Ayon kay Wu Qiaoxi | 2026-06-04

Dapat malayang makapili ang maliliit na bansang isla ng kanilang sariling mga pandaigdigang katuwang, ayon kay Pangulong Surangel S. Whipps Jr. ng Palau, kasabay ng pagtanggi niya sa mga pagsisikap ng Beijing na pilitin ang Palau na ilipat ang diplomatikong pagkilala nito mula Taiwan patungong Tsina.

Ang pagkilala ng Palau sa Taiwan ay isang pasyang soberano at hindi dapat maimpluwensiyahan ng mas malalaking kapangyarihan, ayon kay Whipps sa isang panayam na inilathala ng Kyodo News noong Hunyo 2. Nanawagan siya ng mas malalim na kooperasyon sa Japan sa turismo, pangingisda, seguridad pandagat at pangangalaga sa karagatan.

Nasa Tokyo si Whipps upang maging co-chair ng Island States Ocean Summit, kung saan tinalakay ng mga bansang isla ang pagbabago ng klima, pamamahala sa karagatan at pagpopondo para sa kaunlaran. Nais ng Palau na ang mga katuwang na may magkakaparehong pagpapahalaga ang maging pangunahing mamumuhunan sa pangingisda, turismo at agrikultura, aniya.

Mga Ugnayan sa Taiwan

Ang Palau ay isa sa 12 bansa na nagpapanatili ng pormal na diplomatikong ugnayan sa Taiwan at kumikilala sa Taipei mula pa noong 1999. Paulit-ulit na nag-alok ang Beijing ng mga insentibong pang-ekonomiya upang hikayatin ang Palau na baguhin ang pagkilala nito, ayon kay Whipps.

"Hindi mo maaaring sabihin sa akin na hindi ko maaaring kilalanin ang Taiwan. Iyan ang aming soberanong pasya bilang isang bansa," aniya.

Inakusahan ni Whipps ang mga barkong Tsino ng pagsasagawa ng hindi awtorisadong mga aktibidad sa pananaliksik at survey sa loob ng Exclusive Economic Zone ng Palau, na sinasabing naidokumento ng mga awtoridad ang paglalagay ng kagamitang Tsino sa mga katubigan ng bansa. Aniya, nilalabag ng mga ganitong hakbang ang internasyonal na batas at pinapahina ang napapanatiling pamamahala sa karagatan.

Nang balikan ang isang pag-uusap sa isang Chinese ambassador, sinabi ni Whipps: "Nakikipag-usap ako noon sa isang Chinese ambassador, at ang sinabi niya sa akin ay ... Maliit kang bansa. Hindi ka dapat magkaroon ng napakalaking karagatan. Sa tingin ko, hindi iyon tama."

Ipinahayag ito ilang araw bago ang nakatakdang pagbisita ni Taiwanese Vice President Hsiao Bi-khim sa Palau mula Hunyo 6 hanggang Hunyo 10 sa paanyaya ni Whipps, ayon sa Presidential Office ng Taiwan. Itinatampok ng pagbisita ang isang ugnayang sinikap putulin ng Beijing.

Presyur ng Tsina

Higit pa sa diplomasya ang naging saklaw ng pamimilit ng Beijing sa Palau. Itinigil ng Tsina ang mga group tour papuntang Palau noong 2017, isang hakbang na malawak na itinuturing na pagganti sa ugnayan ng Pacific island nation sa Taiwan.

Nangako ang mga opisyal ng Tsina ng "isang milyong turistang Tsino" at pamumuhunan sa imprastraktura kung puputulin ng Palau ang ugnayan sa Taiwan at kikilalanin ang Beijing, ayon kay Whipps sa mga naunang pahayag. Tinanggihan ng Palau ang alok.

"At sinabi namin: 'Wala kaming mga kaaway, pero walang sinuman ang nagsasabi sa amin kung sino ang aming mga kaibigan,'" sabi ni Whipps.

"Ginamit ng Tsina ang pamimilit nito sa ekonomiya upang tangkaing parusahan ang Palau sa pamamagitan ng biglaan at magdamagang pagtigil ng lahat ng turismo mula sa Tsina patungong Palau," sinabi ni U.S. Ambassador sa Palau na si Joel Ehrendreich sa Christian Broadcasting Network (CBN) para sa isang artikulo noong Hunyo 3.

"Ayon sa nakita namin sa aktuwal na sitwasyon, gumamit ang Tsina ng ... napakalaking presyon sa pamamagitan ng organisadong krimen, mga call center, panunuhol, at korapsyon upang tangkaing pahinain ang mga istrukturang pampolitika at pang-ekonomiya," sinabi ni Cleo Paskal, senior fellow sa Foundation for Defense of Democracies, sa CBN.

Isang risk assessment na inihanda ng Pacific Economics para sa pamahalaan ng Palau ang nagsabing ang mga network ng krimen na may kaugnayan sa Tsina ay gumamit ng mga shell company, mga proyekto sa real estate at mga online gambling venture upang palawakin ang kanilang impluwensiya. Ayon sa ulat, ang ilan sa mga operasyon ay konektado sa money laundering at mga pagsisikap sa impluwensiyang pampulitika na layong putulin ang ugnayan ng Palau sa Taiwan.

Naharap din ang Palau sa presyon sa cyber at seguridad. Noong 2024, isang malaking cyberattack ang nagdulot ng pagtagas ng mahigit 20,000 dokumento ng pamahalaan. Inilantad ng pagtagas ang impormasyong may kaugnayan sa mga palitan ng Palau sa Taiwan at mga aktibidad militar na kinasasangkutan ng Estados Unidos at Japan. Sa parehong taon, isang Chinese intercontinental ballistic missile ang naiulat na dumaan sa airspace ng Palau nang walang paunang abiso.

Mga estratehikong isla

Ang kahalagahan ng Palau ay higit sa ugnayan nito sa Taiwan. Ang bansang isla ay nasa kahabaan ng "second island chain," isang estratehikong arko na itinuturing ng mga tagaplano ng militar ng Estados Unidos na mahalaga sa pagpapanatili ng access, deterrence at impluwensiya sa buong Pasipiko.

Ang chain ay umaabot mula Japan patungong Saipan, Tinian at Guam bago bumababa patungong Yap, Palau at Pilipinas, ayon kay Paskal. Habang pinalalawak ng Tsina ang abot ng militar nito, pinalakas ng Washington ang mga pakikipagtulungan sa mga bansang nasa rutang ito.

Inilarawan ni Paskal ang gitnang Pasipiko bilang isang kritikal na estratehikong sangandaan para sa Estados Unidos.

"Kung kontrolado ng isang mapanlabang dayuhang kapangyarihan ang sentro ng Pasipiko, na kinabibilangan ng Palau, hindi ligtas ang mainland ng U.S.," aniya.

Sa ilalim ng Compact of Free Association, binibigyan ng Palau ang Estados Unidos ng access sa teritoryo at mga pasilidad nito para sa mga layuning pandepensa. Humigit-kumulang 80 sundalong U.S. ang nakatalaga sa bansa, kung saan ang mga pwersang Amerikano ay nagpapabuti ng mga radar system at pinapahusay ang mga estratehikong imprastraktura.

Umupa ng lupa ang mga Chinese developer malapit sa mga lugar na ginagamit ng Estados Unidos upang bantayan ang aktibidad sa rehiyon, isang pattern na sinabi niyang lumitaw sa iba pang bahagi ng Indo-Pacific, ayon kay Ehrendreich.

Ang lokasyon ng Palau ay nagbibigay sa bansang isla ng kahalagahan na higit pa sa laki nito, ayon kay Paskal.

"May ganitong pag-unawa na ang mga nangyayari sa kanlurang Pasipiko ay hindi nananatili sa kanlurang Pasipiko kung may kinalaman sa isang mapanlabang kapangyarihan," aniya.