Tác giả: Wu Qiaoxi | 2026-07-16

Một ủy ban của Thượng viện Mỹ đã thông qua một dự thảo luật quốc phòng, theo đó mở rộng một sáng kiến an ninh vốn tập trung vào Đài Loan để bao gồm cả Philippines, phản ánh nỗ lực của Washington nhằm tăng cường năng lực phòng thủ và răn đe trong khu vực dọc theo "chuỗi đảo thứ nhất."

Chuỗi đảo thứ nhất bao gồm Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.

Ủy ban Quân vụ Thượng viện đã thông qua dự thảo Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng cho năm tài khóa 2027 ngày 11/6. Dự luật sẽ đổi tên Sáng kiến Hợp tác An ninh Đài Loan thành Sáng kiến Hợp tác An ninh Chuỗi đảo thứ nhất và mở rộng phạm vi áp dụng. Nếu được ban hành, sáng kiến sẽ vượt ra ngoài Đài Loan để bao gồm cả Philippines.

Dự luật sẽ nâng mức viện trợ an ninh được phê chuẩn từ 1 tỷ USD lên 1,5 tỷ USD (được chia sẻ giữa Đài Loan và Philippines) cho năm tài khóa 2027, và gia hạn sáng kiến đến hết năm 2032. Tuy nhiên, trước khi có hiệu lực, dự luật vẫn phải được dung hòa với phiên bản của Hạ viện và được Tổng thống Mỹ ký ban hành.

Theo USNI News, việc phê chuẩn sẽ là đợt cấp vốn an ninh mới nhất của Mỹ dành cho Philippines, sau khi Đạo luật Tăng cường Sức chống chịu của Philippines được thông qua tháng 12 năm ngoái, cho phép phân bổ 2,5 tỷ USD (500 triệu USD mỗi năm trong 5 năm tài khóa).

Trung Quốc coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và cũng có nhiều tranh chấp chủ quyền trên biển với Philippines.

Phản ứng của Đài Loan

Thứ trưởng Quốc phòng Đài Loan Hsu Szu-chien cho biết hôm 17/6 rằng việc đưa Philippines vào sáng kiến nhằm mở rộng hợp tác khu vực, chứ không phải để loại trừ hay làm suy giảm vai trò của Đài Loan.

Giám đốc Viện Mỹ tại Đài Loan Raymond F. Greene trả lời phỏng vấn báo United Daily News của Đài Loan hôm 23/6 rằng an ninh của Đài Loan nhận được sự ủng hộ lưỡng đảng mạnh mẽ tại Quốc hội Mỹ, trong đó có hàng tỷ USD viện trợ đã được đưa vào ngân sách.

Ông Greene cho biết Mỹ và các đồng minh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đều nhất trí rằng cần có các biện pháp răn đe để duy trì ổn định khu vực.

"Theo Chiến lược An ninh Quốc gia của Mỹ, chúng tôi cần hợp tác với các đồng minh trong khu vực để duy trì nguyên trạng trên toàn chuỗi đảo thứ nhất và ngăn chặn mọi nỗ lực sử dụng vũ lực nhằm chiếm Đài Loan", ông nói. "Mỹ vừa triển khai những năng lực phòng thủ mới nhất tới Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, vừa tăng cường hợp tác với các đồng minh".

Kho dự trữ thời chiến

Dự luật kêu gọi thiết lập một kho dự trữ thời chiến dành cho Đài Loan. Mặc dù Washington chưa công bố chi tiết triển khai, chương trình này được kỳ vọng sẽ tương tự các cơ chế hiện đang áp dụng với Israel và Hàn Quốc.

Theo USNI News, dẫn lời Cơ quan Hợp tác An ninh Quốc phòng Mỹ, các chương trình dự trữ thời chiến nhằm duy trì các lực lượng đồng minh cho đến khi năng lực sản xuất tại chỗ và nguồn tiếp tế từ bên ngoài có thể đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong thời chiến.

Các kho dự trữ hiện có chứa lượng đạn dược, phương tiện quân sự và vật tư y tế trị giá hàng tỷ USD để lực lượng của nước sở tại, các đồng minh và quân đội Mỹ sử dụng trong trường hợp khủng hoảng.

Đề xuất này phản ánh lo ngại về khối lượng đạn dược có thể bị tiêu hao bởi một cuộc xung đột với Trung Quốc, và về khó khăn trong việc tiếp tế cho các lực lượng tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương rộng lớn, theo USNI News.

"Đây là một phép răn đe rất hiệu quả", Mark Montgomery, cựu Chuẩn Đô đốc Hải quân Mỹ và nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Bảo vệ các Nền Dân chủ, nói với Hãng Thông tấn Trung ương Đài Loan.

Ông nói điều đó gửi tín hiệu tới Trung Quốc rằng Đài Loan có thể sử dụng các trang bị dự trữ của Mỹ bên cạnh kho vũ khí của chính mình để chống lại một cuộc xâm lược.

"Điều quan trọng là mọi vật tư và đạn dược mà chúng tôi muốn chuyển giao cho Đài Loan đều đã được lưu trữ tại đó", Montgomery nói.

Phó giáo sư Lin Ying-yu tại Viện Sau đại học về Quan hệ Quốc tế và Nghiên cứu Chiến lược thuộc Đại học Tamkang, cho biết Trung Quốc thường xuyên tiến hành các cuộc diễn tập bao gồm hoạt động phong tỏa và khước từ trên biển, nên việc bố trí sẵn các kho dự trữ của Mỹ sẽ giúp Đài Loan duy trì việc phòng thủ được lâu hơn.

Phòng thủ khu vực

Dự luật yêu cầu Lầu Năm Góc rà soát tình trạng chậm trễ trong việc bán vũ khí cho Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc và Philippines, và đánh giá tác động của những chậm trễ này đối với khả năng phòng thủ của chuỗi đảo thứ nhất.

Ngoài ra, dự luật cũng yêu cầu Lầu Năm Góc xây dựng một chiến lược quản lý khủng hoảng ở Biển Đông. Trong hai thập kỷ qua, Biển Đông đã trở thành một trong những khu vực tranh chấp gay gắt nhất ở phía tây Thái Bình Dương.

Theo USNI News, kể từ 2022, Trung Quốc ngày càng áp dụng các biện pháp cưỡng ép ở Biển Đông. Căng thẳng lên đến đỉnh điểm năm 2024 sau các vụ đối đầu tại Bãi Cỏ Mây và Bãi Sabina.

Trung Quốc đã tiến hành cải tạo đất và xây dựng cơ sở hạ tầng tại Bãi cạn Scarborough, khiến Philippines và Mỹ gia tăng triển khai lực lượng hải quân trong khu vực, bài báo cho biết.

Theo Hiệp ước Phòng thủ chung 1951, Mỹ có nghĩa vụ hỗ trợ Philippines nếu các hành động của Trung Quốc dẫn đến cái chết của dân thường, thủy thủ hoặc quân nhân Philippines.

Ông Rupert Hammond-Chambers, Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Mỹ - Đài Loan, cho rằng những thay đổi này cho thấy Washington đang dần tích hợp Đài Loan vào một chiến lược rộng lớn hơn đối với chuỗi đảo thứ nhất, qua đó "thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn và khả năng hiệp đồng tác chiến quan trọng" giữa Mỹ, Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.