Tác giả: Jia Feimao | 2026-06-11

Một tàu mặt nước không người lái của Mỹ đã hoàn thành chuyến tự hành trên eo biển Đài Loan lần đầu tiên, di chuyển hơn 1.000 hải lý trong 5 ngày, đồng thời theo dõi các chiến hạm Trung Quốc và chụp ảnh hoạt động của chúng bên trong Vùng đặc quyền kinh tế của Đài Loan.

Công ty công nghệ hàng hải Seasats của Mỹ thông báo về nhiệm vụ này hôm 27/5, cho biết con tàu được triển khai và giám sát từ khoảng cách hàng trăm dặm. Công ty nói rằng chuyến hải trình đã chứng minh khả năng của các nền tảng tự hành chi phí thấp, hoạt động dài ngày trong việc tiến hành giám sát liên tục tại các vùng biển tranh chấp mà không đặt thủy thủ đoàn vào tình huống nguy hiểm.

Chuyến đi được thực hiện bởi Lightfish, một tàu mặt nước không người lái do Seasats phát triển. Theo công ty, phương tiện dài 12 feet này sử dụng thân tàu bằng sợi thủy tinh và hệ thống động lực lai năng lượng mặt trời, cho phép hoạt động trên biển liên tục tới 6 tháng, hỗ trợ các nhiệm vụ từ nghiên cứu đại dương đến tuần tra an ninh hàng hải.

Trong khi đi qua eo biển, Lightfish đã phát hiện nhiều tàu hải quân Trung Quốc không phát tín hiệu của Hệ thống Nhận dạng Tự động (AIS). Theo Seasats, các hình ảnh do con tàu ghi lại đã xác định một trong số đó là tàu hộ tống Type 056 thuộc hải quân Trung Quốc.

Chuyến đi qua eo biển diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh tiếp tục khẳng định chủ quyền đối với Đài Loan và thúc đẩy quan điểm cho rằng eo biển Đài Loan thuộc phạm vi tài phán của mình, một lập trường bị nhiều chính phủ phản đối khi họ coi tuyến đường thủy này là vùng biển quốc tế. Trung Quốc vẫn chưa tuyên bố từ bỏ việc sử dụng vũ lực để chiếm Đài Loan.

Đây không phải lần đầu tiên con tàu chạm trán chiến hạm Trung Quốc, nhưng địa điểm và thời điểm của sự việc khiến nó trở nên đáng chú ý, theo Giám đốc điều hành Seasats Mike Flanigan.

“Nhìn chung mọi người vẫn biết Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân (PLAN) thường hung hăng triển khai các tàu của mình vào vùng biển có chủ quyền của các nước láng giềng nhỏ hơn, nhưng cơ hội ghi lại và công bố bằng chứng hình ảnh có định vị địa lý là điều rất đặc biệt”, ông nói.

Giảm gánh nặng giám sát

Chuyến đi tại eo biển Đài Loan không phải là lần đầu tiên công ty chạm trán ở cự ly gần với hải quân Trung Quốc. Vào tháng 6/2025, một chiếc Lightfish khác hoạt động cách đảo Guam khoảng 330 dặm về phía tây bắc đã bị tàu khu trục Nanchang của Trung Quốc bám sát, có thời điểm tiếp cận chỉ cách vài mét.

Các tàu hải quân và hải cảnh Trung Quốc ngày càng xuất hiện thường xuyên quanh Đài Loan, buộc hải quân và lực lượng tuần duyên của hòn đảo phải dành nguồn nhân lực đáng kể cho các hoạt động bám sát, đôi khi theo tỷ lệ một đối một hoặc thậm chí hai đối một. Các nhà phân tích quốc phòng cho rằng tàu không người lái là một phương thức ít tốn kém hơn để duy trì nhận thức tình hình hàng hải liên tục trong thời gian dài.

Các tàu mặt nước không người lái hoạt động dài ngày có thể giúp giảm áp lực cho các lực lượng tuyến đầu của Đài Loan khi Trung Quốc mở rộng các hoạt động “vùng xám”, theo Su Tzu-yun, Giám đốc Ban Chiến lược và Nguồn lực Quốc phòng thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Quốc gia Đài Loan.

“Vùng xám” là thuật ngữ chỉ các hoạt động phi bạo lực nhưng vẫn làm hao mòn các lực lượng an ninh của đối phương.

“Công nghiệp nội địa của Đài Loan đã xây dựng được chuỗi sản xuất tàu không người lái khá hoàn thiện. Điều hiện còn thiếu là năng lực thông tin liên lạc vệ tinh, và đây là cơ hội hợp tác với các công ty Mỹ để tăng cường năng lực đó”, ông Su nói với Focus.

Vượt ra ngoài các drone hàng hải

Đài Loan cũng đang mở rộng phát triển các hệ thống không người lái trên bộ. Đầu tháng 6, Viện Khoa học và Công nghệ Chung-Shan Quốc gia đã công bố 3 phương tiện mặt đất không người lái, thường được gọi là “chó robot”. Theo Reuters, chúng được phát triển dựa trên các nền tảng do Ghost Robotics, một nhà cung cấp lớn của quân đội Mỹ về robot bốn chân, cung cấp và được điều chỉnh cho các nhiệm vụ trinh sát, giám sát và nhận diện mục tiêu.

Các phương tiện này trong tương lai có thể được triển khai tại các đảo ngoài khơi nhằm giảm nhu cầu về quân số trong khi vẫn nâng cao khả năng giám sát suốt ngày đêm. Theo ông Jen Kuo-kuang, Phó Giám đốc Ban Nghiên cứu Hệ thống Tên lửa và Rocket của viện, quân đội đã xác định nhu cầu tác chiến đối với các hệ thống này dù hiện chưa đặt hàng mua sắm chính thức.

“Trên thực tế, lực lượng thủy quân lục chiến cho rằng tại các bãi biển và khu vực ven biển, cũng như đối với lực lượng tuần duyên tại Nam Sa và Đông Sa trong các nhiệm vụ tuần tra và kiểm tra, nhu cầu là rất cấp thiết”, ông nói, đề cập đến các quần đảo Trường Sa và Pratas (Đông Sa) trên Biển Đông.

Đài Loan còn nhiều dư địa để mở rộng việc sử dụng các hệ thống mặt đất không người lái, ông Su nói. Với chiến lược quân sự mang tính phòng thủ của hòn đảo cùng địa lý thuận lợi, việc triển khai hiệu quả các nền tảng này có thể làm giảm mức độ phơi lộ nhân sự trước các rủi ro chiến trường, đồng thời tăng cường năng lực phòng thủ.