Oleh Liz Lagniton | 2026-02-20

Jepun secara rasmi telah menyerahkan lima buah sistem radar pengawasan pantai kepada Filipina di bawah program Bantuan Keselamatan Rasmi (OSA), menambah penderia berasaskan darat baharu ketika Manila berganding bahu dengan rakan sekutu bagi mengukuhkan kesedaran domain maritim.

Serah terima berlangsung di Camp Aguinaldo, Quezon City, pada 11 Februari. Kedua-dua pihak memeterai rancangan penyerahan radar bernilai 600 juta JPY (kira-kira 3.86 juta USD) semasa lawatan Perdana Menteri Jepun ketika itu, Fumio Kishida, ke Manila pada November 2023, menurut laporan media Filipina.

Pakej tersebut merangkumi "unit radar, peralatan pengawasan dan pemantauan, sistem komunikasi, serta komponen sokongan lain yang direka untuk mengukuhkan pemantauan pantai dan operasi keselamatan maritim," menurut Philippine News Agency.

Semasa majlis itu, Setiausaha Pertahanan Filipina Gilberto Teodoro Jr. menyifatkan sokongan Jepun sebagai bukti "kepercayaan dan keikhlasan bersama" serta menyatakan bahawa sokongan tersebut menyumbang kepada "Indo-Pasifik yang bebas dan terbuka," menurut Philippine News Agency.

Sebaliknya, Teodoro mengecam model "transaksional" yang diamalkan negara-negara yang tidak disebutkan namanya, menurut Naval News. Beliau merupakan pengkritik lantang terhadap China.

Duta Besar Jepun ke Manila, Endo Kazuya, menyifatkan penyerahan radar itu sebagai "pencapaian bermakna" dalam perkongsian Filipina-Jepun.

"Keselamatan, keterbukaan dan kestabilan" di Laut China Selatan adalah penting bagi aliran perdagangan dan tenaga, katanya semasa majlis tersebut. "Meningkatkan keupayaan domain maritim Filipina bukan sahaja pelaburan dalam keselamatan Filipina, malah sumbangan bermakna kepada kestabilan serantau dan global."

Manila menjangkakan radar-radar tersebut akan "meluaskan liputan pengawasan, meningkatkan pengesanan awal serta pemantauan kenalan permukaan, dan mempertingkat penyelarasan dalam operasi maritim," menurut Philippine News Agency dalam laporan minggu lalu.

"Pengintegrasian sistem radar canggih ini akan memperkukuh keupayaan Tentera Laut Filipina dalam pengesanan awal, pengenalpastian dan pemantauan aktiviti maritim," kata pihak tentera laut dalam satu kenyataan yang dipetik oleh Philippine Daily Inquirer.

Satelit mungkin lebih baik

Namun begitu, seorang pemerhati pakar menyuarakan kebimbangannya mengenai nilai penggunaan radar.

Memandangkan radar darat "terhad oleh kelengkungan bumi dan ketinggian radar," Manila perlu menutup jurang liputan dengan menggunakan mikrosatelit berasaskan angkasa, kata Laksamana Muda (B) Rommel Ong, bekas pegawai tentera laut Filipina yang kini bertugas sebagai profesor di Ateneo School of Government, Quezon City, kepada Philippine Daily Inquirer.

Manila memiliki satu mikrosatelit awam yang beroperasi, namun gagal membangunkan mikrosatelit tentera sebelum Ong bersara pada 2019, jelas beliau.

Ong mencadangkan beberapa lokasi penempatan bagi radar baharu tersebut di wilayah Palawan dan pulau-pulau di Laut Filipina Barat, namun mengakui, "[Ini] sekadar spekulasi daripada pihak saya."

Tentera laut tidak mendedahkan lokasi penempatan tepat atas alasan keselamatan operasi, namun jurucakap perkhidmatan itu menyatakan sistem berkenaan akan dipasang di beberapa stesen pemantauan tentera laut pada minggu kedua atau ketiga bulan Februari.

Ketegangan Sino-Filipina Berterusan

Serah terima ini berlaku ketika ketegangan masih berterusan di Laut Filipina Barat, di mana China menuntut kawasan maritim yang luas sebagai miliknya, termasuk kawasan dalam Zon Ekonomi Eksklusif Filipina. Keputusan tribunal arbitrasi 2016 menolak tuntutan meluas Beijing, namun kehadiran maritim China di sekitar kawasan yang dipertikaikan masih berterusan.

Jepun dan Filipina telah memperluas kerjasama pertahanan melangkaui pemindahan peralatan, termasuk Perjanjian Akses Timbal Balik yang ditandatangani pada 2024 dan Perjanjian Pemerolehan dan Perkhidmatan Silang baharu yang membenarkan penyediaan bekalan dan perkhidmatan bebas cukai semasa latihan bersama.

Program OSA Jepun bertujuan menyokong rakan kongsi yang sehaluan ketika cabaran keselamatan semakin meningkat, kata Duta Besar Endo semasa majlis serah terima. Beliau mengetengahkan kepercayaan Jepun terhadap Filipina sejak program OSA dilancarkan pada 2023.

Filipina merupakan satu-satunya negara yang menerima sokongan OSA daripada Jepun selama tiga tahun berturut-turut, katanya.