Tác giả: Liz Lagniton | 2026-06-09

Một tàu tuần duyên của Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ đã tham gia cùng các tàu của Hải quân và Lực lượng Tuần duyên Philippines trong các cuộc tuần tra gần bãi cạn Scarborough, qua đó nhấn mạnh sự hợp tác hàng hải ngày càng gia tăng giữa Washington và Manila tại một trong những điểm nóng tranh chấp gay gắt nhất ở Biển Đông.

Cuộc diễn tập kéo dài năm ngày, từ ngày 26 đến 30/5, đánh dấu lần đầu tiên một tàu của Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ tham gia các hoạt động hợp tác hàng hải với lực lượng Philippines gần bãi cạn này. Các quan chức Philippines bày tỏ quan ngại về khả năng Trung Quốc xây dựng các công trình mới tại thực thể này. Họ cho biết Bắc Kinh vẫn là một "mối đe dọa nghiêm trọng" bất chấp những dấu hiệu hạ nhiệt gần đây trong quan hệ Mỹ - Trung.

Các cuộc tập trận có sự tham gia của tàu tuần duyên Hoa Kỳ USCGC Midgett, khinh hạm hải quân Philippines BRP Antonio Luna và tàu tuần duyên Philippines BRP Melchora Aquino. Theo Các Lực lượng Vũ trang Philippines, lực lượng Philippines đã triển khai tiêm kích FA-50, trực thăng và máy bay giám sát trong hoạt động này.

Các quan chức Philippines và Hoa Kỳ cho biết binh lính hai nước đã thực hiện các hoạt động ngăn chặn và kiểm tra tàu thuyền trên biển, nhằm tăng cường khả năng hiệp đồng tác chiến và nâng cao nhận thức về tình hình hàng hải.

Đại úy Brian Whisler thuộc Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ, chỉ huy tàu Midgett, cho biết: "Sức mạnh trong quan hệ đối tác của chúng tôi được tôi luyện trên biển. Cuộc diễn tập này mang lại cơ hội vô giá để chúng tôi trau dồi năng lực thực thi pháp luật trên biển và chia sẻ các kinh nghiệm thực tiễn tốt nhất với các đồng minh của mình".

Ông Ray Powell, nhà sáng lập và giám đốc sáng kiến minh bạch hàng hải SeaLight, nhận định với ABS-CBN rằng việc triển khai này phản ánh nỗ lực rộng lớn hơn của Philippines và các đồng minh nhằm đối phó với các hoạt động hàng hải ngày càng quyết đoán của Bắc Kinh.

Các cuộc tuần tra diễn ra gần bãi cạn Scarborough, một bãi cạn chiến lược nằm cách đảo Luzon khoảng 120 hải lý về phía tây, nơi Trung Quốc giành quyền kiểm soát sau cuộc đối đầu với Philippines năm 2012. Kể từ đó, Bắc Kinh duy trì sự hiện diện gần như thường trực của các tàu tuần duyên, dân quân biển và hải quân quanh khu vực này, vốn nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế của Philippines.

Dữ liệu theo dõi hàng hải do Quỹ sáng kiến SeaLight công bố cho thấy các tàu hoạt động cách bãi cạn này khoảng 35 đến 40 hải lý.

Trong một tuyên bố đăng trên X, SeaLight cho biết: "Sự tham gia trực tiếp này của Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ (USCG) vào một hoạt động của Philippines nhằm thách thức các hành động gây hấn trên biển của Trung Quốc tại khu vực Biển Tây Philippines là một bước tiến quan trọng đối với liên minh".

Theo Hạm đội 7 Hoa Kỳ, đây là cuộc diễn tập hợp tác hàng hải lần thứ sáu giữa lực lượng Philippines và Hoa Kỳ trong năm nay, và là lần đầu tiên có sự tham gia của Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ. Hoạt động diễn ra trong bối cảnh Manila và Bắc Kinh liên tục có các cuộc đối đầu tại Biển Đông.

Phản ứng của Trung Quốc

Quân đội và Hải cảnh Trung Quốc đã phản ứng ngay sau khi cuộc tập trận kết thúc. Họ thông báo tiến hành các cuộc tuần tra riêng gần bãi cạn Scarborough, mà Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) mô tả là biện pháp đáp trả các "hành vi xâm phạm quyền lợi và hành động khiêu khích".

Bộ Tư lệnh Chiến khu Miền Nam của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) cho biết đã tiến hành các cuộc tuần tra sẵn sàng chiến đấu của hải quân và không quân trong hải phận và không phận xung quanh bãi cạn. Hải cảnh Trung Quốc cũng cho biết riêng rằng họ đã thực hiện các hoạt động thực thi pháp luật nhằm vào các tàu tham gia "các hoạt động… bất hợp pháp".

Cả hai tuyên bố đều không chỉ đích danh các quốc gia cụ thể.

Những diễn biến mới nhất diễn ra song song với Hội nghị thượng đỉnh quốc phòng Đối thoại Shangri-La tại Singapore, nơi Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. cho biết Manila vẫn chịu áp lực từ Bắc Kinh, bất chấp quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh được cải thiện sau hội nghị thượng đỉnh gần đây giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ - Trung tại Bắc Kinh.

Phát biểu với Reuters bên lề hội nghị thượng đỉnh, ông Teodoro cho biết: "Chúng tôi thực sự không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải kiên cường và đứng lên chống lại các hành động gây hấn của Trung Quốc".

Người đứng đầu ngành quốc phòng Philippines xác nhận nước này đang điều tra các báo cáo sơ bộ về khả năng Trung Quốc đặt các công trình gần bãi cạn Scarborough, dù ông cho biết thông tin tình báo hiện vẫn còn "thô".

Theo ông Teodoro, quân đội Philippines đang tích cực theo dõi các diễn biến tại khu vực.

Các báo cáo này đã làm dấy lên những lo ngại tại Manila về khả năng lặp lại các hành động trước đây của Trung Quốc ở Biển Đông, nơi những hoạt động triển khai dân sự hoặc hành chính tạm thời dần biến thành các tiền đồn quân sự lâu dài.

Năm 2025, Bắc Kinh tuyên bố bãi cạn Scarborough là một “khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia”, làm dấy lên lo ngại tại Manila rằng Trung Quốc có thể siết chặt quyền kiểm soát hành chính đối với thực thể đang tranh chấp này.

Quan hệ quốc phòng

Bên lề Đối thoại Shangri-La ngày 30/5, Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth và ông Teodoro đã tái khẳng định cam kết đối với Hiệp ước Phòng thủ Tương hỗ Hoa Kỳ - Philippines.

Hai chính phủ đã ký một thỏa thuận kéo dài 15 năm về khả năng tương tác và an ninh thông tin liên lạc, nhằm cải thiện việc chia sẻ thông tin bảo mật giữa quân đội hai nước.

Các cuộc gặp diễn ra sau khi cuộc tập trận Balikatan năm nay kết thúc, với nội dung huấn luyện được mở rộng về phòng thủ bờ biển, hỏa lực phối hợp và các hoạt động an ninh hàng hải.

Ông Hegseth cam kết chuyển giao một tàu tuần duyên đã loại biên của Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ cho Lực lượng Tuần duyên Philippines nhằm tăng cường năng lực hàng hải của Manila.

Ông Hegseth nhận định: "Khi nhìn nhận về khu vực hiện nay, có những mối quan ngại hoàn toàn chính đáng về quá trình tăng cường quân sự mang tính lịch sử của Trung Quốc, cũng như việc nước này mở rộng các hoạt động quân sự cả trong lẫn ngoài khu vực".

Ông Teodoro nhấn mạnh sự ủng hộ của Manila đối với việc tăng cường các quan hệ đối tác an ninh của Hoa Kỳ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cho rằng sự hợp tác như vậy sẽ củng cố "khả năng chống chịu và năng lực răn đe" của khu vực.

Trong khi đó, trong một tuyên bố ngày 3/6, Lực lượng Đặc nhiệm Quốc gia về Biển Tây Philippines cho biết họ đang xác minh các báo cáo về khả năng xuất hiện một công trình của Trung Quốc tại bãi cạn này, đồng thời nhấn mạnh rằng chính phủ "coi trọng mọi diễn biến" ảnh hưởng đến chủ quyền và các quyền chủ quyền của Philippines tại Biển Tây Philippines.