Tác giả: Zarak Khan | 2026-04-13

Sự thất bại của tên lửa chống hạm siêu thanh Trung Quốc CM-302 trong biên chế Iran đã phá vỡ mọi huyền thoại còn sót lại về “tính bất khả chiến bại” của quân đội Trung Quốc và làm gia tăng sự soi xét đối với hàng xuất khẩu quốc phòng của Bắc Kinh.

Trong một loạt bắn quy mô lớn của Iran sử dụng các tên lửa siêu thanh Trung Quốc CM-302 nhằm vào một nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ do USS Abraham Lincoln dẫn đầu, các hệ thống đánh chặn đã vô hiệu hóa toàn bộ số tên lửa bay tới, theo một báo cáo tháng 3 của Global Defense Corp, một nền tảng tin tức chuyên về quốc phòng.

Iran đang trong tình trạng xung đột với Mỹ và Israel kể từ ngày 28/2.

Trục trặc và lệch hướng

“Những tên lửa này, được Bắc Kinh quảng bá rầm rộ là ‘sát thủ tàu sân bay’, đã thất bại thảm hại. Không một quả nào trúng mục tiêu”, báo cáo cho biết, và thêm rằng một số đã bị hệ thống phòng thủ Aegis của Mỹ đánh chặn.

Các thiếu sót khác có nguồn gốc nội tại.

Các tên lửa CM-302 “bị hỏng giữa chừng, hoặc lệch khỏi mục tiêu do hệ thống dẫn đường bị hỏng, hoặc trục trặc ở độ cao hành trình, không thể tăng tốc lên Mach 3 trong chặng bay cuối”, Global Defense Corp cho biết.

Trước khi Mỹ tấn công Iran, Reuters ngày 24/2 đưa tin Tehran sắp hoàn tất thỏa thuận mua tên lửa CM-302 nhằm “tăng cường đáng kể năng lực tấn công của Iran và gây đe dọa đối với lực lượng hải quân Mỹ trong khu vực”.

Các cuộc đàm phán giữa Tehran và Bắc Kinh đã diễn ra ít nhất hai năm và tăng tốc mạnh sau cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran vào tháng 6, Reuters cho biết.

Tập đoàn nhà nước Trung Quốc China Aerospace Science and Industry Corp. đã tiếp thị CM-302 như là “tên lửa chống hạm tốt nhất trên thị trường vũ khí thế giới”.

Tuy nhiên, màn trình diễn yếu kém của nó trước một nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ bị các nhà phân tích mô tả là một bước lùi đáng kể cho cả Tehran và Bắc Kinh.

Uy tín xuất khẩu suy giảm

Theo các nhà phân tích, những thiếu sót của vũ khí Trung Quốc tại Iran gợi nhớ đến việc các hệ thống phòng thủ của Trung Quốc đã hoạt động kém ra sao tại Venezuela và Pakistan gần đây.

Chiến dịch ngày 28/2 của Mỹ và Israel tại Iran, khiến lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và một số quan chức cấp cao thiệt mạng, đã phơi bày những điểm yếu trong mạng lưới phòng không của Iran.

Các hệ thống tên lửa đất đối không HQ-9B do Trung Quốc sản xuất được triển khai quanh Tehran đã tỏ ra vô dụng, theo các báo cáo quốc phòng khu vực.

Tại Venezuela, radar chống tàng hình JY-27A của Trung Quốc là một phần của hệ thống phòng không đa tầng cùng với các nền tảng do Nga cung cấp.

Tuy nhiên, cuộc đột kích của đặc nhiệm Mỹ hồi tháng 1 đã xuyên thủng mạng lưới này. Các đặc nhiệm đã tiêu diệt những cận vệ của nhà độc tài Nicolás Maduro và đưa ông cùng vợ về Mỹ để xét xử.

Tháng 5 năm ngoái, Ấn Độ và Pakistan đã phát động một cuộc xung đột bốn ngày, trong đó cả hai bên đều sử dụng nhiều hệ thống vũ khí tiên tiến.

Pakistan, khách hàng mua vũ khí quân sự Trung Quốc lớn nhất thế giới, đã triển khai radar và hệ thống HQ-9B do Trung Quốc sản xuất, nhưng giới chức Ấn Độ sau đó cho biết lực lượng của họ đã tấn công nhiều mục tiêu bên trong Pakistan.

Những nghi ngờ mang tính thể chế

Việc phơi bày các khiếm khuyết của CM-302 tại Iran có thể đánh dấu một bước lùi đối với ngành công nghiệp quốc phòng Trung Quốc, vốn đang phải đối mặt với sự hoài nghi ngày càng tăng từ khách hàng, theo các nhà quan sát quân sự. Uy tín của quân đội Trung Quốc cũng có thể bị ảnh hưởng.

Dữ liệu ngành công nghiệp vũ khí do Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm tổng hợp cho thấy xuất khẩu vũ khí của Trung Quốc đã chững lại trong những năm gần đây.

Những nghi ngại về độ tin cậy của trang thiết bị Trung Quốc càng gia tăng do tình trạng bất ổn nội bộ trong hệ thống quân sự nước này, bao gồm các cuộc thanh trừng những sĩ quan cấp cao của Quân Giải phóng Nhân dân phụ trách mua sắm và lực lượng tên lửa.

Theo các nhà phân tích, những diễn biến này có thể cho thấy các điểm yếu thể chế sâu xa hơn.