak sa ibang bansa.

Nagkasundo ang Komeito at ang CDP na magtulungan upang hamunin si Takaichi, umaasang ang kanilang kooperasyon ay makahihikayat sa mga botanteng pabago-bago ang suporta.

Laging may kaakibat na panganib ang maagang pagtawag ng halalan. "Layunin naming masiguro ang mayorya bilang namumunong koalisyon. Handa rin akong isugal ang aking kinabukasan bilang prime minister batay sa magiging resulta," sinabi ni Takaichi.