Nguồn: AFP và Focus | 2026-02-12

ĐÀI BẮC — Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức cảnh báo rằng các quốc gia trong khu vực sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo của Trung Quốc nếu Bắc Kinh chiếm được hòn đảo dân chủ này, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết đối với việc củng cố mạnh mẽ năng lực phòng thủ của Đài Loan.

Trung Quốc tuyên bố Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và đe dọa sử dụng vũ lực để đặt hòn đảo tự trị này dưới sự kiểm soát của nước này.

Trả lời AFP trong cuộc phỏng vấn đầu tiên với một hãng thông tấn quốc tế kể từ khi nhậm chức vào tháng 5, 2024, ông Lại Thanh Đức nói ông tin rằng Quốc hội sẽ phê chuẩn khoản ngân sách bổ sung 40 tỷ USD để tài trợ cho các thương vụ mua sắm quốc phòng quan trọng, bao gồm cả vũ khí từ Mỹ.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhắc nhở Washington không nên bán vũ khí cho Đài Loan, nhưng ông Lại Thanh Đức cho rằng Mỹ sẽ đứng về phía Đài Loan và không cần sử dụng hòn đảo này như một “lá bài mặc cả” với Bắc Kinh.

Bắc Kinh đã lên án phát biểu của ông Lại, gọi ông là “nhân tố phá hoại hòa bình, kẻ tạo ra khủng hoảng và kích động chiến tranh”.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc - Lin Jian phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ rằng: “Việc tìm kiếm độc lập thông qua các thế lực bên ngoài và chống lại công cuộc thống nhất bằng vũ lực chẳng khác nào con kiến muốn lay chuyển một cái cây — chắc chắn sẽ thất bại”.

Tổng thống Lại cho rằng nếu Trung Quốc chiếm được Đài Loan, Bắc Kinh sẽ trở nên “hung hăng hơn, làm xói mòn hòa bình và ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương cũng như trật tự quốc tế dựa trên luật pháp”.

Ông Lại chia sẻ với AFP trong cuộc phỏng vấn độc quyền ngày 10/2 tại tòa nhà Văn phòng Tổng thống ở Đài Bắc như sau: “Nếu Đài Loan bị Trung Quốc thôn tính, thì tham vọng bành trướng của Trung Quốc sẽ không dừng lại ở đó”.

Ông nói: “Nhật Bản, Philippines và những quốc gia khác trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương sẽ là các quốc gia tiếp theo đối mặt với đe doạ, với hệ lụy cuối cùng là lan tới châu Mỹ và châu Âu”.

'Nỗ lực xây dựng hòa bình'

Đài Loan coi vị trí của mình trong “chuỗi đảo thứ nhất” chiến lược là yếu tố quan trọng đối với an ninh khu vực và thương mại toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc xung đột với các nước láng giềng và đe dọa tuyến hàng hải qua eo biển Đài Loan.

Chuỗi đảo thứ nhất này gồm Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.

Hồi tháng 11, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã phát biểu rằng Tokyo có thể can thiệp quân sự nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan, khiến Bắc Kinh có phản ứng quyết liệt.

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã cảnh báo rằng quốc đảo này “không thể tránh khỏi” việc bị cuốn vào một cuộc chiến liên quan đến Đài Loan, đồng thời lưu ý việc binh sĩ Mỹ được tiếp cận chín căn cứ quân sự tại Philippines.

Ông Lại Thanh Đức nhận định: “Trong thế giới đang thay đổi này, các quốc gia thuộc về một cộng đồng quốc tế — tình hình ở bất kỳ nước nào cũng chắc chắn ảnh hưởng đến nước khác”.

Trước thềm cuộc gặp dự kiến vào tháng 4 tại Bắc Kinh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Lại cho biết Đài Loan hoan nghênh mọi cuộc đối thoại giúp duy trì nguyên trạng.

Ông Lại ghi nhận ông Donald Trump đã “thực hiện một nỗ lực xây dựng hòa bình đầy khó khăn, bao gồm việc bảo vệ lợi ích của Mỹ và răn đe chủ nghĩa bành trướng của Trung Quốc trong ngắn hạn”.

Nhà lãnh đạo Đài Loan cho biết thêm, Mỹ không cần “dùng Đài Loan như một lá bài mặc cả trong bất kỳ cuộc thảo luận nào với Trung Quốc”.

Ông Lại cũng đưa ra nhận xét: “Trong bối cảnh cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung, Trung Quốc tìm kiếm từ Mỹ nhiều hơn là từ phía Mỹ với Trung Quốc”.

'Răn đe hành động xâm lược'

Dù đã cắt đứt quan hệ chính thức vào năm 1979, Mỹ vẫn là bên bảo trợ an ninh chủ yếu của Đài Loan, đồng thời duy trì chính sách “mơ hồ chiến lược” liên quan đến khả năng can thiệp quân sự trực tiếp.

Sức ép quân sự của Trung Quốc đã gia tăng dưới thời ông Tập, người gắn việc giành quyền kiểm soát Đài Loan với tầm nhìn của mình về “sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa”.

Hầu như mỗi ngày, Trung Quốc đều triển khai tàu chiến và máy bay chiến đấu xung quanh Đài Loan, đồng thời đã tiến hành sáu đợt diễn tập quy mô lớn kể từ năm 2022, gần đây nhất là vào tháng 12 năm ngoái.

Mặc dù các cuộc thanh trừng gần đây của ông Tập đối với các tướng lĩnh cấp cao “quả thực là một tình huống bất thường”, nhưng ông Lại cho rằng điều đó không làm thay đổi nhu cầu cấp bách của Đài Loan trong việc duy trì sự sẵn sàng trước nguy cơ bị xâm lược.

Ông Lại nhấn mạnh: “Chúng tôi phải có năng lực răn đe hành vi xâm lược của Trung Quốc vào bất cứ lúc nào”.

“Chúng tôi muốn chắc chắn rằng, đối với Trung Quốc, sẽ không bao giờ có một ngày nào là ‘thời điểm thuận lợi’ để xâm lược Đài Loan”.

Quan hệ 'vững chắc' với Mỹ

Mặc dù Đài Loan đã đầu tư hàng chục tỷ USD để nâng cấp quân đội và mở rộng ngành công nghiệp quốc phòng, nhưng trong một cuộc xung đột với Trung Quốc, lực lượng của hòn đảo này sẽ bị áp đảo cả về quân số lẫn hỏa lực.

Dưới sức ép từ Mỹ, Tổng thống Lại Thanh Đức đã cam kết sẽ nâng chi tiêu quốc phòng của Đài Loan lên hơn 3% GDP trong năm nay và đạt mức 5% vào năm 2030.

“Đài Loan có trách nhiệm bảo vệ chính đất nước của mình”, ông Lại nói với AFP, đồng thời khẳng định quan hệ “vững chắc” giữa Mỹ và Đài Loan. Ông cũng bày tỏ hy vọng tăng cường hợp tác công nghiệp quốc phòng với châu Âu.

Để đạt được mục tiêu này, chính phủ đã đề xuất một kế hoạch 8 năm trị giá 40 tỷ USD nhằm tài trợ cho các sáng kiến chẳng hạn như hệ thống phòng không “T-Dome”.

Tuy nhiên, các đảng đối lập đã chặn dự luật liên quan đến việc thực hiện gói ngân sách này 10 lần kể từ tháng 12, tận dụng việc chiếm đa số ghế tại Quốc hội để cản trở chương trình nghị sự của chính phủ.

Các thượng nghị sĩ Mỹ đã lên tiếng chỉ trích tình trạng trì trệ này, kêu gọi các nghị sĩ Đài Loan “hợp tác thiện chí, vượt qua khác biệt đảng phái” để thông qua kế hoạch này.

Bất chấp những trì hoãn đó, người đứng đầu Đài Loan vẫn tỏ ra lạc quan khi cho rằng ngân sách cuối cùng sẽ được phê chuẩn.

Ông Lại khẳng định: “Trong một xã hội dân chủ, mọi đảng phái chính trị rốt cuộc đều phải chịu trách nhiệm trước người dân”.

“Vì vậy, tôi tin rằng ngân sách này sẽ nhận được sự ủng hộ của họ”.