Nguồn: AFP và Zarak Khan | 2025-12-30

Trung Quốc đã phóng tên lửa và triển khai hàng chục máy bay chiến đấu cùng tàu hải quân quanh Đài Loan hôm 30/12, là ngày thứ hai của các cuộc tập trận bắn đạn thật nhằm mô phỏng việc phong tỏa các cảng trọng yếu của hòn đảo tự trị và việc tấn công các mục tiêu trên biển.

Trung Quốc coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và chưa bao giờ loại trừ việc dùng vũ lực để chiếm đoạt.

Đài Bắc lên án các cuộc tập trận kéo dài hai ngày là “cực kỳ khiêu khích và liều lĩnh”, và cho biết động thái này đã không thể áp đặt một cuộc phong tỏa đối với hòn đảo.

Giới chức Đài Loan cho biết Trung Quốc đã bắn 27 quả rocket trong ngày 30/12.

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) cho biết trong một tuyên bố rằng họ đã “tiến hành các cuộc bắn đạn thật tầm xa tại vùng biển phía bắc Đảo Đài Loan và đạt được hiệu quả mong muốn”.

Màn phô trương sức mạnh này diễn ra sau khi Đài Bắc đạt được một thương vụ vũ khí lớn từ Mỹ, nước bảo trợ an ninh chính của Đài Loan, và sau những phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản rằng việc sử dụng vũ lực đối với Đài Loan có thể khiến Tokyo đáp trả bằng quân sự.

Nhà ngoại giao hàng đầu Trung Quốc Vương Nghị hôm 30/12 tuyên bố Bắc Kinh sẽ “đáp trả mạnh mẽ” các vụ bán vũ khí quy mô lớn của Mỹ cho Đài Loan, đồng thời nói rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm cản trở việc thống nhất của Trung Quốc với hòn đảo này “sẽ tất yếu thất bại”.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm gọi các cuộc tập trận là “biện pháp trừng phạt đối với các thế lực ly khai đòi độc lập cho Đài Loan và là hành động cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia”.

Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức thể hiện “sự lên án mạnh mẽ nhất” và nói rằng Bắc Kinh đang “cố tình làm suy yếu ổn định khu vực thông qua hành vi đe dọa quân sự”.

“Đây là một sự khiêu khích trắng trợn”, ông viết trên Facebook, đồng thời khẳng định Đài Bắc sẽ không leo thang căng thẳng.

'Huấn luyện bắn đạn thật'

Trung Quốc cho biết ngày 30/12 họ đã triển khai tàu khu trục, tàu hộ vệ, tiêm kích và máy bay ném bom “để tiến hành các khoa mục huấn luyện về nhận diện và xác minh, cảnh báo và xua đuổi, tấn công mô phỏng, tấn công mục tiêu trên biển, cũng như phòng không và chống ngầm”.

Một tuyên bố từ Bộ Tư lệnh Chiến khu Đông của PLA cho biết các cuộc tập trận ở vùng biển phía bắc và nam Đài Loan đã “kiểm nghiệm năng lực phối hợp hải - không quân cũng như khả năng phong tỏa và kiểm soát tổng hợp”.

Đài truyền hình nhà nước CCTV đưa tin một chủ đề cốt lõi của các cuộc diễn tập là “phong tỏa” các cảng trọng yếu của Đài Loan, bao gồm Cơ Long ở phía bắc và Cao Hùng ở phía nam.

Tuy nhiên, một quan chức quân sự cấp cao của Đài Loan, ông Hsieh Jih-sheng, nói với báo giới rằng cuộc phong tỏa dự định “về cơ bản đã không xảy ra”.

“Lý do chính họ làm điều này là để khiến công chúng tin rằng họ đã đạt được mục tiêu mà họ theo đuổi”, ông nói.

Giới chức Trung Quốc công bố một bản đồ gồm năm khu vực lớn quanh Đài Loan được sử dụng cho các cuộc diễn tập, đồng thời công bố đoạn video phóng tên lửa tầm xa PCH-191, trong bối cảnh Washington công bố gói vũ khí trị giá 11 tỷ USD bán cho Đài Loan, bao gồm Hệ thống Pháo phản lực Cơ động cao HIMARS.

Truyền thông Đài Loan mô tả PCH-191 là “HIMARS của Trung Quốc” vì cả hai đều bắn rocket dẫn đường. Shu Hsiaohuang, một nhà nghiên cứu tại viện nghiên cứu quốc phòng Đài Loan, nói với truyền thông địa phương rằng loại rocket này “kém chính xác hơn tên lửa đạn đạo” nhưng rẻ hơn và có thể triển khai với số lượng lớn, qua đó làm gia tăng áp lực lên hệ thống phòng không của Đài Loan.

Đài Loan cho biết một số khu vực diễn tập nằm trong phạm vi 12 hải lý tính từ bờ biển Đài Loan, gây gián đoạn các tuyến hàng hải và hàng không quốc tế. Cục Hàng không Dân dụng cho biết Đài Loan đã phải hủy hoặc hoãn hàng trăm chuyến bay.

Phản ứng điềm tĩnh

Bộ Quốc phòng Đài Loan cho biết ngày 30/12 họ đã phát hiện ít nhất 130 máy bay quân sự Trung Quốc và hơn 50 tàu, bao gồm 27 tàu hải quân. Lực lượng tuần duyên cho biết họ đã triển khai 14 tàu, áp dụng "phương thức một áp một” để răn đe.

Cơ quan Thông tấn Quân đội Đài Loan cho biết các lực lượng đã tiến hành một số bài tập đối phó với cuộc diễn tập của Trung Quốc, bao gồm một cuộc diễn tập tại khu vực Đài Bắc tập trung vào việc triển khai chướng ngại vật trên sông và phản ứng nhanh của binh sĩ.

Nhiều người dân Đài Loan tỏ ra điềm tĩnh.

“Có quá nhiều cuộc tập trận kiểu này trong những năm qua nên chúng tôi đã quen rồi”, Chiang Sheng-ming, 24 tuổi, một tiểu thương bán cá tại chợ ở Đài Bắc, nói.

“Nếu anh giữ vững lập trường thì chẳng có gì phải sợ”, bà Tseng Chang-chih, 80 tuổi, một người bán trái cây, nói thêm.

Ngày tập trận thứ hai củng cố xu hướng leo thang rộng hơn, chứ không phải là những màn phô trương lực lượng mang tính lẻ tẻ, theo các nhà phân tích an ninh.

Các nhà phân tích cảnh báo xu hướng phong tỏa

Bắc Kinh đang tăng cường “những nỗ lực nhằm cô lập Đài Loan” bằng cách nhắm vào các đối tác then chốt, “đặc biệt là Nhật Bản và Hoa Kỳ”, Jack Burnham thuộc Quỹ Bảo vệ Dân chủ cho biết.

Ông nói Trung Quốc đang tiến tới một “cuộc phong tỏa trên thực tế” do Hải cảnh Trung Quốc duy trì và được hậu thuẫn bởi sức mạnh quân sự. Mỹ và các đồng minh nên đáp trả “với sự rõ ràng tương xứng”, bao gồm việc tích lũy vật tư trong khu vực và lập kế hoạch hộ tống tàu thuyền.

Các cuộc tập trận cho thấy PLA đang hoàn thiện một khái niệm phong tỏa đa tầng, không chỉ mang tính biểu tượng, theo các nhà phân tích khu vực.

“Điều này nhằm gieo rắc nỗi sợ hãi và cảm giác tất yếu trong tâm trí người dân Đài Loan”, ông Alessio Patalano nói với tờ The Guardian của Anh ngày 30/12, và cảnh báo rằng “những bước đi hung hăng hơn có thể dần trở nên bình thường hóa”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông không lo ngại về các cuộc tập trận, và dường như bác bỏ khả năng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ra lệnh xâm lược Đài Loan.

“Tôi không tin ông ấy sẽ làm điều đó”, ông Trump nói.