Theo Shirin Bhandari | 2025-11-12

Philippines và Canada vừa ký thỏa thuận về Quy chế Các lực lượng Thăm viếng (SOVFA) đầu tháng 11, đánh dấu giai đoạn mới trong hợp tác quốc phòng và củng cố sự phối hợp giữa hai nước trong bối cảnh căng thẳng gia tăng ở Biển Đông.

Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với hơn 80% diện tích khu vực Biển Đông dù một tòa án quốc tế đã bác quan điểm này vào năm 2016.

Trang The Diplomat đưa tin, các cuộc đàm phán về SOVFA đã diễn ra trong khoảng một năm.

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. và Bộ trưởng Quốc phòng Canada David McGuinty đã ký thỏa thuận ở Makati, Philippines. Hiệp định này thiết lập cơ sở pháp lý cho quân đội Canada tham gia huấn luyện, tập trận và các hoạt động hợp tác quân sự tại Philippines, đồng thời tạo điều kiện cho các triển khai quân sự tương hỗ tại Canada.

Trong một tuyên bố, Ottawa cho biết thỏa thuận này "đánh dấu một chương mới trong hợp tác quốc phòng giữa Canada và Philippines, cho phép sự tham gia, hợp tác và phối hợp nhiều hơn giữa hai quốc gia."

Mở rộng hợp tác

Theo Bộ trưởng Teodoro, SOVFA được xây dựng dựa trên việc chia sẻ thông tin và mối giao lưu nhân dân vốn đã "vững chắc" giữa hai nước.

Ông cho rằng giá trị của thỏa thuận không chỉ nằm ở các cuộc tập trận chung. "Vượt ra khỏi phạm vi của thỏa thuận này, chúng tôi nhận thấy nó có giá trị chiến lược trong việc mở rộng hợp tác về an ninh hàng hải, hỗ trợ nhân đạo, ứng phó thiên tai, và năng lực phòng thủ trên mạng," ông Teodoro nói.

Việc ký thỏa thuận diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang đẩy mạnh hoạt động tại các vùng biển tranh chấp. Mấy tháng trước, các tàu của Lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc (CCG) đã đâm vào tàu của Philippines và sử dụng vòi rồng phun nước áp lực cao vào những tàu này ở gần bãi Scarborough và bãi Cỏ Mây. Canada đã lên án "việc sử dụng vòi rồng là nguy hiểm" và "các hành động gây hấn ở Biển Đông" của Bắc Kinh.

Vào tháng 11, một nhà phân tích đưa ra nhận định rằng Canada có thể cung cấp một số hỗ trợ hữu ích để chống lại CCG.

Học giả chuyên về địa chính trị Philippines Don McLain Gill viết trên trang Fulcrum.sg như sau: "Kinh nghiệm của Canada trong việc đóng tàu với thân tàu được gia cố có thể mang lại lợi ích đáng kể cho tham vọng trở nên tự chủ hơn trong lĩnh vực đóng tàu của Philippines ... đặc biệt khi đối mặt với các động thái gây hấn của CCG trên biển."

Vì hòa bình và ổn định chung

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Teodoro tuyên bố, thỏa thuận mới sẽ góp phần vào "hòa bình và ổn định chung trong khu vực" bằng cách đảm bảo các quốc gia có thể tiếp tục bảo vệ chủ quyền trước những mối đe dọa ngày càng tăng.

Trong khi đó, người đồng cấp McGuinty khẳng định thỏa thuận sẽ củng cố quan hệ của Canada với quân đội Philippines đồng thời triển khai chiến lược toàn diện hơn của Canada tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, nhằm thiết lập "sự hiện diện tiến bộ trong khu vực."

Chính phủ Canada cho biết trong một tuyên bố: "Canada nhận thấy vai trò ảnh hưởng của Philippines trong khu vực ... Việc tiếp tục hợp tác chặt chẽ với các đối tác như Philippines cho thấy cam kết lâu dài của Canada trong việc hỗ trợ hòa bình, an ninh và ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương."

Liên minh giữa các nền dân chủ

Học giả Gill bình luận, các thỏa thuận gần đây của Manila với Canada phản ánh một mô hình nhất quán trong việc mở rộng mạng lưới an ninh giữa các quốc gia tôn trọng luật pháp quốc tế và các chuẩn mực dân chủ.

Ông nêu ra một số sự kiện để chứng minh việc tăng cường hợp tác: cuộc tuần tra chung giữa hải quân hai nước năm 2023, việc Canada cung cấp công nghệ phát hiện các tàu ngầm bị tắt thiết bị phát tín hiệu định vị vào năm 2024 và có bốn hoạt động hợp tác hàng hải đa phương được tổ chức trong suốt năm 2025.

Ông Gill cho rằng hai nước sẽ củng cố các cơ chế hợp tác, giúp việc hợp tác quân sự hiệu quả hơn: "Khi SOVFA được tiến hành, nó sẽ củng cố bản ghi nhớ hồi tháng 1/2024 và hợp lý hóa hợp tác quân sự giữa hai nước," ông viết.

Ông cũng dự đoán thỏa thuận sẽ cải thiện "hiệu quả liên quan đến chia sẻ thông tin, chuẩn bị chung và các hoạt động ứng phó thiên tai."

Những diễn biến này cho thấy Manila đang tăng cường các quan hệ đối tác quốc phòng. Thỏa thuận này đánh dấu việc thu xếp lực lượng thăm viếng lần đầu tiên của Canada tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Cũng nhờ vậy, nước này trở thành quốc gia thứ năm ký thỏa thuận kiểu này với Philippines, sau Hoa Kỳ, Úc, Nhật Bản và New Zealand.

Một thỏa thuận quốc phòng tương tự với Pháp hiện cũng đang trong quá trình đàm phán.