Ayon sa AFP at Focus | 2026-05-27

TAIPEI -- Ang export ng mga drone ng Taiwan ay lumolobo, na pinalalakas ng digmaan sa Ukraine, habang naghahangad ang mga kumpanyang Taiwanese na makapasok sa mabilis na lumalaking pandaigdigang merkado para sa mga unmanned aerial vehicle (UAVs).

Malaki ang demand ngayon para sa mga murang drone na ginagamit sa reconnaissance at pag-atake habang pinatataas ng mga pamahalaan sa iba’t ibang panig ng mundo ang paggastos sa depensa sa harap ng tumitinding mga sigalot.

Bago pa lamang sa lalong tumitinding kompetisyon sa industriya, ipinoposisyon ng Taiwan ang sarili bilang isang "Asian hub" para sa produksiyon ng mga UAV at mga piyesang walang materyales mula Tsina, o tinatawag na "non-red."

Maaaring umabot sa tatlong beses na mas mahal ang mga UAV nito kumpara sa mga gawa ng mga kakumpitensiyang Tsino, gaya ng pinakamalaking manufacturer sa mundo na DJI, na nakikinabang sa napakalaki nitong produksyon.

Gayunpaman, nakapagtala ng matinding pagtaas sa benta ang mga kumpanyang Taiwanese habang pinatataas ng malawakang pananakop ng Russia sa Ukraine ang demand para sa mga drone, kung saan malawakan itong ginagamit ng magkabilang panig.

Sa nakalipas na ilang taon, ang paghihigpit ng Tsina sa export ng mga drone ay nagbukas ng oportunidad para sa mga kumpanyang Taiwanese. Matagal na rin silang nahihirapang makakuha ng sapat na benta sa loob ng bansa.

“Hindi sapat ang demand sa loob ng bansa,” ayon kay Samara Duerr, isang policy analyst sa Research Institute for Democracy, Society and Emerging Technology (DSET), isang think tank sa Taiwan na suportado ng gobyerno.

“Kaya’t nakikipag-ugnayan ito sa ibang bansa upang mapalawak ang saklaw at makakuha ng karanasan, para magkaroon ito ng kapasidad at malaman kung paano magpapabilis ng produksyon kapag kinakailangan sa hinaharap.”

Merkadong hindi kontrolado ng Tsina

Tumaas nang husto ang export ng mga drone ng Taiwan sa 181,159 unit sa unang apat na buwan ng taong ito, halos 20 beses na mas mataas kumpara sa kaparehong panahon noong nakaraang taon, at mas mataas pa kaysa sa kabuuang bilang para sa buong 2025, ayon sa opisyal na datos ng kalakalan.

Karamihan sa mga ito ay naipadala sa Czech Republic, kasunod ang Poland. Ayon sa DSET, karamihan sa mga unit ay binibili o pinopondohan ng mga charitable organization na pagkatapos ay ibinibigay bilang donasyon sa Ukraine.

Si Max Lo, chairman ng AeroSoarX na gumagawa ng military at dual use drone, ay nagsabi na napipilitan ang mga kumpanyang Taiwanese na tumingin sa ibang bansa upang manatiling kapaki-pakinabang at kayang magpatuloy sa operasyon.

Bagama’t sinusubukan ng Taiwan na bumuo ng sarili nitong industriya ng drone, ang mga pagkaantala sa pag-apruba ng budget sa parlyamento na kontrolado ng oposisyon ay nangangahulugang hindi nakakasabay ang mga order ng gobyerno sa pangangailangan.

“Kung wala tayong lokal na demand, suporta ng gobyerno, o budget, paano natin mapapanatili ang production line?” sabi ni Lo.

"Kaya ako bumibisita sa Ukraine at Poland. Ipinapaalam ko sa kanila, okay, may ganito o ganoon kami; may available pa kaming production."

'Proteksyon sa drone'

Ang Taiwan ay isa sa mga pandaigdigang nangunguna sa teknolohiya ng artificial intelligence at paggawa ng semiconductor chips, at inaasahan nitong mapapalawak pa ang karanasang iyon sa industriya ng drone.

Layunin ng isla na umabot sa 100,000 drone na kayang gawin bawat buwan pagsapit ng 2030, kumpara sa naunang target nitong 15,000 drone pagsapit ng 2028.

Sinabi ni Chiou Chyou-huey, director general ng Industrial Development Administration, na ang “napakalaking bahagi” ng mga drone export ng Taiwan ay hindi mula sa mga “red” na merkado. Ngunit ayon sa ilang insider sa industriya na nakapanayam ng AFP, naniniwala silang maaaring karamihan ay hindi ganoon ang kaso.

Layunin ng Taiwan na makagawa ng sapat na drone sa sarili nitong bansa upang maipagtanggol ang sarili laban sa posibleng pag-atake ng Tsina, na nag-aangkin sa isla bilang bahagi ng teritoryo nito, at sabay na makapasok sa pandaigdigang supply chain ng UAV gaya ng ginawa nito sa chips.

"Tinatawag namin itong drone shield," sabi ni Lo. "Magiging isa pa itong proteksyon para sa Taiwan."

Ngunit hinarang sa parlyamento ang plano ng gobyerno na bumili ng mahigit 200,000 Taiwanese-made drone bilang bahagi ng halos $40 bilyong panukalang gastusin para sa depensa.

Noong Mayo, inaprubahan ng parlyamento ang mas maliit na $25 billion package na inalis ang pondo para sa mga drone na gawa sa loob ng bansa.

Nahaharap ang mga kumpanyang Taiwanese sa hamon na makapasok sa isang merkado na pinaghaharian na ng Tsina -- at kulang din ang kanilang mga drone at piyesa nito sa karanasan sa aktuwal na labanan.

“Bagama’t mahirap kuwestiyunin ang husay ng industriya ng Taiwan, nakasalalay ang usapin sa praktikal na aplikasyon,” sabi ni Marcin Jerzewski, direktor ng tanggapan sa Taiwan ng European Values Center for Security Policy.

"Handa ba sa labanan ang mga drone ng Taiwan?"

Mahigpit na kompetisyon

Isa pang isyu ay ang Ukraine, na naging isa sa mga pinakamakabagong sentro ng paggawa ng UAV sa buong mundo, ay maaaring hindi na kailanganin ang mga drone ng Taiwan kapag natapos na ang digmaan at maaari ring mapuno ang merkado ng sarili nitong mga unit.

“Cut-throat” ang kompetisyon at mabilis ang paglago nito, sabi ni Collin Koh, isang military analyst sa S. Rajaratnam School of International Studies sa Singapore.

“Kailangang hanapin ng Taiwan ang sarili nitong natatanging puwesto sa merkado,” sabi ni Koh sa AFP.

Ayon kay Artur Savchii, isang analyst sa Snake Island Institute, isang Ukrainian think tank, maaaring makipagkumpitensya ang Taiwan sa Tsina sa “micro components” tulad ng mga lithium-ion cells.

“Diyan maaaring mapalitan ng Taiwan ang Tsina, at sa tingin ko, isang malaking larangan ito para sa kooperasyon,” sinabi ni Savchii sa AFP.

Sa huli, nagsusumikap ang bawat rehiyon para sa “maximum localization” ng mga supply chain, ayon kay Yaroslav Azhnyuk, founder ng Ukrainian drone company na The Fourth Law.

Lalong dumarami ang pakikipagtulungan ng mga tagagawa ng drone sa Taiwan sa mga kumpanya sa ibang bansa habang hinuhubog nila ang kanilang puwesto sa mga merkadong hindi kontrolado ng Tsina.

Isa sa mga kumpanyang ito ay ang Thunder Tiger, na may joint venture sa Ohio, US, para gumawa ng mga motor ng drone.

Sinabi ng general manager na si Gene Su na nakikita niya ang pinakamalalaking oportunidad sa Estados Unidos, kung saan ang mga pangamba sa banta sa seguridad ng Tsina ay nagpapataas ng demand para sa mga drone at piyesang hindi mula sa Tsina.

Nais din ng Thunder Tiger na magtayo ng mga production line sa Europa, ngunit mas sensitibo sa presyo ang mga bansa roon, ayon kay Su.

“Kapag lumaki na tayo, bababa ang ating gastos, at saka natin kayang makipagsabayan sa mga Tsino,” sabi niya.