Tác giả: Liz Lagniton | 2026-02-20

Nhật Bản chính thức bàn giao năm hệ thống radar giám sát ven biển cho Philippines theo chương trình Hỗ trợ An ninh Chính thức (OSA), bổ sung các cảm biến đặt trên mặt đất mới trong bối cảnh Manila đang phối hợp với các đồng minh nhằm tăng cường nhận thức lĩnh vực hàng hải.

Lễ bàn giao diễn ra tại Trại Aguinaldo, thành phố Quezon vào ngày 11 tháng 2. Hai bên đã hoàn tất kế hoạch chuyển giao các radar, trị giá 600 triệu JPY (khoảng 3,86 triệu USD), trong chuyến thăm Manila của Thủ tướng Nhật Bản khi đó là Fumio Kishida vào tháng 11 năm 2023, theo truyền thông Philippines.

Gói thiết bị bao gồm "các đơn vị radar, thiết bị giám sát và theo dõi, hệ thống thông tin liên lạc và các thành phần hỗ trợ khác được thiết kế để tăng cường giám sát ven biển và các hoạt động an ninh hàng hải", theo Hãng Thông tấn Philippines Philippine News Agency.

Tại buổi lễ, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. mô tả sự hỗ trợ của Nhật Bản là bằng chứng của "niềm tin và sự chân thành lẫn nhau" và cho rằng điều này góp phần xây dựng một "Ấn Độ-Thái Bình Dương tự do và rộng mở", theo hãng thông tấn Philippine News Agency.

Ngược lại, Teodoro lên án mô hình “mang tính giao dịch” được sử dụng bởi một số quốc gia không nêu tên, theo Naval News. Ông là một người công khai chỉ trích Trung Quốc.

Đại sứ Nhật Bản tại Manila, ông Endo Kazuya, gọi việc bàn giao radar là một “cột mốc có ý nghĩa” trong quan hệ đối tác giữa Philippines và Nhật Bản.

"An toàn, cởi mở và ổn định" ở Biển Đông là yếu tố sống còn đối với thương mại và dòng chảy năng lượng, ông nói tại buổi lễ. "Tăng cường năng lực lĩnh vực hàng hải của Philippines không chỉ là một khoản đầu tư cho an ninh của Philippines, mà còn là đóng góp có ý nghĩa cho sự ổn định khu vực và toàn cầu".

Manila kỳ vọng các radar này sẽ "mở rộng phạm vi giám sát, cải thiện khả năng phát hiện sớm và theo dõi các mục tiêu trên mặt biển, đồng thời tăng cường phối hợp trong các hoạt động hàng hải", theo hãng thông tấn Philippine News Agency đưa tin tuần trước.

"Việc tích hợp các hệ thống radar tiên tiến này sẽ tăng cường năng lực của Hải quân Philippines trong việc phát hiện sớm, nhận dạng và theo dõi các hoạt động trên biển", lực lượng hải quân cho biết trong một tuyên bố được Philippine Daily Inquirer dẫn lại.

Vệ tinh có thể hiệu quả hơn

Tuy nhiên, một chuyên gia quan sát đã bày tỏ lo ngại về giá trị thực tế của các hệ thống radar.

Vì radar mặt đất "bị giới hạn bởi độ cong của Trái Đất và chiều cao của radar," nên khắc phục các khoảng trống về phạm vi bằng cách sử dụng các vệ tinh vi mô đặt trên không gian, Chuẩn Đô đốc (đã nghỉ hưu) Rommel Ong, cựu sĩ quan hải quân Philippines và hiện là giáo sư tại Trường Chính quyền Ateneo ở thành phố Quezon, nói với Philippine Daily Inquirer.

Ông cho biết Manila hiện có một vệ tinh vi mô dân sự đang hoạt động nhưng đã thất bại trong việc phát triển vệ tinh vi mô quân sự trước khi ông nghỉ hưu vào năm 2019.

Ông Ong đề xuất một số vị trí lắp đặt các hệ thống radar mới tại tỉnh Palawan và trên các đảo ở Biển Tây Philippines, song lưu ý: "[Đây] chỉ là suy đoán từ phía tôi".

Hải quân chưa công bố các địa điểm triển khai cụ thể vì lý do an ninh tác chiến, nhưng một người phát ngôn cho biết hệ thống sẽ được lắp đặt tại các trạm giám sát hải quân khác nhau vào tuần thứ hai hoặc thứ ba của tháng 2.

Căng thẳng Trung Quốc-Philippines tiếp diễn

Việc bàn giao diễn ra trong bối cảnh căng thẳng vẫn kéo dài tại Biển Tây Philippines, nơi Trung Quốc tuyên bố chủ quyền trên các vùng biển rộng lớn, bao gồm cả những khu vực nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế của Philippines. Phán quyết trọng tài năm 2016 đã bác bỏ các yêu sách mở rộng của Bắc Kinh, nhưng sự hiện diện của lực lượng hàng hải Trung Quốc quanh các thực thể đang tranh chấp vẫn tiếp diễn.

Nhật Bản và Philippines đã mở rộng hợp tác quốc phòng vượt ra ngoài việc chuyển giao trang thiết bị, bao gồm Thỏa thuận Tiếp cận Tương hỗ được ký năm 2024 và một Thỏa thuận Mua sắm và Hỗ trợ Chéo mới cho phép cung cấp hàng hóa và dịch vụ miễn thuế trong các cuộc tập trận chung.

Chương trình Hỗ trợ An ninh Chính thức (OSA) của Nhật Bản nhằm hỗ trợ các đối tác cùng chí hướng khi các thách thức an ninh ngày càng gia tăng, Đại sứ Endo nói tại buổi lễ bàn giao. Ông nhấn mạnh sự tin cậy của Nhật Bản đối với Philippines kể từ khi OSA được triển khai vào năm 2023.

Ông lưu ý rằng Philippines là quốc gia duy nhất nhận được sự hỗ trợ OSA từ Nhật Bản trong ba năm liên tiếp.