Tác giả: Wu Qiaoxi | 2026-03-24

Một đồng sáng lập của Super Micro đã bị truy tố vì âm mưu chuyển hướng khoảng 2,5 tỷ USD giá trị máy chủ chạy bằng công nghệ Nvidia sang Trung Quốc. Vụ việc làm nổi bật quy mô của những nỗ lực bị cáo buộc nhằm đưa phần cứng trí tuệ nhân tạo (AI) bị hạn chế của Mỹ đến người mua Trung Quốc.

Một bản cáo trạng do Văn phòng Công tố viên Mỹ tại Quận phía Nam New York công bố hôm 19/3 đã truy tố Yih-Shyan “Wally” Liaw, đồng sáng lập và thành viên hội đồng quản trị Super Micro, cùng với Ruei-Tsang “Steven” Chang, quản lý bán hàng tại văn phòng Đài Loan của công ty, và nhà thầu Ting-Wei “Willy” Sun.

Các công tố viên cho biết ba người này đã chuyển các máy chủ chứa các bộ xử lý đồ họa bị hạn chế Nvidia H200 và B200 thông qua một công ty Đông Nam Á không nêu tên trước khi các hệ thống này đến tay người mua ở Trung Quốc. Các nghi phạm bị cáo buộc đã vận chuyển những con chip này bất chấp các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ yêu cầu phải có giấy phép khi gửi hàng sang Trung Quốc.

“Mạng lưới dối trá chằng chịt”

Cảnh sát đã bắt giữ Liaw, công dân Mỹ, và Sun, công dân Đài Loan, hôm 19/3, trong khi Chang, cũng công dân Đài Loan, vẫn đang bỏ trốn, theo Bộ Tư pháp Mỹ. Các công tố viên cho biết đường dây này trước tiên chuyển các máy chủ lắp ráp tại Mỹ đến các cơ sở ở Đài Loan, sau đó qua các quốc gia khác ở Đông Nam Á, nơi chúng được đóng gói lại trong các hộp không nhãn mác trước khi chuyển tiếp sang Trung Quốc.

“Các bị cáo đã tham gia vào một kế hoạch có hệ thống nhằm chuyển hướng một lượng lớn máy chủ chứa công nghệ trí tuệ nhân tạo của Mỹ tới khách hàng ở Trung Quốc”, Công tố viên Mỹ Jay Clayton cho biết. “Họ đã làm như vậy thông qua một mạng lưới dối trá, che đậy và giấu giếm chằng chịt”.

Bản cáo trạng cho biết cách làm này đã tạo ra khoảng 2,5 tỷ USD giá trị mua máy chủ thông qua bên trung gian Đông Nam Á trong giai đoạn 2024 - 2025, và cáo buộc các nghi phạm đã gửi ít nhất khoảng 510 triệu USD giá trị máy chủ sang Trung Quốc chỉ trong thời gian từ cuối tháng 4/2025 đến giữa tháng 5/2025. Theo các công tố viên, nhà sản xuất đã không có giấy phép của Bộ Thương mại Mỹ để xuất khẩu các máy chủ này sang Trung Quốc.

Máy chủ giả

Các bị cáo đã thực hiện nhiều biện pháp để che giấu hoạt động này khỏi cả các nhóm tuân thủ của nhà sản xuất và các quan chức kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, theo giới chức. Bản cáo trạng cho biết các đối tượng bị cáo buộc đã sử dụng tài liệu giả, một công ty trung gian tại Đông Nam Á và hàng nghìn máy chủ giả được dàn dựng để đối phó thanh tra sau khi họ đã vận chuyển các máy thật sang Trung Quốc.

Video giám sát được các công tố viên dẫn lại cho thấy các công nhân sử dụng máy sấy tóc để bóc nhãn và số sê-ri khỏi các máy chủ thật, rồi gắn chúng lên các máy giả được để lại cho các thanh tra.

Bản cáo trạng nêu chi tiết việc Liaw hối thúc vận chuyển các sản phẩm tiên tiến hơn.

Trong một tin nhắn văn bản, ông ta được cho là đã hỏi một giám đốc tại công ty Đông Nam Á: “Tới tháng 1 các anh có thể nhận khoảng bao nhiêu? Tháng 2? Tháng 3? Tháng 4?” Ông ta nói thêm rằng ngay cả một dự báo sơ bộ cũng là “cách duy nhất để [Nvidia] có thể cam kết phân bổ B200, theo những gì tôi biết”.

Sau đó, Liaw đã gửi cho vị giám đốc một tuyên bố của Nhà Trắng về một quy định xuất khẩu sắp ban hành, và thúc giục đẩy nhanh việc vận chuyển trước khi quy định có hiệu lực.

Rủi ro khu vực đối với an ninh Mỹ

Vụ việc cho thấy một mối lo ngại rộng lớn hơn về an ninh quốc gia phía sau việc kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Các máy chủ chứa chip Nvidia tiên tiến không thể được bán hợp pháp cho Trung Quốc mà không có giấy phép vì các hệ thống này có thể góp phần tăng cường tiềm lực quân sự, năng lực giám sát hoặc các ứng dụng lưỡng dụng khác của Trung Quốc.

Tuyến đường qua Đài Loan và Đông Nam Á, theo cáo buộc, cho thấy cách tội phạm có thể né tránh các biện pháp kiểm soát này không chỉ thông qua thương mại trực tiếp Mỹ - Trung mà còn qua các mạng lưới thương mại trải dài trong chuỗi cung ứng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương rộng lớn hơn.

Bản cáo trạng không nêu tên Super Micro là bị đơn. Công ty cho biết họ đã cho Liaw và Chang nghỉ hành chính và chấm dứt quan hệ với Sun, đồng thời khẳng định các hành vi bị cáo buộc đi ngược lại chính sách và quy định tuân thủ của công ty, và họ đang hợp tác với cuộc điều tra.

Những sự giám sát tương tự cũng bắt đầu được thực hiện tại các nơi khác ở Đông Nam Á trong năm qua.

Tại Singapore, các công tố viên trong tháng 3 đã bổ sung thêm các cáo buộc trong một vụ gian lận đang diễn ra liên quan đến việc vận chuyển máy chủ có liên hệ với Nvidia, bao gồm các cáo buộc liên quan đến Dell và Super Micro. Malaysia sau đó đã siết chặt kiểm soát đối với việc xuất khẩu, trung chuyển và quá cảnh các chip AI hiệu năng cao có nguồn gốc từ Mỹ sau những lo ngại trước đó về các tuyến chuyển hướng có thể trong khu vực.

Vụ lớn nhất từ trước tới nay

Kế hoạch bị cáo buộc này “có lẽ là vụ vi phạm kiểm soát xuất khẩu lớn nhất từ trước đến nay xét về giá trị tiền tệ”, theo Erich Grunewald, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Chính sách và Chiến lược AI, được MarketWatch dẫn lời.

“Việc xác minh mục đích sử dụng cuối cùng và người dùng cuối của các sản phẩm do các công ty như Super Micro bán ra vẫn là một thách thức, và việc chuyển hướng qua các trung gian Đông Nam Á tiếp tục tái diễn”, Hanna Dohmen, nhà phân tích nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Công nghệ Mới nổi và An ninh thuộc Đại học Georgetown ở Washington, DC, nói với hãng tin này.

Bà cho biết những nỗ lực này cho thấy việc thực thi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với chip và thiết bị sản xuất chip cần tiếp tục là một ưu tiên.