Ayon kay Jia Feimao | 2025-09-09

Abala ang China sa paggawa ng mga drone na sinasabi nitong magbabago sa anyo ng pakikidigma.

Sa posibilidad ng isang sigalot sa Taiwan Strait, maaaring maglunsad ang China hindi lamang ng mga misil at eroplanong pandigma kundi pati ng mga drone na may kakayahang lumikha ng sona ng “electromagnetic calm” sa gitna ng matinding panghihimasok sa signal. Ayon sa mga siyentipikong Tsino, nakabuo sila ng bagong teknolohiya sa electronic warfare (EW) na tinaguriang *“storm eye,”* na maaaring gumambala sa komunikasyon at mga sistemang nabigasyon ng kalaban habang pinoprotektahan ang mga signal ng sarili at mga kaalyado laban sa panggugulo.

Nananatili pa sa simulation stage ang teknolohiya, iniulat ng South China Morning Post (SCMP) noong Agosto. Gumagana ito sa pamamagitan ng pagpapadala ng dalawang drone. Magkasabay na kumikilos ang mga ito: ang isa ay naglalabas ng jamming signals upang hadlangan ang radar o komunikasyon ng kalaban, habang ang ikalawa ay nagpapadala ng counter-signals upang alisin ang panghihimasok sa mga tiyak na lokasyon.

Ayon sa mga mananaliksik, ang paraang ito ay kayang lumikha ng isang ‘sona ng electromagnetic calm’ na inihahalintulad sa mata ng bagyo.

Ayon sa isang ulat ng South China Morning Post (SCMP) noong Agosto, kumukuha ng mga aral mula sa digmaan sa Ukraine ang mga mananaliksik militar ng China.

Sa mga unang araw ng malawakang pagsalakay ng Russia, naglunsad ang Moscow ng walang pinipiling electronic jamming na nakasagabal hindi lamang sa US Global Positioning System kundi pati sa Galileo ng Europa, Beidou ng China, at maging sa sariling Glonass network ng Russia.

Upang maiwasan ang ‘self-inflicted’ na pinsala, dapat bumuo ang mga militar ng mas tumpak na paraan ng directional jamming at counter-jamming, ayon sa mga siyentipikong Tsino.

May limitasyon ang mga drone

Bagaman teoretikong posible ang bagong teknolohiya ng China, nagdudulot ng hamon sa digmaan ang pag-asa sa mga drone bilang pangunahing plataporma, ayon kay Chih-Jung Kao, assistant research fellow sa Institute for National Defense and Security Research ng Taiwan, sa panayam ng Focus.

Limitado ang laki ng mga drone, na naglilimita sa mga antenang maaari nilang dalhin at sa kanilang power output, aniya.

“Paano makakaya ng mga drone, sa kabila ng limitadong bilang ng antena, na umangkop sa lahat ng wavelength at frequency?” tanong ni Kao.

Ang suplay ng kuryente ay isa pang isyu. Kapag mas malakas ang jamming power at mas malawak ang saklaw, mas maraming kuryente ang kinokonsumo ng mga drone, na nagpapababa sa kanilang tagal ng paglipad.

Ang modelo ng cooperative jamming gamit ang dalawang drone ng China ay hindi bago, at limitado pa rin ang epektibong saklaw nito, sabi ni Kao.

“Ang tinatawag na ‘electromagnetic storm eye’ ay higit na propaganda,” ani niya.

Gayunpaman, nagbabala siya na kung magtatagumpay ang China sa pagbuo ng teknolohiyang ito, magiging sapat na ito upang magamit sa isang labanan sa Taiwan Strait.

US, pinili ang mga eroplano na may piloto

Pinili ng Washington ang ibang landas.

Ayon kay Kao, nakabuo rin ang militar ng US ng katulad na teknolohiya, ngunit pinapatakbo ito gamit ang mga eroplano na may piloto.

Maaaring guluhin ng bagong EA-37B EW na eroplano ng US Air Force ang mga sistemang pang-kaaway habang pinangangalagaan ang mga network ng kaalyado. Nagbibigay ito ng mas mataas na kapangyarihan at mas malawak na saklaw ng dalas kaysa sa mga drone.

Ang EA-37B ay nagmamana ng halos 70% ng mga sistema nito mula sa mas lumang EC-130H EW na eroplano, ngunit mas mataas ang kakayahan nito kumpara sa naunang modelo.

Kabilang sa mga natatanging katangian ng EA-37B ang malalaking antenna sa magkabilang panig ng fuselage at pinalaking ilong na may karagdagang antenna. Sa kasalukuyan, ito ang tanging long-range, full-spectrum EW platform ng militar ng US na kayang guluhin ang mga sistema ng kaaway sa command, control, komunikasyon, computer, intelligence, surveillance, reconnaissance, at pag-target.

Ayon kay Kao, matagal nang umaasa ang US EW sa malalaking eroplano na may piloto.

Gayunpaman, sa ilalim ng programang Collaborative Combat Aircraft ng US Air Force, bubuuin ang mga derivative na unmanned system upang maisakatuparan ang mga misyon ng EW. Idinisenyo ang mga elektronikong sistema ng EA-37B upang matiyak na ang iba't ibang platform ay maaaring mag-operate nang sabay nang hindi nakakasagabal sa isa’t isa.

Ang mga eroplano ng US EW ay maaaring makatulong sa Taiwan

Ayon kay Kao, dapat isaalang-alang ng Taiwan ang paghingi ng EA-37B mula sa Estados Unidos.

Kung sakaling magkaroon ng salungatan, maaaring guluhin ng Taiwan ang mga link ng boses at data sa pagitan ng mga Chinese command center sa Fuzhou at Zhangzhou, pati na rin sa pagitan ng mga airborne early-warning aircraft at kanilang mga fighter, sa gayon ay pinahina ang command at control ng Beijing.

Sa nakalipas na mga taon, patuloy na pinalakas ng US Air Force ang mga deployment at elektronikong reconnaissance sa Indo-Pacific, upang matiyak na mananatili itong may kalamangan sa electromagnetic dominance kung sakaling sumiklab ang salungatan sa rehiyon, ayon kay Kao.