Ayon kay Liz Lagniton | 2025-12-23

Ayon sa mga awtoridad ng Pilipinas, binugahan ng water cannon ng mga barko ng China Coast Guard kamakailan ang mga bangkang pangisda ng Pilipinas sa isang pinagtatalunang bahagi ng Dagat Timog Tsina.

Nangyari ang insidente noong Disyembre 12, habang nangingisda ang mga Pilipino malapit sa Sabina Shoal, na kilala rin sa Pilipinas bilang Escoda Shoal. Ayon sa Maynila, nasa loob ng Exclusive Economic Zone (EEZ) ng Pilipinas ang lugar.

Ayon sa Maynila, ilang barko ng China Coast Guard (CCG), kasama ang mga barkong bahagi ng maritime militia ng China, ang lumapit sa humigit-kumulang 20 bangkang pangisda at sinubukang paalisin ang mga ito sa lugar. Nakalapit pa ng humigit-kumulang 32 metro sa isang barko ng Philippine patrol habang naglalayag sa gabi ang isa pang barko ng CCG.

Sinabi sa isang tweet ni Jay Tarriela, tagapagsalita ng Philippine Coast Guard, na "pinuntirya gamit ang water cannon at mapanganib na pagharang" ang mga mangingisda.

Mga mangingisda, nasaktan

Ipinakikita sa video footage na inilabas ng mga awtoridad ng Pilipinas at kinunan ng mga tripulante ng bangka kung paano lumalapit ang mga barko ng CCG sa mas maliliit na bangkang pangisda at itinututok ang high-pressure water cannon sa malapitang distansya. Makikita ang mga tripulante ng Pilipinas na nagtatakbuhan sa mga deck habang binubugahan ng tubig.

Ayon sa Philippine Coast Guard, pinutol ng mas maliliit na barkong Tsino ang mga lubid ng angkla ng mga bangkang pangisda, isang aksyong tinawag ni Tarriela na "pangahas na pagpapalala ng tensyon" na naglagay sa panganib sa mga tripulante.

“Dahil sa mga agresibong kilos na ito, tatlong Pilipinong mangingisda ang nagtamo ng mga sugat," ani Tarriela sa kanyang post. Nasira rin ng water cannon ang dalawang bangkang pangisda.

Nakaranas ng paulit-ulit na pagharang habang papalapit sa lugar ang mga barko ng Philippine Coast Guard na ipinadala upang tulungan ang mga mangingisda. Ayon kay Tarriela, nagsagawa ang mga barko ng CCG ng tinawag niyang "hindi propesyonal at labag sa batas na panghihimasok," ngunit nakarating pa rin ang mga barko ng Pilipinas sa mga mangingisda at nagbigay ng medikal na tulong.

Isa sa mga pinakamatinding sagupaan sa pagitan ng China at Pilipinas mula noong 2024 ang insidenteng ito, nang tumaas ang tensyon sa paligid ng Sabina Shoal sa gitna ng ilang buwang hindi pagkakasundo sa pagitan ng mga barko ng Tsina at Pilipinas.

Nagbigay ang dalawang panig ng magkaibang bersyon tungkol sa nangyari.

Sinabi ni Guo Jiakun, tagapagsalita ng Ministry of Foreign Affairs ng Tsina, noong Disyembre 15 na "propesyonal at mahinahon" ang operasyon ng CCG malapit sa shoal at naipagtanggol ng Tsina ang kanilang teritoryal na soberanya at mga karapatan at interes sa dagat.

Inakusahan ni Jiang Bin, tagapagsalita ng Ministry of Defense ng Tsina, ang ilang hindi pinangalanang indibidwal sa Pilipinas ng pagpapakalat ng "tahasang kasinungalingan.”

Kinondena ng Maynila ang mga aksyon

Itinanggi ng mga opisyal ng Pilipinas ang mga akusasyon ng Tsina.

Sa isang pahayag noong Disyembre 16, kinondena ni Philippine Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr. ang tinawag niyang "mapanganib at di-makataong aksyon" ng Tsina at itinanggi ang pahayag ng Beijing na may "hindi maitatangging soberanya" sila sa Sabina Shoal.

Ayon kay Teodoro, walang internasyonal na hukuman o bansang sumusunod sa batas ang kumilala sa soberanya ng Tsina sa shoal. Binanggit niya ang United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS) at ang isang desisyon noong 2016 ng arbitration na tinanggihan ang mga pag-angkin ng Tsina, na hindi tinatanggap ng Beijing.

Ayon sa kanya, lumabag sa obligasyon ng mga bansa na tiyakin ang kaligtasan ng buhay ng tao sa dagat ang naiulat na paggamit ng water cannon, "agresibong pagmamaniobra," at pagputol ng mga lubid ng angkla.

Ayon kay Arsenio Andolong, tagapagsalita ng Department of Defense, naitala ang insidente sa pamamagitan ng video, mga log ng mga barko, at ulat ng coast guard, at dagdag pa niya, "ang mga ebidensya mismo ang nagpapatunay.”

Naghain ang Pilipinas ng protesta laban sa Tsina noong Disyembre 15, kung saan kinumpirma ni Foreign Secretary Ma. Theresa Lazaro na nagsumite ang gobyerno ng pormal na protesta sa embahada ng Tsina sa Maynila.

Inutusan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang coast guard na unahin ang kaligtasan ng mga mangingisdang Pilipino at sinuportahan ang pagbili ng karagdagang mga barko upang "mapangalagaan ang ating mga interes at ang interes ng ating mga mamamayan," ayon kay Claire Castro, tagapagsalita ng pangulo.

Patuloy na poprotektahan ng sandatahang lakas ng Pilipinas ang soberanya ng bansa at ang mga tripulante ng bangka, ayon kay Rear Adm. Roy Vincent Trinidad, tagapagsalita ng hukbong-dagat.

Sa isang ulat na inilathala noong Disyembre 20, inilarawan ng mga mamamahayag ng Kyodo News ang kanilang personal na nasaksihan na tensyonadong "habulan" mula Disyembre 12 hanggang 14.

Habang sakay ng barkong pampatrol ng Philippine Coast Guard na Cape Engano, pinanood ng mga mamamahayag kung paano sila sinundan ng mga barko ng Tsina nang higit sa apat na oras, at sa isang pagkakataon ay lumapit ito hanggang 300 metro. Sa huli, umatras ang barko matapos ang mga agresibong maniobra ng Tsina at mga babala sa radyo na ilihis ang direksyon o "harapin ang kahihinatnan.”

Kalaunan, ipinaliwanag ng isang opisyal ng Pilipinas na dahil na rin sa banta ng paglala ng tensyon ang pag-atras nila, at sinabi sa mga mamamahayag na, "Mahirap (na magpatuloy) kapag tinatamaan ng water cannon ang iyong barko.”

Tumaas ang pandaigdigang pagkabahala

Agad kinondena ng mga dayuhang pamahalaan ang Tsina.

Kinondena ng US State Department ang mga aksyon ng Tsina, at sinabi ng tagapagsalita na si Tommy Pigott, "Kasama kami ng aming mga kaalyadong Pilipino habang hinaharap nila ang mga panghahamon at lalong mapanganib na taktika ng Tsina.”

"Naging banta sa buhay at kabuhayan" ang mga aksyon ng CCG sa Sabina Shoal, ayon sa tweet ng US Ambassador sa Pilipinas na si MaryKay Carlson.

Inakusahan ng Ministry of Foreign Affairs ng Tsina ang Washington ng pagpapasiklab ng sagupaan at sinabing hindi ito kasali sa alitan. Gayunpaman, paulit-ulit na sinabi ng mga opisyal ng US na sakop ng US-Philippine Mutual Defense Treaty ang mga barko ng Pilipinas sa Dagat Timog Tsina.

Nagpahayag ng pag-aalala ang Canada, Australia, at Japan, at nanawagan ang kanilang mga embahador ng pagkontrol sa kilos at paggalang sa pandaigdigang batas, partikular sa UNCLOS.

Ayon sa isang independenteng think tank na Stratbase Institute noong Disyembre 19, ipinakikita ng insidente ang isang "lubhang nakakabahalang" pattern na naglalagay sa panganib ng buhay ng tao at katatagan ng rehiyon. "Hindi dapat… gawing normal” ang ganitong pag-uugali.