Ayon kay Joyce Huang | 2026-06-16

Isinagawa ng Taiwan ang kauna-unahang live-fire drill gamit ang mga rocket launcher na na ibinigay ng U.S., ang High Mobility Artillery Rocket Systems (HIMARS) sa kanlurang baybayin -- ang itinuturing na pinakaposibleng lokasyon para sa amphibious landing na pagtatangka ng militar ng Tsina.

Isinagawa sa paligid ng bukana ng Ilog Dajia sa Taichung, Taiwan, ang mga pagsasanay noong Hunyo 10 na nagsilbing kauna-unahang pagpapaputok ng hukbo ng HIMARS sa direksyon ng Tsina. Una nitong sinubukan ang mga precision weapon sa silangang baybayin ng Taiwan noong nakaraang taon.

Ayon sa mga analyst, ang mga missile launcher system na may pinalawak na saklaw ng pag-atake ay magpapalakas sa kakayahan ng Taiwan na pigilan ang posibleng pananakop ng Tsina at malamang na mapuwersa ang People’s Liberation Army (PLA) na ilipat ang mahahalagang pasilidad at kagamitang militar nito sa timog-silangang baybayin nang mas papasok sa bansa kaysa sa gusto nito.

Mas malawak na abot

"Kung sakaling magde-deploy pa [Taiwan] ng mas bagong Precision Strike Missiles ng U.S. [ng HIMARS] na may pinalawak na firing range na 500 kilometro, mapipilitan ang Tsina na mas paatrasin ang pag-deploy nito ng mga long-range rocket at air defense forces, pati na rin ang kanilang mga command center," sinabi ni Wang Ding-yu, miyembro ng parlamento ng Taiwan mula sa namumunong Democratic Progressive Party (DPP), sa Focus.

Hawak ng DPP ang pagkapangulo, ngunit minorya lamang ito sa parlamento.

Isang mahalagang asset ang HIMARS na magpapahusay sa oras ng pagtugon ng Taiwan, sa kakayahan nito sa pagmaniobra sa himpapawid, at sa pagpigil sa posibleng pananakop ng Tsina, dagdag pa ni Wang.

Kasalukuyang may 11 HIMARS launcher ang Taiwan, at inaasahang darating ang 18 pang yunit bago matapos ang 2026.

Inaasahang makakaipon ang isla ng 111 unit ng HIMARS, pangalawa lamang sa 400 HIMARS na mayroon ang Estados Unidos. Nakasaad sa espesyal na military budget nito para sa 2026 ang pagbili pa ng karagdagang 82 unit.

Nakatakda ring isabay ang pagbili ng HIMARS sa pagbili ng 420 long-range guided Army Tactical Missile Systems (ATACMS), na may pinakamataas na saklaw ng pag-atake na 300 kilometro.

Plano ng Taiwan na ilagay ang malalakas na launcher na ito sa kahabaan ng kanlurang baybayin nito na nakaharap sa Tsina.

Sa gitna ng matinding bangayan sa pulitika sa loob ng bansa, hindi pa rin nabibili ng Taiwan ang alinman sa 82 HIMARS na magpapalawak sana sa pinakamataas na saklaw ng pag-atake nito mula 300 kilometro hanggang 500 kilometro.

Ang oposisyon, na may kontrol sa parlamento, ay hinarang ang panukala ng pamahalaan na gumastos ng $40 bilyon sa loob ng susunod na walong taon para sa pagbili ng mga armas.

Papel sa kontra-atake

Sa isinagawang mga pagsasanay noong Hunyo 10, matagumpay na nagpakawala ang Taiwan ng 32 M28 reduced-range rockets gamit ang anim na HIMARS launcher mula sa baybayin ng Taichung, na tumama sa mga target sa dagat na 9 kilometro ang layo mula sa baybayin.

Ngunit apat pang rocket ang nabigong sumiklab o pumalya sa pagpapaputok, na kasalukuyang iniimbestigahan ang mga sanhi nito, ayon kay Colonel Weng Yi-ming, chief of staff ng 58th Artillery Command ng hukbo, matapos ang mga pagsasanay.

Gayunpaman, ipinakita ng pagsasanay ang bentahe ng HIMARS sa mobility at kakayahang "shoot and scoot" sa loob lamang ng ilang minuto o mabilis na umaatras matapos magpaputok, na nagpoprotekta sa mga launcher mula sa posibleng ganting-putok ng kalaban, ayon sa pahayag ng militar ng Taiwan.

Hinimok ng military analyst na nakabase sa Taipei na si Erich Shih ang Taiwan na makipag-ugnayan agad sa militar ng U.S. at sa mga kontraktor ng armas upang ayusin ang mga aberya sa sistema ng armas.

Sa kamakailang test fire, ang paggamit ng mga rocket na may saklaw na 45 kilometro mula sa mga baybaying-dagat ay nagbigay-daan sa militar ng Taiwan na magsagawa ng pag-eensayo ng mga kontra-atake laban sa posibleng operasyon bago pa man ang paglapag ng puwersa ng kalaban, sabi niya.

Ngunit sa aktuwal na labanan, mas malamang na itago ng hukbo ang mga HIMARS launcher sa mga kagubatan sa kahabaan ng kabundukan sa gitnang bahagi ng Taiwan, at magpaputok ng mga rocket na may layong 70 kilometro upang pigilan ang kalaban sa dagat o himpapawid, ayon kay Shih.

"Ang paggamit ng mas malalayong saklaw na rocket tulad ng ATACMS na may firing range na 300 kilometro ay maaaring umabot pa sa timog-silangang baybayin ng Tsina at tamaan ang mga asset at mobilization hub nito," sinabi ni Shih, chief editor ng Military and Aviation News website sa Taiwan, sa Focus.

Ayon sa ulat, pinag-iisipan ng Taiwan ang maagang pag-deploy ng HIMARS sa mga islang malayo sa baybayin tulad ng Matsu at Penghu, na mas malapit sa Tsina, upang magsagawa ng tinatawag na "origin strikes" na layuning wasakin ang mga puwersa ng PLA bago pa man makatawid ang mga ito sa Taiwan Strait.

Debate sa pag-deploy

Kinukuwestiyon ng ilang tagamasid ang pagiging makatuwiran ng naturang pag-deploy.

Tinawag ni Shih na "hindi makatuwiran" ang hakbang na ito, na sinasabing magiging pag-aaksaya lamang ito ng mga high-value weapon system dahil mababa ang magiging bisa ng mga ito sa labanan sa mga islang malayo sa baybayin na nasa ilalim ng patuloy na pagmamanman ng Tsina.

Sa isang research paper na may petsang Mayo 29, sinabi ni Dennis Yang, research assistant sa Jamestown Foundation sa Estados Unidos, na sa teorya, ang ganitong maagang pag-deploy ay magbibigay-daan sa Taiwan na tamaan ang PLA sa mga yugto ng mobilisasyon, kung kailan nakaipon ang mga yunit at mas madaling tamaan ang mga ito.

Tulad ni Shih, kinuwestiyon din ni Yang kung makaliligtas ang HIMARS sa mga lantad na isla na malayo sa baybayin kung saan limitado ang espasyo para sa maniobra at maaaring ituon ng PLA ang malakas nitong firepower. Gayunpaman, sinabi ni Yang na ang mga palatandaan na nagtatayo ang Beijing ng mga paliparan sa kabilang panig ng kabundukan sa lalawigan ng Fujian ay nagpapahiwatig na itinuturing na ng mga Chinese planner ang mga sistemang ito bilang seryosong banta.

Kung isasama sa mga plataporma ng intelligence, surveillance at reconnaissance at battlefield networking, sinabi niya na makakatulong ang mga launcher sa Taiwan na bumuo ng isang "kill chain" na may kakayahang tukuyin, subaybayan, at tamaan ang mga puwersa ng PLA habang nasa yugto ng mobilisasyon. Sa yugtong ito, nagsisiksikan ang mga yunit at mas madaling tamaan.