Tác giả: Shirin Bhandari | 2026-04-03

Mỹ và các đồng minh đang đẩy nhanh nỗ lực chuyển dịch sản xuất quốc phòng đến gần các khu vực có khả năng xảy ra xung đột tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nhằm tăng cường chuỗi cung ứng và duy trì các hoạt động quân sự gần tuyến đầu khi căng thẳng khu vực gia tăng.

Ngày 18/3, các quan chức từ 16 quốc gia đã họp trực tuyến về an ninh tại phiên họp toàn thể thường niên lần thứ hai của Quan hệ Đối tác vì Khả năng Phục hồi Công nghiệp Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (PIPIR) do Mỹ dẫn dắt, nơi họ thông qua các sáng kiến mới bao gồm sản xuất tên lửa, phát triển máy bay không người lái và chế tạo đạn dược.

Trong một tuyên bố chung, các thành viên phát biểu rằng họ sẽ “tái khẳng định cam kết thúc đẩy nhanh hợp tác công nghiệp quốc phòng” và cùng nhau tăng cường khả năng phục hồi trên toàn bộ các lĩnh vực quốc phòng của các nước đồng minh. Tuyên bố cũng nhấn mạnh các đối tác hướng tới việc thúc đẩy “an ninh khu vực, an ninh kinh tế và sự thịnh vượng bền vững của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”.

Thúc đẩy công nghiệp

Gói sáng kiến mới nhất bao gồm sáng kiến sản xuất động cơ tên lửa nhiên liệu rắn giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản, mở rộng hợp tác về các tiêu chuẩn chung và chuỗi cung ứng cho máy bay không người lái quân sự cỡ nhỏ trên toàn châu Á, và đánh giá khả năng thiết lập dây chuyền sản xuất đạn 30 mm tại Philippines. Các thành viên ủng hộ việc tiếp tục hợp tác đồng sản xuất các hệ thống bay không người lái mô-đun và đơn giản hóa các cơ chế hợp tác trong tương lai giữa chính phủ và ngành công nghiệp.

Nỗ lực này phản ánh một chiến lược rộng lớn hơn của Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào các cơ sở sản xuất tập trung ở xa, đồng thời giúp các đồng minh sản xuất, sửa chữa và bảo trì các hệ thống then chốt gần hơn với các “điểm nóng” tiềm tàng tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Theo Reuters, Washington đã thành lập PIPIR vào tháng 5/2024.

Các thành viên PIPIR cho biết những tiến triển trước đó bắt nguồn từ các sáng kiến được công bố tại Đối thoại Shangri-La vào tháng 5 năm ngoái, bao gồm một trung tâm sửa chữa tiền phương cho các hệ thống radar P-8 tại Australia và những nỗ lực ban đầu nhằm thiết lập các tiêu chuẩn chung cho các hệ thống máy bay không người lái cỡ nhỏ. Những bước đi trước đó đã tạo nền tảng cho các sáng kiến mở rộng về sản xuất và chuỗi cung ứng được công bố trong năm nay.

Đề xuất này đã thu hút sự chú ý tại Philippines, quốc gia đang có các tranh chấp lãnh thổ trên đảo và hàng hải với Trung Quốc trên khắp Biển Đông.

Các quan chức Philippines cho biết đề xuất về nhà máy sản xuất đạn 30 mm đã được thảo luận trong nhiều tháng, với các kế hoạch bao gồm một địa điểm tiềm năng tại Vịnh Subic, theo Daily Tribune.

Nhật Bản sẽ là trụ cột

Trong khi đó, Nhật Bản được định vị là một trụ cột công nghiệp then chốt. Việc sản xuất dự kiến các động cơ tên lửa nhiên liệu rắn -- hệ thống đẩy được sử dụng trong nhiều loại vũ khí dẫn đường -- sẽ mở rộng năng lực sản xuất ra ngoài nước Mỹ, đồng thời tận dụng khả năng kỹ thuật tiên tiến và năng lực công nghiệp quốc phòng của Nhật Bản. Chương trình tổng thể còn bao gồm việc thành lập một trung tâm tiền phương tại Nhật Bản để sửa chữa động cơ F-15 và F-16.

Về các hệ thống không người lái, các thành viên đã đồng thuận tăng cường hợp tác về các tiêu chuẩn chung, pin, động cơ cỡ nhỏ và mở rộng hoạt động đồng sản xuất.

Việc nhấn mạnh này phản ánh tầm quan trọng ngày càng tăng của các hệ thống không người lái trong chiến tranh hiện đại. Đối với PIPIR, mục tiêu là thúc đẩy sản xuất và củng cố chuỗi cung ứng giữa các đồng minh.

Trung Quốc đã lên án kế hoạch xây dựng dây chuyền sản xuất đạn tại Philippines.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Lâm Kiện, cho biết hôm 26/3 rằng Washington và các đồng minh nên tránh đưa “đối đầu và xung đột giữa các khối tới khu vực Châu Á – Thái Bình Dương”.

Bắc Kinh tiếp tục khẳng định các yêu sách rộng khắp tại Biển Đông bất chấp một phán quyết quốc tế bác bỏ các yêu sách này.

Quan hệ đối tác này đã mở rộng số lượng thành viên, với Thái Lan và Vương quốc Anh gia nhập lần lượt là thành viên thứ 15 và 16, qua đó kết nối chặt chẽ hơn các đồng minh khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và châu Âu trong một mạng lưới công nghiệp quốc phòng rộng lớn hơn.