Oleh Focus | 2026-01-05

Rangka Kerja Penyelarasan Pertahanan Strategik (Framework for Strategic Defense Coordination, FSDC) yang ditubuhkan oleh Jepun dan Australia pada bulan Disember lalu mementingkan tahap kepercayaan serta hubungan persahabatan yang semakin kukuh antara kedua-dua negara, menurut para penganalisis.

Pada 7 Disember di Tokyo, Menteri Pertahanan Jepun Shinjiro Koizumi dan Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Pertahanan Australia Richard Marles mengadakan perbincangan mengenai hubungan pertahanan Jepun–Australia serta persekitaran keselamatan yang mempengaruhi kepentingan bersama.

“Dalam pengiktirafan peranan penting Jepun dan Australia dalam mengekalkan keamanan dan kestabilan serantau, penubuhan Rangka Kerja Penyelarasan Pertahanan Strategik diumumkan,” menurut kenyataan bersama kedua-dua pihak.

Pelaksanaan FSDC akan dipimpin oleh menteri-menteri pertahanan kedua-dua negara.

Perundingan yang dipertingkatkan

"Rangka kerja tersebut akan membolehkan perundingan yang lebih meluas mengenai pelbagai perkara berkaitan dasar pertahanan, risikan, aktiviti-aktiviti dua hala dan pelbagai hala, industri dan teknologi, serta keupayaan, termasuk ruang angkasa, siber dan pertahanan udara serta peluru berpandu bersepadu… bagi menyokong Indo-Pasifik yang stabil dan selamat," menurut kenyataan tersebut.

Pengumuman ini dibuat ketika ketegangan di Laut China Selatan semakin meningkat serta kebimbangan kian memuncak terhadap pengukuhan ketenteraan China yang berterusan selama beberapa dekad. Dalam kenyataan bersama, kedua-dua pihak mengesahkan semula bahawa keamanan dan kestabilan di seluruh Selat Taiwan amat penting bagi keselamatan dan kemakmuran serantau serta antarabangsa, sambil menegaskan bahawa isu rentas Selat perlu diselesaikan secara aman melalui dialog.

China menganggap Taiwan sebagai wilayahnya dan berulang kali mengugut untuk menaklukkannya.

Menteri-menteri pertahanan Jepun dan Australia menekankan kepentingan kerjasama berterusan dengan Amerika Syarikat. Mereka menegaskan nilai penyelarasan pertahanan yang berterusan di Laut China Selatan bersama Filipina dan rakan-rakan sehaluan lain, termasuk melalui Aktiviti Maritim Bersama (Maritime Cooperative Activities, MCA) secara berkala.

Jepun, Australia dan Filipina, selalunya bersama Amerika Syarikat, menjalankan Aktiviti Maritim Bersama (MCAs) untuk mengukuhkan pencegahan, meningkatkan kebolehsinambungan operasi dan menegakkan undang-undang maritim antarabangsa, termasuk Konvensyen Undang-Undang Laut Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.

“Ini adalah mengenai pengukuhan hubungan pertahanan, yang sudah pun sangat signifikan, serta membawa aspirasi maksimum dalam setiap bidang ini bagi memastikan kita bekerjasama seerat mungkin pada masa hadapan … untuk menegakkan Indo-Pasifik yang bebas dan terbuka,” kata Marles di Tokyo.

Sikap agresif Beijing

Walaupun kenyataan bersama tidak menyebut China secara langsung, para penganalisis menilai rangka kerja ini dalam konteks hubungan tegang antara Tokyo dan Beijing. FSDC ditubuhkan selepas hubungan antara Jepun dan China merosot ke tahap terendah lebih daripada sedekad, menurut Rajaram Panda, seorang sarjana kanan dan pakar Jepun, dalam Eurasia Review pada bulan Disember.

Panda merujuk kepada kenyataan pada bulan November oleh Perdana Menteri Jepun Sanae Takaichi yang mencadangkan bahawa kemungkinan sekatan oleh China berhampiran Taiwan boleh menimbulkan "situasi mengancam kelangsungan hidup" bagi Jepun. Kenyataan itu mencetuskan tindak balas keras daripada Beijing, termasuk ancaman daripada seorang diplomat mengenai pemenggalan kepala Takaichi.

“Perilaku agresif China … telah mendorong negara-negara lebih kecil di rantau Indo-Pasifik dengan kebimbangan serupa untuk melaksanakan strategi pengimbangan bagi mengawal China,” tulis Panda.

Jepun, tambahnya, “telah mempercepat pengukuhan ketenteraannya dengan memperluas hubungan pertahanan melepasi sekutu tunggalnya di bawah perjanjian, Amerika Syarikat, dan kini menganggap Australia sebagai separa-sekutu.”

‘Persahabatan kritikal’

Kerjasama pertahanan antara Jepun dan Australia semakin menampakkan bentuk konkrit, termasuk melalui eksport pertahanan. Selepas perbincangannya dengan Koizumi, Marles mengunjungi limbungan kapal Mitsubishi Heavy Industries di Nagasaki, di mana pembuat kapal Jepun sedang membina tiga kapal frigat kelas Mogami yang dinaik taraf untuk Tentera Laut Australia.

Kapal-kapal perang serba guna ini, dengan julat operasi 10,000 batu nautika, akan menggantikan kapal frigat kelas Anzac milik Australia yang mempunyai julat operasi jauh lebih pendek. Kapal frigat kelas Mogami yang dinaik taraf lebih besar, lebih destruktif, dan memerlukan bilangan kru yang lebih kurang, menurut Tentera Laut Australia.

Tiga kapal frigat pertama dijangka memasuki perkhidmatan menjelang 2034. Australia merancang untuk menandatangani kontrak rasmi bagi 11 kapal frigat pelbagai misi ini menjelang akhir tahun kewangan semasa. Tertakluk kepada pemindahan teknologi dari Jepun, lapan kapal baki akan dibina di Perth oleh pembuat kapal Australia, Austal.

Perjanjian ini dijangka menjadi kontrak eksport pertahanan terbesar dalam sejarah Jepun, mencerminkan tahap kepercayaan antara kedua-dua negara dan menandakan mercu tanda bagi industri pertahanan Jepun ketika ia bergerak lebih jauh daripada sekatan pascaperang berhaluan damai.

“Bagi Australia, persahabatan paling kritikal di Indo-Pasifik kini adalah dengan Jepun,” tulis penganalisis politik yang berpangkalan di Melbourne, Grant Wyeth, dalam The Diplomat pada bulan Disember. Dengan struktur yang mengawal hubungan antarabangsa berada di bawah tekanan, beliau berkata, pembentukan perkongsian yang boleh dipercayai dan bekerjasama menjadi penting bagi memperkukuh keselamatan.

Tahun ini, Jepun dan Australia menyambut ulang tahun ke-50 Perjanjian Asas Mengenai Persahabatan dan Kerjasama mereka.