Ayon sa Focus | 2026-05-14

Sinabi rin ni Pangulong Lai Ching-te ng Taiwan sa Copenhagen Democracy Summit 2026 na makakatulong ang Taiwan sa pagpapalakas ng tibay ng demokrasya sa pamamagitan ng karanasan nito sa pagharap sa panggigipit ng mga awtoritaryang bansa, pati na rin sa pangunguna nito sa mga semiconductor at artificial intelligence.

Nagbigay si Lai ng recorded na talumpati sa wikang Ingles noong Mayo 12 sa imbitasyon ng Alliance of Democracies Foundation sa ika-siyam na Copenhagen Democracy Summit. Nakatuon nang husto ang pagtitipon ngayong taon sa mga banta laban sa Taiwan, Ukraine at Greenland.

Inilarawan ni Anders Fogh Rasmussen, tagapagtatag ng foundation at dating punong ministro ng Denmark, ang Taiwan bilang isang demokrasya na nahaharap sa lumalalang panggigipit ng mga awtoritaryang bansa.

Front line para sa demokrasya

Sa kanyang pahayag, sinabi ni Lai na mas lalong ginugulo ng mga awtoritaryang rehimen ang kapayapaan at katatagan ng mundo gamit ang pananakot militar, pamimilit sa ekonomiya, cyberattacks at mga tinatawag na "gray zone" tactic sa Europa, Gitnang Silangan at Indo-Pacific.

Ang "gray zone" ay tumutukoy sa mga hakbang na hindi umaabot sa digmaan pero nagpapahirap sa seguridad ng isang bansa.

Binanggit ni Lai ang pagkaantala ng plano niyang pagbisita sa Eswatini noong Abril, matapos umanong pilitin ng Tsina ang ilang bansa sa Indian Ocean na huwag payagang dumaan sa kanilang himpapawid ang kanyang eroplano. Kalaunan ay nakarating din siya sa Eswatini noong Mayo. Ang Eswatini ang tanging kaalyado ng Taiwan sa Africa.

"Paulit-ulit na pinapaalala sa atin ng mga hamong ito: walang demokrasya ang puwedeng manahimik habang lumalawak ang awtoritaryanismo," sabi ni Lai.

Sinabi ni Lai na nasa mahalagang "first island chain" ang Taiwan, kaya nasa "mga front line ito ng pagtatanggol sa demokrasya" at handang ibahagi ang karanasan nito sa pagharap sa panggigipit ng mga awtoritaryang bansa sa pandaigdigang komunidad.

Kabilang sa chain ang Japan, Taiwan at Pilipinas.

Sinabi ni Lai na patuloy na palalakasin ng Taiwan ang kakayahan nitong ipagtanggol ang sarili habang nakikipagtulungan sa mga demokratikong katuwang upang paigtingin ang katatagan ng lipunan.

"Nais kong pasalamatan ang Estados Unidos sa pagtulong sa amin na palakasin ang aming kakayahan sa depensa bilang bahagi ng kanilang matatag na pangako sa seguridad," sabi ni Lai.

"Hindi kailanman umatras ang mga Taiwanese sa harap ng lumalalang banta sa labas ng bansa, at hindi sila kailanman susuko sa panggigipit. Ang Taiwan ay isang soberano at malayang bansa," ani Lai.

Papel sa supply chain

Inilarawan ni Lai ang sektor ng teknolohiya ng Taiwan bilang haligi na sumusuporta sa kooperasyon ng mga demokratikong bansa at seguridad sa pandaigdigang ekonomiya.

Sinabi niya na nabuo ang mga industriya ng mga semiconductor at artificial intelligence ng Taiwan sa pamamagitan ng pangmatagalang kooperasyon at pagtitiwala kasama ang mga demokratikong kaalyado tulad ng Estados Unidos, Japan at mga bansa sa Europa.

"Patuloy na gagamitin ng Taiwan ang lakas nito sa teknolohiya at makikipagtulungan sa mga katuwang nito upang makabuo ng mas maaasahan at mas matatag na mga demokratikong supply chain," sabi ni Lai.

Binigyang-diin ni Lai na handang tumulong ang Taiwan sa sa pagpapanatili ng malayang kalakalan at "pagbuo ng mga teknolohiyang sumusuporta sa demokrasya."

Kasama sa mga tinalakay sa summit ang tungkol sa katatagan ng depensa, teknolohiyang para sa demokrasya at suporta sa mga demokratikong bansa na nasa front-line na humaharap sa panggigipit ng mga awtoritaryang bansa.

Kabilang sa mga dumalo ang Punong Ministro ng Denmark na si Mette Frederiksen, Punong Ministro ng Greenland na si Jens-Frederik Nielsen, dating deputy prime minister ng Canada na si Chrystia Freeland at dating defense minister ng Japan na si Taro Kono.

Suporta mula Europa

Binigyang-diin ni Lai ang pag-unlad ng demokrasya ng Taiwan kasabay ng paggunita ng isla sa ika-30 anibersaryo ng kauna-unahang direktang halalan sa pagkapangulo noong 1996. Noong panahong iyon, ipinakita ng Tsina ang pagtutol nito sa pamamagitan ng pagpapaputok ng mga walang armas na missile sa karagatan ng Taiwan.

Mula noon, patuloy na pinalalakas ng Taiwan ang mga demokratikong institusyon, isinusulong ang transitional justice (pagbibigay katarungan sa mga bansang galing sa diktadura o digmaan) at pinoprotektahan ang karapatang pantao at "iba’t ibang pagpapahalaga," sabi ni Lai.

Ipinapakita ng mga pahayag ni Lai na kayang mag-ambag ng Taiwan sa demokrasya at pandaigdigang ekonomiya habang humaharap ito sa lumalakas na panggigipit ng Tsina, sinabi ni Michael Danielsen, chairman ng Denmark-based pro-Taiwan group Taiwan Corner, sa Taiwan's Central News Agency.

Sinabi ni Danielsen na dapat nang itigil ng Taiwan ang pagturing sa sarili bilang isang "maliit na bansa," dahil kabilang ito sa 20 nangungunang ekonomiya sa mundo at maaaring magkaroon ng mas malaking papel sa pandaigdigang komunidad.