Ayon kay Wu Qiaoxi | 2026-01-02

Sinimulan ng Taiwan at Tsina ang bagong taon sa pamamagitan ng magkatunggaling mensahe sa telebisyon tungkol sa hinaharap ng Taiwan, matapos ang pinakahuling military drills ng Beijing na nagpanatili ng tensyon sa Taiwan Strait.

Sa kanyang talumpati sa Bagong Taon noong Enero 1, ipinakita ni Pangulong Lai Ching-te ng Taiwan ang matatag na paninindigan at iginiit na dapat palakasin ng Taiwan ang depensa at “matibay na pagpigil” bilang tugon sa mga aksyon ng Tsina. Samantala, sinabi ni Pangulong Xi Jinping ng Tsina noong Disyembre 31, “Ang muling pagkakaisa ng ating inang bayan ay isang hindi mapipigilang takbo ng panahon.”

Sinabi ni Lai na tumitindi ang “mga ambisyon ng pagpapalawak ng impluwensya” ng Beijing, at binabantayan ng pandaigdigang komunidad ang katatagan ng Taiwan. Nanawagan siya ng mas mabilis na aksyon ng gobyerno sa paglaan ng pondo, at nagbabala na ang pagkaantala sa pagpasa ng taunang budget at karagdagang $40 bilyong pondo para sa depensa ay maaaring magdulot ng pagdududa sa kahandaan ng Taiwan na ipagtanggol ang sarili.

Nang tanungin tungkol sa posibleng pagsalakay ng Tsina sa Taiwan pagsapit ng 2027, sinabi ni Lai na "kailangang maghanda ang Taiwan sa pinakamalubhang posibleng pangyayari at tiyakin ang pinakamahusay na paghahanda," ayon sa ulat ng lokal na media.

Nagpakita ng matinding galit ang Beijing sa talumpati ni Lai. Ayon sa Xinhua, tinawag si Lai ng isang tagapagsalita ng Taiwan Affairs Office ng Beijing na “sumisira sa kapayapaan, tagagawa ng gulo, at tagapag-udyok ng digmaan.”

“Bahagi ng Tsina ang Taiwan,” dagdag pa ni Chen Binhua, tagapagsalita ng Taiwan Affairs Office ng Tsina.

Panata ng Beijing sa pagkakaisa

May bahagi sa talumpati ni Xi na inukol sa Taiwan. Inilarawan niya ang ugnayan sa magkabilang panig ng Taiwan Strait bilang relasyon ng isang pamilya, at iniugnay ang Taiwan sa naratibo ng Beijing tungkol sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

Binanggit niya na “taimtim na ginunita” ng Tsina ang ika-80 anibersaryo ng pagkatalo ng Japan, at “itinatag ang Taiwan Recovery Day,” na opisyal na tinatawag na Araw ng Paggunita sa Pagbabalik ng Taiwan, na ginanap noong Oktubre 25, 1945.

Noong nakaraang taon, bumoto ang parliyamento ng Tsina na itala ang Oktubre 25 bilang araw ng paggunita, dahil ito ang petsa noong 1945 nang kunin ng Republika ng Tsina ang kontrol sa Taiwan mula sa sumukong Japan. Gayunpaman, ang pamahalaang iyon ng Tsina ay kalaban ng Partido Komunista.

Sinundan ng talumpati ang mga ehersisyong militar ng Tsina sa paligid ng Taiwan noong Disyembre 29 at 30.

Sinabi ng Tsina na “matagumpay nitong natapos” ang mga ehersisyong militar, na layong magsanay ng pag-blockade sa mahahalagang pantalan at pag-atake sa mga target sa dagat.

Kasama sa mga ehersisyo ang aktuwal na pagpapaputok ng armas at ang pagpapadala ng dose-dosenang fighter jet, barko ng hukbong-dagat, at barko ng coast guard sa paligid ng isla ng Taiwan.

Habang umaatras ang mga barkong pandigma at barko ng coast guard ng Tsina, nananatiling alerto ang mga puwersa ng Taipei. Sinabi ni Hsieh Ching-chin, deputy director-general, sa AFP noong Disyembre 31 na nananatili sa dagat ang 11 barko ng Taiwan dahil hindi pa umaalis sa lugar ang mga barko ng China Coast Guard, at “hindi tayo dapat maging kampante sa ating pagbabantay.”

Tumitinding pag-aalala ng pandaigdigang komunidad

Mabilis na ipinahayag ng pandaigdigang komunidad ang pag-aalala sa tumitinding tensiyon dulot ng Tsina.

Sinabi ni Tommy Pigott, tagapagsalita ng U.S. State Department, na “Hindi kinakailangang dagdagan ng Tsina ang tensiyon sa pamamagitan ng mga aktibidad at pananalitang militar laban sa Taiwan at iba pang bahagi ng rehiyon. Hinihikayat namin ang Beijing na magpakita ng pagpipigil, itigil ang panggigipit ng militar laban sa Taiwan, at makipag-usap nang maayos.”

Sinabi naman ng Japan na “pinatataas ng mga ehersisyong militar ng Tsina ang tensiyon sa buong Taiwan Strait” at ipinaaabot nito ang kanilang pag-aalala sa Beijing.

Kinondena ng Department of Foreign Affairs and Trade ng Australia ang mga ehersisyong militar na “nagpapagulo ng kaayusan,” samantalang sinabi ng National Defense Department ng Pilipinas na “lubos silang nag-aalala” na ang mga ehersisyong ito ay “maaaring makasira sa kapayapaan at katatagan sa rehiyon.”

Sinabi ng tagapagsalita ng Chinese Foreign Ministry na si Lin Jian na ang ibang gobyerno ay “hindi pinapansin” ang mga puwersang naghihiwalay sa Taiwan, at tinawag niyang “iresponsable” ang ganitong pagbatikos sa Tsina.

Walang oras na dapat sayangin

Naganap ang pinakabagong mga ehersisyo pagkatapos aprubahan ng administrasyon ni Trump noong Disyembre ang isang package ng mga armas para sa Taiwan na nagkakahalaga ng higit $11 bilyon, ang pinakamalaking bentahan ng armas ng US sa Taiwan sa ngayon. Kasama rito ang mga missile, drone, sistema ng artileriya, at military software. Iniuutos ng Taiwan Relations Act sa Estados Unidos na “magbigay ng mga armas sa Taiwan na para sa depensa lamang.”

Noong nakaraang taon, inanunsyo ng Taiwan ang isang espesyal na $40 bilyong budget para sa armas matapos mangako si Lai na itataas ang paggastos sa depensa hanggang 5% ng GDP.

Kasama sa panukalang batas ang isang proyekto sa air defense na tinawag na “Taiwan Dome,” na may pondo na ipinamamahagi mula 2026 hanggang 2033. Gayunpaman, kailangan pa itong aprubahan ng parliyamentong kontrolado ng oposisyon sa Taiwan.

“Dahil sa nakakabahalang ambisyon militar ng Tsina, walang oras na dapat sayangin ang Taiwan," ani Lai.