Ayon kay Liz Lagniton | 2026-04-29

Muling nanawagan ang Pilipinas para sa mas malakas na depensang pandagat at higit na pagsandig sa internasyonal na batas matapos muling igiit ng embahada ng Tsina sa Maynila ang mga pag-aangkin ng Beijing sa South China Sea, na nagbunsod ng mga tugon mula sa mga opisyal ng Pilipinas.

Tinatawag ng Beijing ang mahigit 80% ng South China Sea na teritoryo nito.

Itinatampok ng mga kaganapan ang two-track approach ng Maynila sa West Philippine Sea. Ang pagpigil ng militar sa pamamagitan ng pinalawak na ugnayan sa seguridad at mga legal na hamon sa mga pag-aangkin ng Beijing ang bumubuo sa dalawang landas na ito.

Ang West Philippine Sea ang tawag ng Maynila sa bahagi ng South China Sea na nasa loob ng Exclusive Economic Zone (EEZ) nito.

Sa isang pahayag noong Abril 18, sinabi ng tagapagsalita ng Embahada ng Tsina na si Guo Wei na ipinatupad na ng Tsina ang soberanya at hurisdiksyon sa mga isla at katubigan sa South China Sea mula pa noong sinaunang panahon. Ang Beijing ay may "sapat na pangkasaysayan at legal na batayan" upang suportahan ang mga pahayag nito, aniya.

Nagmumula ang mga alitan kasama ang Pilipinas sa pag-okupa ng Maynila sa mga pook-dagat na inaangkin ng Tsina, aniya.

Legal na pagtutol

Pinabulaanan ng tagapagsalita ng Philippine Coast Guard na si Rear Admiral Jay Tarriela ang pahayag kalaunan nang araw ding iyon, na nagsabing inulit ng Beijing ang mga paninindigan na natugunan na ng internasyonal na batas.

Nakabatay ang posisyon ng Tsina sa isang "naratibong bangkarote sa aspektong legal," at ang hatol ng arbitrasyon noong 2016 sa ilalim ng United Nations Convention on the Law of the Sea ay nananatiling "pinal at may bisa," sabi ni Tarriela.

Isang korte sa The Hague nang taong iyon ang nagbasura sa pag-aangkin ng Tsina sa halos buong South China Sea.

Pinabulaanan ni Tarriela ang kritisismo ng embahada sa lektura ng mananaliksik na Briton na si Bill Hayton sa isang pambansang simposyum tungkol sa West Philippine Sea noong Marso, at tinawag itong isang "makatotohanan at nakabatay sa ebidensya" na presentasyong nakaugat sa mga pangunahing sanggunian.

Sa simposyum, sinabi ni Hayton na ang "nine-dash line" na pag-aangkin ng Tsina sa mga mapa ay nagmula sa isang maling pagkakasalin ng mapa at iba pang mga pagkakamali sa pagsasalin ng Tsina noong dekada 1930.

Kinuwestiyon ni Tarriela ang paggamit ng Tsina ng mga makasaysayang pangalan ng lugar at mga piling archival reference upang suportahan ang mga pag-aangkin sa soberanya. Ang mga naturang gawain ay hindi nagpapawalang-bisa sa itinakdang batas, aniya.

"Hindi mababago ng gawa-gawang salaysay ng kasaysayan ang legal na realidad," aniya, at idinagdag na ang "2016 Award ay hindi isang mungkahi -- ito ang batas."

Pagbabago ng polisiya

Isang araw bago nito, noong Abril 17, nanawagan ang Stratbase Institute sa Pilipinas na "ganap na isakatuparan" ang inilarawan nitong aktibong postura ng depensa sa gitna ng patuloy na presyur sa West Philippine Sea.

Sinabi ni Stratbase President Victor Andres "Dindo" Manhit na dapat palawakin ng Maynila ang mga pagsasanay kasama ang mga bansang kapareho ng pananaw at talikuran ang mga talakayan sa magkasanib na eksplorasyon ng enerhiya kasama ang Tsina sa mga pinagtatalunang katubigan.

Nagpahayag siya ng suporta para sa 2026 Balikatan multinational exercises, na nagsimula noong Abril 20 at tatagal hanggang Mayo 8, na nilalahukan ng mahigit 17,000 sundalo.

Ang mga pagsasanay ay "kumakatawan sa tamang landas pasulong" at nagpapakita na handa ang Pilipinas at ang mga katuwang nito na ipagtanggol ang isang kaayusang nakabatay sa mga alituntunin laban sa "pamimilit, pananakot, at mga pag-aangking labag sa batas," aniya, ayon sa Philippine News Agency.

"Pinatutunayan nito na hindi tayo nakabukod, at ang ating pambansang seguridad ay nakaangkla sa mga matibay na alyansa sa mga bansang nagtataguyod ng internasyonal na batas at kabahagi sa ating paninindigan para sa isang malaya at bukas na Indo-Pacific," aniya.

Pagpapalakas ng seguridad

Hindi pa idinetalye ng mga opisyal ng depensa ng Pilipinas sa publiko ang mga hakbang sa operasyon sa iminungkahing "aktibong postura ng depensa," dahil sa mga konsiderasyon sa seguridad.

Sa mga nakaraang taon, pinalawak ng Maynila ang pampublikong pagbubunyag ng mga insidente sa dagat, naghain ng mga diplomatikong protesta at paulit-ulit na binanggit ang 2016 na hatol bilang pagtatanggol sa posisyon nito. Pinaigting nito ang kooperasyong militar kasama ang Estados Unidos at iba pang mga katuwang.

Iniugnay ng mga opisyal ng depensa ang mga pagsisikap na ito sa Comprehensive Archipelagic Defense Concept, na naglalayong mapabuti ang kakayahan ng bansa na protektahan ang teritoryo nito, mga rutang pandagat, at mga yamang-dagat. Inilalarawan ng mga opisyal ang estratehiya bilang bahagi ng mas malawak na pagsisikap upang palakasin ang panlabas na depensa at seguridad pandagat.

Patuloy na inaangkin ng Tsina ang halos buong South China Sea bilang katubigan nito sa kabila ng magkakapatong na pag-aangkin ng Pilipinas, Vietnam, Malaysia, Brunei at Taiwan. Ang daluyang ito ng tubig ay isang pangunahing pandaigdigang ruta ng kalakalan at pinagkukunan ng mga pangisdaan at potensyal na reserbang enerhiya.

Para sa Pilipinas, ang alitan ay may mga implikasyon sa estratehiya at ekonomiya, lalo na sa mga katubigan sa loob ng 200-nautical-mile EEZ nito. Hindi nagbabago ng posisyon ang Maynila o ang Beijing sa sigalot.