Ayon sa AFP at Focus | 2026-07-06

GENEVA -- Hinimok ng mga kinatawan ng Tibet at Uyghur ang mga pamahalaan sa isang kaugnay na kaganapan ng United Nations (UN) Human Rights Council noong Hunyo na pilitin ang Beijing na ipawalang-bisa ang bagong batas ng Tsina para sa etnikong pagkakaisa. Ayon sa kanila, nagbabanta ito sa pagpapanatili ng kanilang mga wika, kultura, at pagkakakilanlan.

Layunin ng Batas sa Pagsusulong ng Etnikong Pagkakaisa at Pag-unlad, na nagkabisa noong Hulyo 1, na bumuo ng "iisang" pambansang pagkakakilanlan sa mga grupong etniko at "palakasin ang pagkakaisa." Ayon sa mga tagapagtanggol ng karapatang pantao, nagbibigay ito sa Beijing ng legal na batayan para sa matagal nang isinasagawang sapilitang pagsasanib ng mga etnikong minorya.

Nanawagan si UN High Commissioner for Human Rights Volker Türk na ipawalang-bisa ang batas, at sinabi sa konseho noong Hunyo 15 na maaari nitong lalo pang higpitan ang mga restriksiyon sa kalayaan sa wika, edukasyon, relihiyon, kultura, pagpapahayag, at pagtitipon.

Sa kaugnay na kaganapan ng konseho noong Hunyo 26, inilarawan ng mga kinatawan ng Tibet at Uyghur kung paano, sa pananaw nila, ginagawang krimen ang kanilang mga pagkakakilanlang pangkultura, pangrelihiyon, at pangwika.

Pagbubura ng kultura

Dahil sa batas, "hindi na legal na pinahihintulutang umiral" ang mga Tibetan, sabi ni Thinlay Chukki, kinatawan ng Dalai Lama at ng Central Tibetan Administration para sa Central at Eastern Europe, na aniya ay isang "cultural genocide."

"Isinasabatas nito ang pagbura sa mga Tibetan bilang isang pagkakakilanlang Tibetan, bilang kulturang Tibetan, bilang wikang Tibetan," sabi niya sa AFP.

Opisyal na kinikilala ng Tsina ang 55 grupong etnikong minorya sa loob ng mga hangganan nito na nagsasalita ng daan-daang wika at diyalekto. Ipinag-uutos na ng pamahalaan ang paggamit ng Mandarin bilang wikang panturo sa mga lugar na may malaking populasyon ng minorya, kabilang ang Tibet.

Pinatitibay ng mga probisyon ng batas hinggil sa wika ang naturang pangamba. Itinatakda ng Artikulo 15 ang Mandarin bilang pangunahing wikang panturo sa mga paaralan at mga pampublikong lugar, isang pagbabagong sinasabi ng mga kritiko na nag-aalis sa mga wikang Tibetan, Uyghur at iba pang wikang minorya sa mga silid-aralan kung saan dati silang may opisyal na katayuan.

Mga batang nasa panganib

Ayon kay Chukki, ang sistema ng residential boarding school ay nakapaghiwalay na sa maraming batang Tibetan mula sa kanilang wika at kultura, at lalo pang pinagtitibay ng bagong batas ang naturang modelo. Inilarawan naman ng International Campaign for Tibet ang batas bilang kulminasyon ng mga dekada ng mga patakaran ng asimilasyon na sinubukan muna ng Beijing sa mga rehiyon ng Tibetan bago palawakin ang mga ito sa buong bansa.

Isang katulad na sistema ng boarding school ang umiiral sa Xinjiang, kung saan binanggit ng UN ang mga posibleng krimen laban sa sangkatauhan na tumatarget sa minoryang Uyghur na karamihan ay Muslim, na itinatanggi ng Tsina.

Nais ng Beijing na "sirain ang ating buong pagkakakilanlan, putulin ang mga henerasyon," sabi ni Zumretay Arkin, pangalawang pangulo ng World Uyghur Congress. Ayon sa kanya, ang bagong batas "ay ganap na mag-aalis sa pagkakakilanlan, pamana, relihiyon ng mga Uyghur" at pipilitin ang mga Uyghur at iba pang mga minorya na tanggapin ang pagkakakilanlang Han Chinese.

Sinabi niya na ang mga Uyghur sa diaspora ay nakakaranas na ng pagmamatyag, panliligalig, at panggigipit sa kanilang mga kapamilyang nasa loob pa rin ng Tsina. Ayon sa kanya, nagbibigay na ngayon ang Artikulo 63 ng pormal na legal na batayan sa naturang transnasyonal na pananakot.

Kinondena ni Bhuchung Tsering, direktor ng yunit ng pananaliksik at pagsubaybay sa International Campaign for Tibet, ang tinawag niyang "masamang taktika na puntiryahin ang pinakabatang henerasyon at ihiwalay sila sa kanilang kultura," na tinukoy niya sa mga salaysay ng mga batang Tibetan na hindi na nakakausap ang kanilang mga magulang.

Binigyang-diin niya ang dalawang probisyon na sabay na binasa: ang isa ay nag-uutos sa mga magulang na itanim sa kanilang mga anak ang bagong pambansang pagkakakilanlan, at ang isa naman ay humihikayat sa mga mamamayan na isumbong ang hindi pagsunod sa batas. "Parang pinipilit nito ang mga bata na isumbong ang kanilang mga magulang," sabi niya.

Ipinagtanggol ng isang kinatawan ng Tsina sa naturang kaganapan ang batas, at kinondena ang "mga bansa at organisasyon na patuloy na gumagamit ng karapatang pantao bilang isang pampulitikang kasangkapan upang siraan ang Tsina."

Reaksyon sa buong mundo

Nanawagan ang mga tagapagsalita mula sa Tibetan at Uyghur sa mga diplomat at sa UN na himukin ang Tsina na ipawalang-bisa ang batas, na sinasabing nanganganib na palawakin ng Artikulo 63 ang "transnasyonal na panunupil laban sa mga hindi sumasang-ayon, aktibista at tagapagtanggol ng karapatang pantao," sabi ni Arkin.

Tumanggi ang Tsina noong Hulyo 3. Hinimok ni Foreign Ministry spokesman Guo Jiakun ang mga bansa na "itigil ang pagkakalat ng mga kasinungalingan" tungkol sa batas at inakusahan ang ilang pamahalaan ng pagsasamantala sa mga isyung etniko "bilang dahilan para makialam sa mga panloob na usapin ng Tsina."

Nagpasa ang European Parliament ng isang resolusyon noong huling bahagi ng Abril na nananawagang ipawalang-bisa ang batas, na nagsasabing ang pagpapatupad nito ay magkakaroon ng "malubhang kahihinatnan" para sa ugnayan ng European Union (EU) at Tsina. Kinondena ng lupon ang transnasyonal na panunupil sa mga indibidwal sa loob ng mga hangganan ng EU at hinimok ang mga estadong miyembro ng EU na suspindihin ang mga kasunduan sa ekstradisyon sa Tsina.

Kinondena ng siyam na mambabatas ng U.S., kabilang ang mga nangungunang Republican at Democrat sa Senate Foreign Relations Committee, ang batas noong Hulyo 1, na sinasabing binibigyan nito ang Beijing ng "halos walang limitasyong kapangyarihan na usigin ang sinumang magsasalita laban sa pang-aapi ng Beijing" at lalong ginagawang lehitimo ang balangkas nito para sa transnasyonal na panunupil.

Sinabi ni Keiji Furukawa, isang miyembro ng naghaharing Liberal Democratic Party ng Japan, na ang saklaw ng batas sa labas ng teritoryo ay isang bagay na "hindi maaaring tanggapin ng alinmang demokratikong bansa."

Sinabi ng Federal Foreign Office ng Germany na itinuturing ng Berlin ang batas nang may "matinding pag-aalala," na nagsasabing "maaaring tahasang usigin" ang mga indibidwal at organisasyon na nasa labas ng Tsina sa ilalim ng mga probisyon nito.

[Bahagi II ng II: Batas sa Etnikong Pagkakaisa ng Tsina]