Tác giả: Zarak Khan | 2026-02-27

Quyết định của Mỹ trợ cấp cho các công ty triển khai điện thoại thông minh giá rẻ chạy bằng phần mềm Mỹ trên khắp khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang được các nhà phân tích và quan chức xem là một phần của chiến lược rộng lớn hơn nhằm kiềm chế ảnh hưởng ngày càng mở rộng của Trung Quốc đối với hạ tầng số trong khu vực và giảm thiểu mức độ phơi nhiễm trước các hoạt động công nghệ mang tính cưỡng ép .

Những mối quan ngại của Washington bao gồm khả năng của Trung Quốc trong việc vô hiệu hóa các công nghệ thiết yếu trong thời điểm khủng hoảng và đánh cắp dữ liệu từ các điện thoại chạy phần mềm của nước này .

Ngày 19/2, Bộ Ngoại giao Mỹ công bố Gói Edge AI, một chương trình tài trợ cạnh tranh sẽ phân bổ tối đa 200 triệu USD viện trợ nước ngoài để "hỗ trợ các chương trình thúc đẩy triển khai điện thoại thông minh an toàn, chất lượng cao và giá cả phải chăng trên khắp khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương". AI là viết tắt của trí tuệ nhân tạo.

Bộ này cho biết, các thiết bị đủ điều kiện phải vận hành trên các hệ điều hành di động "đáng tin cậy" của Mỹ, bao gồm Android hoặc iOS.

Các quan chức Mỹ mô tả yêu cầu này như một biện pháp bảo vệ nhằm bảo đảm rằng một tỷ người dùng internet tiếp theo tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ được "tích hợp vào một hệ sinh thái phần mềm mở, có khả năng tương tác và thúc đẩy đổi mới".

Tuyên bố cho biết sáng kiến này sẽ cung cấp "một giải pháp thay thế dựa trên cơ chế thị trường cho các nhà cung cấp có rủi ro cao" tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, nhưng không nêu đích danh bất kỳ công ty cụ thể nào.

Tuy nhiên, theo tờ Chosun Daily của Hàn Quốc ngày 23/2, ám chỉ này được hiểu là nhằm vào các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc như Huawei, Xiaomi và OPPO.

Pax Silica

Gói Edge AI là một phần trong sáng kiến Pax Silica rộng lớn hơn do Mỹ dẫn dắt, một khuôn khổ công nghệ chiến lược mà Washington cho biết được thiết kế nhằm "giảm các phụ thuộc mang tính cưỡng ép, bảo vệ các vật liệu và năng lực nền tảng cho trí tuệ nhân tạo, và bảo đảm các quốc gia cùng chí hướng có thể phát triển và triển khai các công nghệ mang tính chuyển đổi ở quy mô lớn".

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, trong khuôn khổ Gói Edge AI, ưu tiên sẽ dành cho các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) điện thoại thông minh có trụ sở tại các quốc gia đã ký thỏa thuận Pax Silica.

Được khởi động vào tháng 12 trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh khai mạc tại Washington, DC, Pax Silica nhằm xây dựng cái mà các quan chức mô tả là "một chuỗi cung ứng silicon an toàn, thịnh vượng và được thúc đẩy bởi đổi mới sáng tạo", trải dài từ khoáng sản quan trọng và đầu vào năng lượng đến sản xuất tiên tiến, chất bán dẫn, hạ tầng AI và logistics.

Liên minh này bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Israel, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Vương quốc Anh, Australia và Qatar, cùng với các đối tác công nghệ như Hà Lan và Đài Loan. Ấn Độ đã gia nhập sáng kiến này vào ngày 20/2.

Thỏa thuận chuỗi cung ứng

Washington ngày càng coi các chuỗi cung ứng công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực điện thoại thông minh, chất bán dẫn, AI và khoáng sản thiết yếu, là yếu tố trung tâm của an ninh quốc gia và an ninh kinh tế .

Gói Edge AI có thể tác động trực tiếp đến các nhà sản xuất điện thoại thông minh Trung Quốc, bao gồm Huawei, Xiaomi, Oppo và Vivo, tại các thị trường mới nổi ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, theo nhận định gần đây của bà Lizzi C. Lee, nghiên cứu viên tại Trung tâm Phân tích Trung Quốc thuộc Viện Chính sách Hội châu Á.

Tuy nhiên, theo bà, tác động của sáng kiến này hiện vẫn chưa rõ ràng.

"Câu hỏi đặt ra là liệu các giải pháp thay thế được trợ cấp này có thể thực sự sánh được với mức giá, quy mô và tốc độ đổi mới nhanh mà các thương hiệu Trung Quốc hiện cung cấp hay không", bà nói với South China Morning Post ngày 20/2.

Khuôn khổ rộng lớn hơn

Trong bối cảnh đó, Pax Silica được thiết kế nhằm đa dạng hóa các mạng lưới sản xuất bằng cách kết nối các đối tác đáng tin cậy trên toàn bộ hệ sinh thái công nghệ.

Mỹ đã mở rộng hợp tác công nghệ với Ấn Độ, quốc gia có năng lực công nghiệp ngày càng tăng trong lĩnh vực điện tử tiêu dùng. Ngày 20/2, Washington và New Delhi ra tuyên bố chung, cam kết "thử nghiệm, triển khai và mở rộng nhanh chóng" các hệ sinh thái AI an toàn và đáng tin cậy.

Hai nước bác bỏ "sự phụ thuộc bị vũ khí hóa" và hành vi tống tiền, đồng thời coi an ninh kinh tế là một phần không thể tách rời của an ninh quốc gia, ông Jacob Helberg, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách các vấn đề kinh tế, phát biểu bên lề Hội nghị Thượng đỉnh India AI Impact tại New Delhi.

Theo một bài bình luận ngày 23/2 của Viện Nghiên cứu Nam Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore, việc tăng cường phối hợp giữa Ấn Độ và Mỹ trong chuỗi cung ứng silicon và trong hạ tầng điện toán AI có thể định hình lại cục diện địa chính trị của châu Á.