Nguồn: AFP và Focus | 2026-04-06

ĐÀI BẮC, Đài Loan -- Lãnh đạo đối lập Đài Loan Trịnh Lệ Văn với chuyến thăm Trung Quốc sắp tới đã gây phản ứng trái chiều trong nước, khi giới chỉ trích cảnh báo về rủi ro chính trị, còn những người ủng hộ coi đây là bước đi hướng tới ổn định quan hệ hai bờ eo biển.

Bà Trịnh sẽ dẫn đầu một phái đoàn Quốc dân đảng (KMT) tới Trung Quốc vào ngày 7/4 -- chuyến đi đầu tiên của một chủ tịch KMT đương nhiệm kể từ năm 2016 -- nơi bà hy vọng sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Từng là một người vận động mạnh mẽ cho độc lập của Đài Loan, bà Trịnh hiện coi mình là một người kiến tạo hòa bình đứng đầu đảng đối lập lớn nhất.

Người phụ nữ 56 tuổi, từng là người dẫn chương trình truyền hình và nghị sĩ, đã làm rung chuyển chính trường Đài Loan kể từ khi bất ngờ vươn lên vị trí lãnh đạo KMT tháng 11 năm ngoái. Đảng này từ lâu chủ trương thúc đẩy quan hệ kinh tế chặt chẽ hơn và giao lưu văn hóa với Bắc Kinh. Ông Tập đã công khai chúc mừng chiến thắng của bà Trịnh khi đó, cho thấy sự ủng hộ sớm của Bắc Kinh cho vai trò lãnh đạo của bà.

Bị cáo buộc quá thân Trung Quốc

Bà Trịnh đã bị các nhà phê bình, kể cả trong nội bộ KMT, cáo buộc là quá thân Trung Quốc, nước tuyên bố Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và đã đe dọa sử dụng vũ lực để sáp nhập.

Một số người trong KMT lo ngại rằng những phát ngôn mạnh mẽ của bà, vốn thường lặp lại quan điểm của Bắc Kinh, có thể khiến các cử tri ôn hòa quay lưng trong các cuộc bầu cử địa phương năm nay và cuộc bầu cử tổng thống năm 2028, đồng thời làm suy yếu quan hệ với Mỹ — đối tác an ninh chủ chốt của Đài Loan.

Gần đây, khi trao đổi với truyền thông nước ngoài, bà Trịnh cho biết cuộc hội đàm với ông Tập sẽ mang “ý nghĩa biểu tượng quan trọng” và có thể là “nền tảng” cho quan hệ hòa bình xuyên eo biển Đài Loan.

Thay đổi lập trường

Bà Trịnh lớn lên trong một “làng gia đình quân nhân” dành cho các thành viên lực lượng KMT và gia đình của họ, nhiều người trong số đó đã chạy sang Đài Loan sau khi KMT thua trong nội chiến Trung Quốc trước du kích cộng sản năm 1949.

Dù có xuất thân gia đình như vậy, bà Trịnh thời trẻ từng là một người chỉ trích gay gắt KMT. Bà là một nhà hoạt động sinh viên và là thành viên của Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP), đồng thời vận động mạnh mẽ cho độc lập của Đài Loan.

Bà rời DPP sau khi vỡ mộng vì đấu đá nội bộ và “nhận ra rằng độc lập Đài Loan là một lời dối trá”.

Năm 2005, bà gia nhập KMT.

Được xem rộng rãi là một ứng viên “ngựa ô” trong cuộc bầu cử chủ tịch KMT năm ngoái do lập trường về Trung Quốc của bà đi quá vùng thoải mái của nhiều đảng viên, bà Trịnh đã khiến giới lãnh đạo đảng ngỡ ngàng khi đánh bại các đối thủ nam giới.

Ngay sau đó, bà cam kết sẽ đoàn kết đảng và “khiến ngôi nhà của chúng ta tốt đẹp và mạnh mẽ hơn”.

Bà đã gây tranh cãi với những quan điểm thẳng thắn của mình, khi tuyên bố người dân Đài Loan nên tự hào về di sản Trung Hoa và khẳng định Tổng thống Nga Vladimir Putin không phải là một nhà độc tài.

Những phát biểu của bà xuất hiện trong bối cảnh căng thẳng hai bờ eo biển gia tăng. Trung Quốc duy trì việc triển khai gần như hằng ngày các máy bay chiến đấu và tàu chiến xung quanh Đài Loan, đồng thời thường xuyên tiến hành các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn.

Là người chỉ trích mạnh mẽ Tổng thống Lại Thanh Đức thuộc DPP, bà Trịnh đã phản đối kế hoạch của chính phủ nhằm tăng chi tiêu quốc phòng và mua thêm vũ khí do Mỹ sản xuất. Quốc hội, kiểm soát bởi phe đối lập do KMT dẫn dắt, đã trì hoãn dự luật này.

DPP cho rằng bà đang làm theo ý Bắc Kinh khi cản trở các kế hoạch của đảng này.

Chiến lược của Bắc Kinh

“Nếu quan hệ hai bờ eo biển hòa bình và ổn định, chúng ta không cần một cuộc chạy đua vũ trang vô nghĩa”, bà Trịnh nói với AFP.

Các nhà phân tích cho rằng Bắc Kinh đang tìm cách chứng minh rằng họ “không hoàn toàn đánh mất Đài Loan vào tay Mỹ” bằng cách lôi kéo các nhân vật đối lập như bà Cheng.

Hơn nữa, Bắc Kinh cũng thấy cần phải “giải cứu Trịnh Lệ Văn” khỏi một cuộc đấu đá quyền lực nội bộ tiềm tàng trong KMT, cựu cố vấn KMT Albert Tzeng nói với AFP.

Liên lạc cấp cao giữa hai bờ eo biển phần lớn bị đóng băng kể từ năm 2016, khi Bắc Kinh cắt đứt liên lạc chính thức sau khi bà Thái Anh Văn, khi đó là Chủ tịch và thành viên của DPP, đắc cử tổng thống. Thế đối đầu lạnh nhạt này càng làm tăng ý nghĩa cho chuyến thăm dự kiến của bà Trịnh.