Tác giả: Zarak Khan | 2026-07-27

Ấn Độ đã tăng cường hợp tác quốc phòng, năng lượng và chiến lược trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thông qua chiến dịch ngoại giao tới bốn quốc gia, cho thấy rõ nỗ lực của New Delhi nhằm đối phó với các động thái ngày càng quyết đoán của Trung Quốc trong khu vực.

Các chuyến thăm của Thủ tướng Narendra Modi tới Indonesia, Australia và New Zealand, cùng với chuyến thăm Ấn Độ của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi trong tháng 7, đã mang lại hàng loạt thỏa thuận về quốc phòng, khoáng sản quan trọng, chất bán dẫn, năng lượng hạt nhân và an ninh hàng hải.

Động thái ngoại giao này diễn ra trong bối cảnh sự hiện diện quân sự ngày càng mở rộng và tầm ảnh hưởng kinh tế ngày càng lớn của Trung Quốc đang định hình lại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, thúc đẩy nhiều quốc gia đa dạng hóa các quan hệ đối tác an ninh và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Hoạt động ngoại giao này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng an ninh khu vực gia tăng.

Ngày 6/7, Trung Quốc đã phóng thử một tên lửa "chiến lược" mang đầu đạn giả từ tàu ngầm ra Thái Bình Dương. Mỹ, Nhật Bản, Australia, New Zealand và Đài Loan đều bày tỏ quan ngại trước động thái này.

Quan hệ với Indonesia

Trong chuyến thăm Jakarta của Thủ tướng Modi, hai nước đã công bố kế hoạch tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực quốc phòng, khoáng sản quan trọng và an ninh hàng hải.

Các kế hoạch này bao gồm cam kết của Indonesia trong việc mua tên lửa hành trình BrahMos và tên lửa không đối không Astra, hợp tác phát triển đồng bộ Cảng Sabang và tăng cường hợp tác trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng và đất hiếm.

Các nhà phân tích cho rằng việc Indonesia mua tên lửa BrahMos là phản ứng trực tiếp trước những căng thẳng kéo dài ở vùng biển Bắc Natuna, nơi các tàu hải cảnh và tàu cá Trung Quốc đã xâm nhập Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Indonesia trong các năm 2019 và 2020 nhằm khẳng định cái gọi là "quyền đánh bắt cá truyền thống" của Bắc Kinh.

Sau khi tiếp nhận tên lửa BrahMos, Indonesia sẽ trở thành khách hàng nước ngoài thứ ba mua loại tên lửa này, sau Philippines và Việt Nam.

Quan hệ với Australia và New Zealand

Trong chuyến thăm Australia của Thủ tướng Modi, hai chính phủ đã ký một thỏa thuận nhằm tháo gỡ các rào cản còn lại đối với việc Australia xuất khẩu sang Ấn Độ uranium chịu sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), theo thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự năm 2014 giữa hai nước.

Một tuyên bố chung xác nhận rằng nguồn cung uranium, dưới sự giám sát của IAEA, được dành cho "các mục đích hoàn toàn hòa bình".

Các biện pháp giám sát này là điều cần thiết vì Ấn Độ chưa ký Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân. Australia hiện nắm giữ khoảng 28% trữ lượng uranium toàn cầu.

Theo bà Teesta Prakash, nghiên cứu viên tại Viện Australia - Ấn Độ thuộc Đại học Melbourne, thỏa thuận mang tính bước ngoặt này được xây dựng trên nền tảng quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện mà hai nước thiết lập vào năm 2020, xuất phát từ những quan ngại chung về an ninh liên quan đến "những thách thức đáng kể do sự trỗi dậy của Trung Quốc tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương".

Trong bài viết đăng trên The Conversation ngày 7/7, bà cho biết để tăng cường năng lực răn đe trong khu vực, Canberra và New Delhi đã hợp tác trong nhiều sáng kiến song phương và khu vực, nổi bật nhất là khuôn khổ Bộ Tứ (Quad) – cơ chế đối tác ngoại giao giữa Australia, Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ.

Tháng 5, các nước Bộ Tứ đã cam kết đầu tư 20 tỷ USD nhằm bảo đảm chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng và khởi động dự án hạ tầng chung đầu tiên.

Tại New Zealand, Thủ tướng Modi và Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon đã nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác Chiến lược, đồng thời nhất trí tăng cường đối thoại quốc phòng, hợp tác hàng hải và thúc đẩy đàm phán hướng tới một hiệp định hợp tác quốc phòng.

Một tuyên bố chung cho biết, với việc cùng chia sẻ "lợi ích trong một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do, rộng mở, hòa bình và thịnh vượng", hai bên đã nhất trí tăng cường hợp tác hàng hải.

Các dấu mốc hợp tác quan trọng bao gồm Thỏa thuận Hợp tác Hàng hải (MCA) mới, thỏa thuận về thủy đạc và hải đồ, cùng Thỏa thuận Hỗ trợ Hậu cần Tương hỗ. Hai bên cũng hoan nghênh việc tăng cường các hoạt động và tập trận hải quân chung giữa Ấn Độ và New Zealand trong khuôn khổ MCA.

Quan hệ đối tác với Nhật Bản

Các chuyến thăm này diễn ra đồng thời với chuyến công du Ấn Độ của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, trong đó lãnh đạo hai nước nhất trí tiếp tục làm sâu sắc hơn hợp tác trong các lĩnh vực khoáng sản quan trọng và chất bán dẫn – những lĩnh vực được xem là then chốt để giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc.

Ấn Độ và Nhật Bản cũng đã nhất trí cùng phát triển dự án Hệ thống Ăng-ten Vô tuyến Tích hợp Phức hợp (UNICORN), một hệ thống thế hệ mới được thiết kế nhằm cung cấp cho tàu chiến khả năng liên lạc an toàn và tin cậy.

Thỏa thuận này được ký kết trong bối cảnh môi trường hoạt động tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương ngày càng cạnh tranh.

Theo bài đăng tháng 7 của tổ chức nghiên cứu GlobalData có trụ sở tại London: "Ấn Độ đang phải đối mặt với sức ép dọc theo các vùng biển của mình do các hoạt động vùng xám gia tăng và nguy cơ tác chiến điện tử xung quanh các tuyến đường biển trọng yếu ở Ấn Độ Dương từ các lực lượng hải quân đối thủ như Trung Quốc và Pakistan".

GlobalData cho biết: "Tương tự, Nhật Bản cũng đang chịu tác động từ những căng thẳng trên Biển Hoa Đông và môi trường an ninh ngày càng phức tạp trên toàn khu vực Tây Thái Bình Dương do các bên như Triều Tiên và Trung Quốc gây ra".

Chiến lược khu vực

Những thỏa thuận mới nhất này tiếp tục bổ sung vào nỗ lực ngoại giao rộng lớn hơn của Ấn Độ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trong những năm gần đây.

Trong một bài phân tích đăng trên trang của Viện Các vấn đề Quốc tế Australia, học giả Ashok Sharma nhận định rằng, xét tổng thể, các sáng kiến này phản ánh "nỗ lực rộng lớn hơn của Ấn Độ nhằm xây dựng một mạng lưới các quan hệ đối tác chiến lược kết nối Đông Nam Á, Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương".

Theo ông Sharma, chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Ấn Độ, vốn ban đầu nhằm duy trì "một trật tự khu vực tự do, rộng mở và bao trùm trước sự quyết đoán ngày càng gia tăng của Trung Quốc", nay đã mở rộng sang các lĩnh vực như tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế, kết nối, hợp tác công nghệ và các quan hệ đối tác đáng tin cậy.

Ông Michael Kugelman, nghiên cứu viên cấp cao phụ trách Nam Á tại Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council), viết trên X rằng chuyến công du Đông Nam Á của Thủ tướng Modi là "nỗ lực theo đuổi các mục tiêu chiến lược rộng lớn hơn -- liên quan đến Trung Quốc, Nam Bán cầu và vai trò là một nhà cung cấp an ninh ròng -- tại một khu vực từ lâu đã là ưu tiên hàng đầu trong chính sách của Ấn Độ".