Ayon sa AFP at Focus | 2026-05-05

Nagbalik sa bansa si Pangulong Lai Ching-te ng Taiwan matapos ang pagbisita sa nag-iisang kaalyado ng isla sa Africa, at sinabing may "karapatan ang Taiwan na makipag-ugnayan sa buong mundo," matapos akusahan ng Taipei ang Beijing na tinangkang hadlangan ang kanyang opisyal na paglalakbay.

"Ang mga mamamayan ng Taiwan ay bahagi ng buong mundo; may karapatan ang mga Taiwanese na makipag-ugnayan sa mundo," pahayag ni Lai sa international airport ng Taipei noong Mayo 4 matapos ang kanyang biyahe sakay ng eroplano ng hari ng Eswatini.

"Hindi kami aatras dahil sa panggigipit," dagdag niya, habang nasa tabi niya si Deputy Prime Minister Thulisile Dladla ng Eswatini, na lumipad patungong Taiwan kasama niya at ng kanyang delegasyon.

"Dapat na ituring na karaniwang bagay na lamang ang mga pagbisita ng mga pinuno ng bansa sa isa't isa, parang simpleng pagdalaw sa mga kaibigan, at bahagi ito ng pangunahing karapatan ng bawat bansa," pahayag ni Lai.

Naisakatuparan lamang ni Lai ang kanyang pagbisita matapos dumanas ng isang malaking diplomatikong pagsubok. Sinabi ng Taiwan na "matinding ginipit" umano ng Tsina ang Seychelles, Mauritius, at Madagascar upang bawiin ang mga permit sa paglipad para sa orihinal na iskedyul ng opisyal na paglalakbay ni Lai sa Eswatini, na dapat sana’y nakatakda noong Abril 22–26 bilang paggunita sa ika-40 anibersaryo ng pag-upo ni Haring Mswati III sa trono at sa kanyang ika-58 kaarawan.

Pagtutol ng buong mundo

Mariing kinondena ng Estados Unidos ang tinawag nitong "kampanya ng pananakot" ng Tsina matapos maharang ang unang opisyal na paglalakbay ni Lai. Nagpahayag ng pagkabahala si Ruth Bradley-Jones, kinatawan ng British Office sa Taipei at tagapagsalita ng European Union, at binigyang-diin na hindi dapat gamitin ang pamamahala sa airspace para sa layuning pampulitika. Tinanggihan naman ng foreign minister ng Tsina ang mga pahayag at tinawag itong "walang basehang akusasyon."

Ito ang kauna-unahang pagkakataon na napilitang kanselahin ng isang pangulo ng Taiwan ang buong overseas tour dahil sa hindi pagbibigay ng access sa airspace. Ipinapakita ng hakbang na ito ang bagong yugto sa kampanya ng Beijing na ihiwalay ang isla sa internasyonal na komunidad.

Sinabi ni Sung Wen-Ti, isang non-resident fellow ng Global China Hub ng Atlantic Council, sa pahayagang Singaporean na Lianhe Zaobao na ang pangyayari ay maituturing na “weaponization of the sky” o paggamit sa himpapawid bilang kasangkapan sa politika -- ang pagpasok ng pulitika sa mga larangan ng pamahalaan na dati ay karaniwang hindi pulitikal.

'Pagkontrol sa himpapawid'

Inilarawan niya ito bilang uri ng "pagkontrol sa himpapawid," na layuning bawasan ang internasyonal na presensya at impluwensiya ng Taiwan. Ayon sa kanya, matapos mabigo ang Tsina na pigilan ang mga dayuhang opisyal na bumisita sa Taiwan, ngayon naman ay sinisikap nitong hadlangan ang mismong paglalakbay ng mga lider ng Taiwan patungo sa ibang bansa.

Sinabi rin ni Wang Hung-Jen, isang propesor ng political science sa National Cheng Kung University sa Taiwan, sa Lianhe Zaobao na kapag ginagawang instrumento ng pamimilit o parusa ang mga imprastraktura o institusyon, nagiging bahagi na ang mga ito ng pulitika.

"Nagiging mahahalagang kasangkapan ang mga pangunahing daanan upang pahinain ang kakayahan ng kalaban nang walang nagaganap na digmaan," sabi ni Wang.

Iginigiit ng Tsina na bahagi ng teritoryo nito ang Taiwan at tinututulan nito ang pakikilahok ng islang may sariling pamahalaan sa mga internasyonal na organisasyon at pakikipag-ugnayan sa ibang bansa.

Ang Eswatini, isang maliit na kahariang napapaligiran ng lupa at walang baybayin na dating tinatawag na Swaziland, ay isa sa 12 bansang nananatiling kumikilala sa Taiwan bilang isang malayang bansa. Nahikayat ng Tsina ang ibang bansa na putulin ang ugnayang diplomatiko nila sa Taipei.

Nang hindi natuloy ang pagbisita ni Lai sa Eswatini noong Abril, si Foreign Minister Lin Chia-lung ang tumungo roon bilang kanyang kinatawan. Ngunit nakarating din si Lai sa kaharian noong Mayo 2 sakay ng eroplano ng hari ng Eswatini, at sinadyang gawing tahimik lang ang kanyang pag-alis.

Sa kanyang pananatili noong weekend, ipinaliwanag sa kanya ang mga detalye ng ulat tungkol sa isang pasilidad ng imbakan ng langis na pinondohan ng Taiwan, at bumisita rin sa isang convention center kung saan plano ng Taiwan na magtayo ng isang industrial park.

Ayon sa isang opisyal ng seguridad ng Taiwan na humiling na huwag pangalanan, nagbanta umano ang Tsina na babawiin ang malaking debt relief na ipinagkaloob sa Seychelles, Mauritius, at Madagascar, pati na ang paghinto ng pondo at pagpataw ng karagdagang parusang pang-ekonomiya, kung papayagan ng mga bansang ito ang pagdaan ng eroplano ni Lai sa kanilang airspace.

Noong Mayo 1, pinalawak ng Tsina ang patakaran nitong zero tariff sa lahat ng bansa sa Africa, maliban sa Eswatini, alinsunod sa patakarang inihayag nito noong nakaraang taon. Itinuturing ito ng marami bilang ganti dahil patuloy na kinikilala ng Eswatini ang Taiwan bilang isang malayang bansa.

Noong Mayo 2, inakusahan ng Foreign Ministry ng Tsina si Lai na gumawa umano ng isang "katawa-tawang palihim na pagtakas."

Bago ang pagbisitang ito, ang huling opisyal na paglalakbay ni Lai sa ibang bansa ay noong Nobyembre 2024, nang binisita niya ang mga kaalyado ng Taiwan sa Pacific at dumaan sa Guam na teritoryo ng US.