Tác giả: Zarak Khan | 2025-12-31

Việc Ấn Độ bước lên vị thế “cường quốc lớn” trong Chỉ số Sức mạnh châu Á 2025 đã làm sắc nét thêm các ranh giới địa chính trị trong khu vực, và gửi đi một thông điệp chiến lược rõ ràng tới Bắc Kinh trong bối cảnh căng thẳng biên giới kéo dài và cạnh tranh ảnh hưởng ngày càng gia tăng.

Phiên bản mới nhất của chỉ số có tầm ảnh hưởng này, do Viện Lowy có trụ sở tại Sydney công bố tháng 11, xếp Ấn Độ là quốc gia quyền lực thứ ba tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, chỉ sau Mỹ và Trung Quốc.

Vị trí này đánh dấu một sự dịch chuyển mang tính quyết định từ vị trí “cường quốc tầm trung” của Ấn Độ trong năm 2024.

Theo các nhà phân tích, sự đánh giá lại này phản ánh cả năng lực quân sự và kinh tế đang mở rộng của Ấn Độ, cũng như môi trường khu vực ngày càng bị định hình bởi lập trường quyết đoán của Trung Quốc.

Năng lực quân sự được cải thiện

Năng lực quân sự của Ấn Độ đã ghi nhận sự cải thiện đáng kể, và được Lowy xếp thứ tư toàn cầu.

Theo các quan sát viên tại New Delhi, những tiến bộ này diễn ra giữa những căng thẳng âm ỉ với Trung Quốc.

Hai nước vẫn đang trong thế đối đầu kéo dài dọc theo Đường Kiểm soát Thực tế, một ranh giới trên thực tế, nơi xảy ra nhiều vụ đối đầu lặp đi lặp lại kể từ năm 2020.

Các cuộc đụng độ vào tháng 6/2022 đã khiến 20 binh sĩ Ấn Độ và 4 binh sĩ Trung Quốc thiệt mạng, đánh dấu cuộc giao tranh gây chết người đầu tiên trên tuyến biên giới Himalaya trong gần nửa thế kỷ.

Kể từ sau sự kiện đó, Bắc Kinh đã mở rộng việc xây dựng đường sá, mạng lưới đường sắt và hạ tầng quân sự lưỡng dụng tại khu vực giáp với Ấn Độ.

Ấn Độ đáp trả bằng cách nâng cấp hạ tầng biên giới, mở rộng các tuyến đường có thể sử dụng ở mọi điều kiện thời tiết nhằm đẩy nhanh việc triển khai quân, đồng thời thúc đẩy các chương trình tên lửa mới, bao gồm Agni-P, như một phần trong cái mà các chuyên gia mô tả là phát tín hiệu chiến lược có tính toán tới Bắc Kinh.

“Cạnh tranh với Trung Quốc đã buộc Ấn Độ phải tập trung mạnh vào quốc phòng, quân sự và kinh tế”, Amar Malhotra, một học giả tại New Delhi chuyên về các vấn đề chiến lược của Ấn Độ, nhận định.

"Mọi cải thiện lớn đều diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh với Bắc Kinh," ông nói với Focus.

Sách Niên giám thế giới về máy bay quân sự hiện đại gần đây cũng xếp Ấn Độ là lực lượng không quân mạnh thứ ba thế giới, đứng trên Trung Quốc và chỉ sau Mỹ và Nga.

Trong một phân tích hồi tháng 10, Newsweek mô tả diễn biến này là “một sự thay đổi ngoạn mục trong cán cân sức mạnh quân sự toàn cầu”, trong đó “Ấn Độ đã vượt qua Trung Quốc để giành vị trí không quân mạnh thứ ba thế giới”.

“Trong khi Mỹ tiếp tục thống trị, tiếp theo là Nga, sự trỗi dậy của Ấn Độ báo hiệu một sự điều chỉnh sâu sắc trong cán cân chiến lược của châu Á”, bài viết cho biết thêm.

Sự trỗi dậy của năng lực kinh tế

Báo cáo của Viện Lowy cũng nhấn mạnh sự gia tăng về vị thế kinh tế của Ấn Độ.

Ấn Độ xếp thứ ba cả về năng lực kinh tế lẫn nguồn lực tương lai, lần đầu tiên vượt qua Nhật Bản về năng lực kinh tế kể từ khi chỉ số này được công bố năm 2018.

Ấn Độ đã vượt Trung Quốc để trở thành điểm đến hấp dẫn thứ hai thế giới đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài, chỉ sau Mỹ.

Bảng xếp hạng này, dựa trên dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tích lũy trong 10 năm, đã thách thức câu chuyện kinh tế lâu nay của Trung Quốc.

“Thay đổi này là kết quả của các yếu tố địa chính trị, khi doanh nghiệp tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng, cũng như sức hấp dẫn nội tại của Ấn Độ với tư cách là điểm đến đầu tư”, báo cáo cho biết.

Điểm yếu trong mạng lưới quốc phòng

Ấn Độ vẫn tụt hậu về mạng lưới quốc phòng, là lĩnh vực yếu nhất của nước này.

Chỉ số Lowy xếp Ấn Độ ở vị trí thứ 11 trong hạng mục này, đứng sau Philippines và Thái Lan, hai quốc gia đã mở rộng đáng kể các quan hệ đối tác quốc phòng nhằm ứng phó với sự gia tăng hiện diện quân sự của Trung Quốc ở Biển Đông.

Theo các chuyên gia, việc Ấn Độ do dự không muốn chính thức hóa các liên minh quân sự đã hạn chế năng lực tăng cường khả năng phối hợp quốc phòng trong khu vực.

Nhật Bản, quốc gia đã tụt xuống vị trí thứ tư trong bảng xếp hạng chung, vẫn là một trong những tác nhân có ảnh hưởng lớn nhất khu vực.

Viện Lowy mô tả Tokyo là hình mẫu điển hình của một “sức mạnh thông minh”, và lưu ý về chỉ số Khoảng cách Quyền lực rất tích cực của nước này, tức khả năng “sử dụng hiệu quả nguồn lực hạn chế để gây ảnh hưởng ngoại giao, kinh tế và văn hóa rộng khắp trong khu vực”.