Tác giả: Zarak Khan | 2026-01-07

Ấn Độ đang đẩy nhanh việc xây dựng Đường hầm Zojila ở phía tây dãy Himalaya, một dự án then chốt trong nỗ lực của New Delhi nhằm tăng cường hạ tầng biên giới tại khu vực Ladakh và thu hẹp khoảng cách hậu cần với Trung Quốc dọc đường biên giới đang tranh chấp giữa hai nước.

Đường hầm dài 13,25 km sẽ là tuyến đường bộ đầu tiên hoạt động quanh năm, nối Thung lũng Kashmir với khu vực cao nguyên Ladakh. Theo Wall Street Journal đưa tin vào tháng 12, dự án dự kiến hoàn thành trong khoảng hai năm tới.

Khi hoàn tất, đường hầm sẽ cho phép Ấn Độ di chuyển binh sĩ, xe tăng và vũ khí hạng nặng quanh năm tới các vị trí tiền phương gần Đường Kiểm soát Thực tế (LAC), một ranh giới trên thực tế và được quân sự hóa mạnh mẽ, phân cách hai quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân.

Vào mỗi mùa đông, tuyết rơi dày khiến Đèo Zojila, nằm ở độ cao 3.505 mét, không thể lưu thông trong gần 5 tháng.

New Delhi đã tiến hành tăng tốc dự án, khởi công từ 2018, nhằm đối trọng với mạng lưới đường bộ và đường sắt rộng lớn của Trung Quốc trên cao nguyên Tây Tạng.

Ấn Độ và Trung Quốc có đường biên giới chung dài 3.380 km, vẫn chưa được phân định rõ ràng trên nhiều đoạn và từ lâu là một nguồn gây căng thẳng quân sự và ngoại giao kéo dài.

Triển khai lực lượng nhanh

Đèo Zojila đã chuyển từ một điểm nghẽn theo mùa thành một trụ cột trung tâm trong an ninh quốc gia của Ấn Độ.

Vào mùa đông, Ladakh trên thực tế trở thành một “hòn đảo chiến lược”, phụ thuộc vào các chuyến vận tải đường không tốn kém để duy trì cả dân thường lẫn hàng chục nghìn binh sĩ được triển khai dọc tuyến biên giới đối diện Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA).

Trái lại, Trung Quốc đã tận dụng mạng lưới đường bộ, đường sắt và hậu cần rộng khắp trên cao nguyên Tây Tạng để duy trì khả năng cơ động quanh năm.

Sự chênh lệch này cho phép Trung Quốc nhanh chóng điều quân tăng viện tới các khu vực tranh chấp chỉ trong vài giờ, trong khi các đơn vị Ấn Độ trước đây thường cần vài ngày để triển khai nguồn lực tương đương.

Theo các nhà phân tích an ninh Ấn Độ, Đường hầm Zojila là một phần của chiến lược rộng lớn hơn nhằm khỏa lấp những khoảng trống then chốt bị phơi bày sau các vụ đụng độ chết người với Trung Quốc tại Thung lũng Galwan ở Ladakh năm 2020.

Các cuộc đụng độ này khiến 20 binh sĩ Ấn Độ và 4 binh sĩ Trung Quốc thiệt mạng, đánh dấu mức độ bạo lực tồi tệ nhất dọc LAC trong nhiều thập kỷ và là những ca tử vong đầu tiên trong giao tranh kể từ năm 1975.

Theo Thiếu tướng (nghỉ hưu) Amrit Pal Singh, cựu chỉ huy phụ trách hậu cần tác chiến tại Ladakh, các trận đánh giáp lá cà ở độ cao khoảng 4.270 mét đã buộc chính phủ Ấn Độ phải có một “sự thay đổi đột phá về tư duy”.

“Chúng tôi nhận ra rằng cần phải thay đổi toàn bộ cách tiếp cận”, Thiếu tướng Singh nói với Wall Street Journal hôm 24/12.

Tiếp cận ở mọi điều kiện thời tiết

Theo các quan chức Ấn Độ, Đường hầm Zojila được thiết kế nhằm loại bỏ sự mất cân đối đó bằng cách cung cấp khả năng tiếp cận Ladakh bằng đường bộ quanh năm.

Có thể mất tới 3 giờ để vượt qua Đèo Zojila trong điều kiện thuận lợi. Bộ Xa lộ và Giao thông đường bộ Ấn Độ năm 2023 cho biết đường hầm sẽ rút ngắn thời gian di chuyển xuống còn khoảng 20 phút.

“Hiện đã đào được 12 km trên tổng chiều dài 13,25 km của đường hầm, còn lại khoảng 1 km”, Harpal Singh, đồng giám đốc điều hành của Công ty Megha Engineering and Infrastructures Ltd. có trụ sở tại Hyderabad, nói với New Indian Express vào tháng 12.

Theo Harpal Singh, công ty tin tưởng rằng đường hầm sẽ được thông nối hoàn toàn từ cả hai đầu vào tháng 5. Sau khi thông hầm, việc thi công sẽ được đẩy nhanh ở các hạng mục “hoàn thiện, gia cố lớp lót và lắp đặt hệ thống an toàn”.

“Nếu không phát sinh các vấn đề lớn ngoài dự kiến, đường hầm được kỳ vọng sẽ hoàn thành trong khoảng từ tháng 5 đến tháng 9/2028”, ông nói thêm.

Khi hoàn thành, đường hầm được dự báo sẽ nâng cao đáng kể năng lực của quân đội Ấn Độ trong việc “triển khai nhanh dọc biên giới phía tây với Pakistan và khu vực Ladakh phía đông giáp Trung Quốc”, theo Tribune (Ấn Độ) đưa tin hôm 28/12.

Hiện nay, vào mùa đông tuyết thường xuyên chặn cả hai tuyến đường bộ dẫn tới Ladakh, qua Kashmir và Himachal Pradesh.

Đối trọng Trung Quốc

Theo một phân tích năm 2024 của Observer Research Foundation, một viện nghiên cứu có trụ sở tại New Delhi, việc Trung Quốc mở rộng mạng lưới hạ tầng dọc LAC, cũng như tại khu vực Kashmir do Pakistan kiểm soát, đã “làm gia tăng nguy cơ thực sự của một cuộc chiến hai mặt trận và tăng thêm mối lo ngại bị bao vây của Ấn Độ”.

“Trung Quốc đã áp dụng cách tiếp cận hợp tác để xây dựng hạ tầng này, đồng thời cung cấp hỗ trợ quân sự cho Pakistan”, báo cáo cho biết.

“Để đối phó với việc lãnh thổ phía bắc ngày càng bị Trung Quốc bao vây … Ấn Độ đã triển khai các dự án kết nối đa phương thức quy mô lớn tại Thung lũng Kashmir và tại Ladakh”, báo cáo bổ sung.

Việc phát triển hạ tầng này vượt xa phạm vi của Đường hầm Zojila.

Ấn Độ đã đều đặn mở rộng mạng lưới đường hầm, cầu, đường bộ và sân bay trên khắp Ladakh nhằm hỗ trợ việc huy động nhanh lực lượng tại một trong những môi trường cao nguyên khắc nghiệt nhất thế giới.

Tháng 11 vừa rồi, Ấn Độ khánh thành Căn cứ Không quân Mudh-Nyoma ở phía đông Ladakh, một sân bay trên cao nguyên, cách biên giới Trung Quốc 35 km.

New Delhi cũng đang đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa tuyến đường Darbuk - Shyok - Daulat Beg Oldie, một trục hậu cần then chốt hỗ trợ các hoạt động quân sự trên cao nguyên và củng cố sự hiện diện tiền phương của Ấn Độ dọc LAC.