Tác giả: Liz Lagniton | 2026-03-11

Theo phân tích của Ray Powell, giám đốc điều hành Quỹ SeaLight có trụ sở tại California, cuộc thi viết luận năm 2025 dành cho học sinh các trường công lập ở Manila là “một hoạt động tuyên truyền trá hình, nhắm đến Nhật Bản và Đài Loan”.

Trong một bài viết đăng ngày 4/3 trên The Diplomat, Powell cho biết cuộc thi này, được văn phòng Khu vực Thủ đô Quốc gia của Bộ Giáo dục Philippines quảng bá, có vẻ là một hoạt động giáo dục đã được chính phủ thẩm định nhưng thực chất là một phần của chiến dịch tuyên truyền rộng lớn hơn liên quan đến mạng lưới Mặt trận Thống nhất của Bắc Kinh.

“Mặt trận Thống nhất” là thuật ngữ dùng để chỉ các hoạt động tuyên truyền ủng hộ Bắc Kinh.

Cuộc thi viết luận trao giải thưởng tiền mặt cho học sinh đoạt giải và giáo viên của các em. Thậm chí còn có giải thưởng dành cho những trường có tỷ lệ tham gia cao.

Ban tổ chức đã tiến hành cuộc thi vào tháng 10 năm ngoái như một phần của các hoạt động kỷ niệm 80 năm ngày kết thúc Thế chiến II. Học sinh viết các bài luận về cuộc chiến và hòa bình thời hậu chiến. Sáng kiến này sử dụng ký ức về những tội ác của Đế quốc Nhật Bản để củng cố các luận điểm của Đảng Cộng sản Trung Quốc, bao gồm lập trường “một Trung Quốc” của Bắc Kinh đối với Đài Loan.

Trung Quốc coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và đã nhiều lần đe dọa sẽ chiếm giữ hòn đảo này bằng vũ lực.

Thông điệp chống Nhật đó trái ngược với dư luận công chúng Philippines hiện nay. Trong các cuộc khảo sát, người Philippines xếp Nhật Bản là một đối tác đáng tin cậy ở Biển Tây Philippines.

Luận điệu của Bắc Kinh

Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Hoa kiều Philippines (PCERC) và Hội đồng Philippines Thúc đẩy Thống nhất Hòa bình Trung Quốc đã đồng tổ chức cuộc thi. Theo Powell, cả hai tổ chức này đều thuộc Mặt trận Thống nhất.

Mạng lưới này tích cực quảng bá luận điệu cho rằng Đài Loan phải được “thống nhất” với Trung Quốc. PCERC đã thừa nhận sự hợp tác của mình với các cơ quan nhà nước Trung Quốc, bao gồm Ban Công tác Mặt trận Thống nhất.

Cuộc thi đã gây áp lực buộc học sinh phải điều chỉnh cách nhìn về lịch sử Thế chiến II của mình theo luận điệu chính thức của Bắc Kinh, Powell cho biết. Luận điệu này mô tả Nhật Bản là một kẻ xâm lược dai dẳng, và tình trạng hiện nay của Đài Loan là vấn đề còn dang dở từ cuộc chiến.

Mục đích chính trị của cuộc thi trở nên rõ ràng khi các học sinh đoạt giải xuất hiện tại ba sự kiện trong cùng một ngày tại Manila nhằm quảng bá nguyên tắc “một Trung Quốc”. Powell cho rằng lễ trao giải cho các em trên thực tế đã trở thành một “cuộc mít tinh của Mặt trận Thống nhất liên quan đến vấn đề Đài Loan”.

Năm 2015, PCERC cũng từng tài trợ cho một cuộc thi tương tự với cùng kỳ vọng nhân kỷ niệm 70 năm kết thúc chiến tranh.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila đã bác bỏ những lập luận của Powell.

Người phát ngôn đại sứ quán Guo Wei cho biết PCERC đã tổ chức cuộc thi viết luận dưới sự hướng dẫn của chính phủ Philippines và sử dụng các học giả Philippines làm giám khảo.

Kêu gọi minh bạch

Theo Powell, vụ việc cho thấy cần có các biện pháp minh bạch mạnh mẽ hơn để phơi bày các hoạt động gây ảnh hưởng chính trị từ nước ngoài.

“Vấn đề nằm ở chỗ một nhà nước–đảng nước ngoài được phép … [che giấu] những mục đích xấu của họ đằng sau một vỏ bọc dân sự”, Powell viết.

Trong một bài bình luận đăng ngày 31/1 trên tờ Philippine Star, Powell và cựu nhà ngoại giao Mỹ James Carouso đã đưa ra cảnh báo về sự can thiệp từ nước ngoài. Cả hai đều cho rằng các hoạt động phối hợp có liên hệ với Mặt trận Thống nhất đang tích cực lợi dụng các tổ chức dân sự và các kênh truyền thông trên khắp Philippines.

Theo các tác giả, những chiến dịch như vậy là “một hình thức chiến tranh chính trị tinh vi nhằm định hình lại cách người Philippines nhìn nhận lợi ích quốc gia của mình”.

Các tác giả đề xuất Philippines áp dụng các biện pháp minh bạch theo mô hình của Cơ chế Minh bạch Ảnh hưởng Nước ngoài của Australia. Chính sách này yêu cầu các tổ chức hoạt động thay mặt cho chính phủ nước ngoài phải công khai các mối liên hệ của mình.

Theo họ, các biện pháp minh bạch có thể phơi bày các chiến dịch tuyên truyền do nhà nước tài trợ, đồng thời cho phép các tổ chức hợp pháp tiếp tục hoạt động và tránh việc cấm các tổ chức một cách quá mức.