Theo Focus | 2026-01-05

Theo các nhà phân tích, Khuôn khổ Phối hợp Quốc phòng Chiến lược (FSDC) mà Nhật Bản và Australia thiết lập vào tháng 12 nhấn mạnh mức độ tin cậy và tình hữu nghị ngày càng gia tăng giữa hai nước.

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi và Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles đã hội đàm ngày 7 tháng 12 tại Tokyo về quan hệ quốc phòng Nhật Bản - Australia và môi trường an ninh tác động đến các lợi ích chung của hai nước.

“Nhận thức được vai trò quan trọng mà Nhật Bản và Australia đóng góp trong việc duy trì hòa bình và ổn định khu vực, chúng tôi đã công bố việc thiết lập Khuôn khổ Phối hợp Quốc phòng Chiến lược,” hai bên cho biết trong một tuyên bố chung.

FSDC sẽ do bộ trưởng quốc phòng của hai nước dẫn dắt.

Tham vấn sâu rộng hơn sắp tới

“Tuyên bố cho biết: ‘Khuôn khổ này sẽ tạo điều kiện cho các cuộc tham vấn sâu rộng hơn về nhiều vấn đề liên quan đến chính sách quốc phòng, tình báo, các hoạt động song phương và đa phương, công nghiệp và công nghệ, cũng như năng lực, bao gồm không gian, không gian mạng và phòng thủ tên lửa cùng phòng không tích hợp… nhằm hỗ trợ một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương ổn định và an toàn.’”

Thông báo được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng ở Biển Đông và lo ngại ngày càng tăng về quá trình tăng cường quân sự kéo dài hàng thập kỷ của Trung Quốc. Trong tuyên bố chung, hai bên tái khẳng định rằng hòa bình và ổn định trên eo biển Đài Loan là yếu tố thiết yếu cho an ninh và thịnh vượng khu vực cũng như quốc tế, đồng thời nhấn mạnh rằng các vấn đề liên quan đến eo biển nên được giải quyết một cách hòa bình thông qua đối thoại.

Trung Quốc coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và đã nhiều lần đe dọa chiếm đoạt hòn đảo này.

Bộ trưởng quốc phòng Nhật Bản và Australia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục hợp tác với Hoa Kỳ. Hai bên cũng nhấn mạnh giá trị của việc duy trì phối hợp quốc phòng tại Biển Đông với Philippines và các đối tác cùng chí hướng khác, bao gồm việc tổ chức thường xuyên các Hoạt động Hợp tác Hàng hải (MCAs).

Nhật Bản, Australia và Philippines, thường phối hợp với Hoa Kỳ, thực hiện các MCA nhằm tăng cường khả năng răn đe, nâng cao khả năng tương tác và duy trì luật hàng hải quốc tế, bao gồm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển.

“Đây là về việc làm sâu sắc hơn mối quan hệ quốc phòng, vốn đã rất quan trọng, và mang tham vọng tối đa vào từng lĩnh vực này để đảm bảo rằng chúng ta sẽ hợp tác chặt chẽ nhất có thể trong tương lai… nhằm duy trì một Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và mở,” Marles phát biểu tại Tokyo.

Sự hiếu chiến của Bắc Kinh

Mặc dù tuyên bố chung không nêu đích danh Trung Quốc, các nhà phân tích đánh giá khuôn khổ này trong bối cảnh quan hệ căng thẳng giữa Tokyo và Bắc Kinh. FSDC được thiết lập sau khi quan hệ giữa Nhật Bản và Trung Quốc giảm xuống mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ, Rajaram Panda, học giả cấp cao và chuyên gia về Nhật Bản, viết trên Eurasia Review vào tháng 12.

Panda chỉ ra những phát biểu vào tháng 11 của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi gợi ý rằng một cuộc phong tỏa tiềm năng của Trung Quốc gần Đài Loan có thể gây ra “tình huống đe dọa sự sống còn” đối với Nhật Bản. Những bình luận này đã vấp phải phản ứng mạnh từ Bắc Kinh, bao gồm cả lời đe dọa từ một nhà ngoại giao về việc xử trảm Takaichi.

“Hành vi hiếu chiến của Trung Quốc… đã khiến các nước nhỏ hơn trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, có những mối quan ngại tương tự, phải áp dụng các chiến lược phòng ngừa nhằm kiềm chế Trung Quốc,” Panda viết.

Ông cũng lưu ý rằng Nhật Bản “đang tăng tốc chương trình tăng cường quân sự bằng cách mở rộng quan hệ quốc phòng vượt ra ngoài đồng minh duy nhất theo hiệp ước là Hoa Kỳ, và hiện nay coi Australia là đồng minh bán chính thức.”

“Tình bạn chiến lược quan trọng”

Hợp tác quốc phòng giữa Nhật Bản và Australia ngày càng đi vào thực chất, bao gồm cả thông qua xuất khẩu quốc phòng. Sau cuộc hội đàm với Koizumi, Marles đã đến thăm xưởng đóng tàu của Mitsubishi Heavy Industries tại Nagasaki, nơi các thợ đóng tàu Nhật Bản đang chế tạo chiếc frigate lớp Mogami nâng cấp đầu tiên trong ba chiếc cho hải quân Australia.

Theo hải quân Australia, các tàu chiến đa năng này, với tầm hoạt động 10.000 hải lý, sẽ thay thế các tàu frigate lớp Anzac của Australia, vốn có tầm hoạt động ngắn hơn đáng kể. Các tàu frigate lớp Mogami nâng cấp có kích thước lớn hơn, hỏa lực mạnh hơn và yêu cầu số thủy thủ ít hơn.

Ba chiếc frigate đầu tiên dự kiến sẽ được đưa vào biên chế vào năm 2034. Australia dự kiến sẽ chính thức ký hợp đồng cho 11 tàu frigate đa nhiệm vào cuối năm tài chính hiện tại. Tùy thuộc vào việc chuyển giao công nghệ từ Nhật Bản, tám tàu còn lại sẽ được đóng tại Perth bởi nhà đóng tàu Australia, Austal.

Thỏa thuận này dự kiến sẽ trở thành hợp đồng xuất khẩu quốc phòng lớn nhất từ trước đến nay của Nhật Bản, phản ánh mức độ tin cậy giữa hai nước và đánh dấu một cột mốc quan trọng đối với ngành công nghiệp quốc phòng của Nhật Bản khi nước này ngày càng rời xa các hạn chế hòa bình sau chiến tranh.

“Đối với Australia, tình bạn quan trọng nhất ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương hiện nay là với Nhật Bản,” nhà phân tích chính trị Grant Wyeth, có trụ sở tại Melbourne, viết trên The Diplomat vào tháng 12. Ông cho rằng, trong bối cảnh cấu trúc quan hệ quốc tế đang chịu áp lực, việc hình thành các quan hệ đối tác đáng tin cậy và hợp tác đã trở thành điều thiết yếu để tăng cường an ninh.

Năm nay, Nhật Bản và Australia kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Cơ bản về Tình hữu nghị và Hợp tác giữa hai nước.