Tác giả: Joyce Huang | 2026-07-14

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đồng thời là người đứng đầu quân đội, đã thăng quân hàm cấp thượng tướng – quân hàm cao nhất đối với quân nhân Trung Quốc đang tại ngũ – cho 2 sĩ quan cấp cao hôm 3/7.

Việc cải tổ quân đội diễn ra sau khi ông Tập đã thanh trừng gần như toàn bộ bộ chỉ huy quân sự cấp cao nhất, tức Quân ủy Trung ương (CMC) gồm 7 thành viên, trong một chiến dịch chống tham nhũng kéo dài.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, ông Tập đã tiến hành một đợt thanh trừng quân đội ngay sau khi lên nắm quyền năm 2012, và một đợt thứ hai quyết liệt hơn bắt đầu "khoảng năm 2023". Chiến dịch này hiện vẫn đang hoành hành trong toàn quân.

Ông Tập đã trao quyết định thăng quân hàm cho Zhang Shuguang, Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật của CMC kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Giám sát của CMC, và Wang Gang, Tư lệnh Không quân Quân Giải phóng Nhân dân (PLA), trong một buổi lễ tại trụ sở Quân ủy Trung ương ở Bắc Kinh.

Theo báo nhà nước Trung Quốc China Daily hôm 3/7, trước khi được thăng quân hàm, cả 2 ông Zhang và Wang đều mang quân hàm trung tướng.

Thang trừng tiếp diễn

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, đợt cải tổ mới nhất sẽ không chấm dứt chiến dịch thanh trừng của ông Tập, bởi ông vẫn chưa thực sự tin tưởng vào đội ngũ lãnh đạo quân sự cao nhất hiện nay.

Các nhà quan sát vẫn chưa rõ liệu 2 vị tướng vừa thăng cấp có được bổ khuyết vào CMC, vốn thường có 7 thành viên nhưng hiện chỉ còn lại 2 người là chính ông Tập và Phó Chủ tịch Zhang Shengmin.

"Giữ cương vị lãnh đạo cao nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc và đất nước gần 14 năm qua, nhưng ông Tập dường như vẫn gặp khó khăn trong việc đề bạt những người của chính mình. Theo tôi, điều đó cho thấy quyền lực của ông đang bị thách thức nghiêm trọng", ông Ming-Shih Shen, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc phòng ở Đài Bắc, nói với Focus.

Ông Shen nói việc thanh trừng đáng lẽ giúp ông Tập củng cố quyền lực, nhưng có thể đã phản tác dụng khi khiến ông ngày càng xa cách với giới tinh hoa quân đội.

Người của ông Tập?

Ông Shen nói thêm rằng hai vị tướng vừa được thăng cấp có thể không phải là những lựa chọn của ông Tập, vì giữa họ và ông Tập không có mối liên hệ rõ ràng.

Thay vào đó, Zhang Shuguang, 62 tuổi, thân thiết hơn với Zhang Shengmin, 67 tuổi. Có lẽ chính quyền của ông Tập đã chọn Zhang Shuguang thay thế Zhang Shengmin cho vị trí Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật CMC vì cả hai đều từng có kinh nghiệm làm việc trong cơ quan chống tham nhũng của quân đội, ông Shen nói thêm.

Theo ông Shen, mặc dù Zhang Shengmin có thể là cấp phó và cánh tay phải của ông Tập trong quân đội, nhưng ông Tập vẫn chưa dành sự ủng hộ hoàn toàn cho vị tướng này vì ông vẫn chưa có ghế trong Bộ Chính trị.

Cải tổ ban lãnh đạo

Dẫu vậy, theo các nhà phân tích, xuất thân chính trị của Zhang Shuguang khiến ông trở thành ứng viên sáng giá để bổ sung vào vị trí còn khuyết trong CMC, trong khi trường hợp của Wang Gang vẫn chưa rõ ràng.

"Wang Gang thuộc thế hệ sĩ quan ưu tú mới của Không quân PLA, có nhiều kinh nghiệm thực chiến và đã được giao các vai trò quan trọng trong quân đội Trung Quốc kể từ sau đợt thanh trừng mới nhất", ông James Char, Trợ lý Giáo sư tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam ở Singapore, nói với AP trong một bài viết hôm 5/7.

Tuy nhiên, ông Shen lưu ý rằng ông Wang có lẽ thân thiết hơn với tướng Không quân Xu Qiliang, cựu Phó Chủ tịch CMC đã nghỉ hưu năm 2023 và qua đời năm 2025.

Việc ông Xu qua đời có thể đã khiến ông Tập yên tâm hơn, bởi ông Wang có vẻ có rất ít liên hệ với các đối thủ trước đây của ông Tập là Zhang Youxia và Liu Zhenli.

Hồi tháng 1, giới chức Trung Quốc đã mở cuộc điều tra đối với Zhang Youxia, cựu Phó Chủ tịch CMC, và Liu Zhenli, cựu Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu Liên hợp thuộc CMC – đều là tướng Lục quân PLA – vì "bị nghi ngờ vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật".

Trước đó, hồi tháng 10 năm ngoái, quân đội đã khai trừ 9 vị tướng hàng đầu trong đó có cựu Phó Chủ tịch CMC He Weidong và cựu Chủ nhiệm Ban Công tác Chính trị CMC Miao Hua, vì các cáo buộc tội phạm về tài chính. Đây là một trong những chiến dịch trấn áp công khai quy mô lớn nhất trong nhiều thập kỷ.

Trong khi một số người cho rằng việc thanh trừng sẽ dọn đường để ông Tập lựa chọn các nhà lãnh đạo tương lai, ông K. Tristan Tang, nghiên cứu viên không thường trú tại Cục Nghiên cứu châu Á Quốc gia có trụ sở tại Mỹ, cho biết ông Tập đến nay mới chỉ thăng quân hàm thượng tướng cho 4 trung tướng.

Lần gần nhất, vào tháng 12 năm ngoái, ông Tập đã phong tướng cho Yang Zhibin và Han Shengyan, lần lượt là Tư lệnh Chiến khu Đông bộ và Chiến khu Trung bộ của PLA.

"Ông ấy vẫn đang quan sát, thử thách và thẩm định các vị trung tướng cấp cao của PLA", ông Tang nói với AP.

Trung thành về ý thức hệ

Ngoài ra, theo báo South China Morning Post ngày 25/6, ông Tập đã điều hàng trăm sĩ quan cấp cao của PLA tham gia một khóa huấn luyện tư tưởng kéo dài 10 tuần chưa từng có tiền lệ để học về các bài phát biểu của ông Tập và lời thú tội của các cán bộ tham nhũng trong khi hành quân theo đội hình.

Tờ báo dẫn lời tờ PLA Daily của quân đội, cho biết ông Tập đã trực tiếp ra lệnh tổ chức khóa học, diễn ra từ ngày 8/4 đến 12/6, với mục tiêu truyền đạt rõ "những lằn ranh đỏ tuyệt đối không được vượt qua".

Trong bản cập nhật ngày 2/7, Viện Nghiên cứu Chiến tranh nhận định rằng khóa học cho thấy "ông Tập có thể tin rằng cần phải tiếp tục đẩy mạnh công tác giáo dục tư tưởng trong PLA".