Tác giả: Joyce Huang | 2026-04-09

Theo thông tin từ hai quan chức chính phủ Đài Bắc, Đài Loan đang cân nhắc các biện pháp cứng rắn hơn chống nạn lôi kéo nhân tài công nghệ cao bất hợp pháp từ Trung Quốc, điều có thể khiến ưu thế trong lĩnh vực sản xuất chip tiên tiến và an ninh quốc gia của hòn đảo này bị suy yếu.

"Đài Loan sẽ tiếp tục chặn các kẽ hở pháp lý.... thực hiện biện pháp răn đe mạnh hơn đối với việc Trung Quốc thâm nhập vào lĩnh vực công nghệ", Carol Lin, cố vấn cấp cao của Hội đồng An ninh Quốc gia Đài Loan (NSC), trả lời Focus qua điện thoại ngày 8/4.

Bình luận của cố vấn Lin đưa ra sau đợt ra quân mới nhất của Cục Điều tra, Bộ Tư pháp Đài Loan (MJIB) vào cuối tháng 3. Trong vòng 10 ngày, cơ quan này đã kiểm tra 11 công ty Trung Quốc bị nghi ngờ thành lập các công ty ma ở nhiều nơi trên hòn đảo này để tuyển dụng kỹ sư Đài Loan mà không được sự cho phép của chính quyền Đài Bắc.

Trong tuyên bố ngày 30/3, MJIB cho biết, các công ty này che giấu hoạt động bất hợp pháp ở Đài Loan bằng vỏ bọc là các công ty Đài Loan, Hoa kiều hoặc các công ty có vốn đầu tư nước ngoài, đôi khi thông qua hợp tác với các đối tác địa phương.

Đài Loan là nơi đặt trụ sở của công ty TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Co.), hãng sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới và là nhà cung cấp chính cho NVIDIA và Apple.

Theo thông báo của MJIB, trong đợt trấn áp phối hợp của cơ quan này, diễn ra từ ngày 16 đến 26/3, 185 đặc vụ đã khám xét 49 địa điểm và thẩm vấn 90 nghi phạm.

Giám đốc điều hành của các công ty ma thông đồng với Trung Quốc có thể phải đối mặt với án tù lên đến ba năm.

Theo một nhân viên điều tra giấu tên của MJIB, các hình phạt vẫn chưa đủ răn đe, đề cập đến việc các tòa án phạt "quá nhẹ cho những tội phạm cổ cồn trắng như vậy, không quá sáu tháng tù". Một số bị cáo thoát án tù bằng cách nộp phạt khoảng 6.000 USD hoặc trung bình 1.000 Đài tệ (32 USD) cho mỗi ngày được miễn giam giữ.

Kể từ cuối năm 2020, MJIB đã xử lý hơn 100 trường hợp tương tự, cho thấy việc tuyển dụng của Trung Quốc vẫn diễn ra.

Gia tăng "săn" nhân tài

Đợt đột kích hồi tháng 3 phát hiện ra "gần 100 kỹ sư Đài Loan, phần lớn đều có chuyên môn về thiết kế mạch tích hợp và chất bán dẫn [tiên tiến]", được các công ty Trung Quốc này tuyển dụng thành công, một điều tra viên của MJIB, người yêu cầu giấu tên vì sự nhạy cảm của vụ án, thông tin cho Focus.

Bắc Kinh đang cố gắng tuyển dụng lao động trong một loạt các lĩnh vực công nghệ cao liên quan đến hệ sinh thái bán dẫn của Đài Loan, MJIB cho biết.

Một số công ty Trung Quốc đang niêm yết trên sàn chứng khoán cũng nằm trong danh sách điều tra, đáng chú ý có cả Anker Innovations, trụ sở tại Thâm Quyến, công ty chuyên về sạc điện thoại di động lớn thứ hai trên thế giới.

Danh sách này còn có Huaqin Technology, công ty niêm yết tại Thượng Hải, nhà sản xuất thiết kế gốc cho điện thoại thông minh có thị phần lớn nhất thế giới. Năm 2021, công ty này từng bị chính quyền Đài Loan điều tra và hiện đang phải đối mặt với những cáo buộc mới về việc dùng các công ty ma để lôi kéo nhân tài Đài Loan.

'Ra đi cùng vũ khí'

Một điều tra viên của MJIB nói rằng, cơ quan này đang rất lo ngại vấn nạn “ra đi cùng vũ khí [kiến thức nhạy cảm]”, khi các kỹ sư Đài Loan mang kỹ năng và kinh nghiệm của họ sang Trung Quốc.

Bắc Kinh thường kỳ vọng những nhân viên Đài Loan mới được tuyển dụng sẽ tiết lộ bí mật thương mại hoặc bí quyết kĩ thuật nhạy cảm cho công ty mới ở Trung Quốc, theo các nhà điều tra.

Thậm chí nếu không tiết lộ hết, một số kỹ sư giúp các đối thủ Trung Quốc tiết kiệm thời gian và tiền bạc bằng cách chia sẻ thông tin về những nút thắt trong sản xuất mà các công ty Đài Loan cũ của họ gặp phải, điều tra viên MJIB thông tin thêm.

Trung Quốc đang cố gắng lách các hạn chế của Mỹ đối với chip và trí tuệ nhân tạo (AI) bằng cách rút ruột công nghệ tiên tiến và nhân tài của Đài Loan.

Tuy nhiên, Đài Loan vẫn có luật để ngăn chặn việc lộ các công nghệ tiên tiến nhất của mình cho Trung Quốc. Hòn đảo này, nơi Trung Quốc vẫn tuyên bố là lãnh thổ của mình, thường xuyên triệt phá các mạng lưới của các công ty Trung Quốc đang cố gắng lôi kéo nhân tài trong lĩnh vực bán dẫn và công nghệ cao.

Danh sách các công nghệ "lõi" dài hơn

Để đối phó với sự tấn công kinh tế của Trung Quốc, Đài Loan tiếp tục mở rộng danh sách bảo vệ các các công nghệ "lõi và quan trọng". Danh sách này bao gồm cả chất bán dẫn và AI.

Ban đầu, danh sách này có 22 danh mục. Năm 2024, Đài Loan nới rộng lên con số 32. Hiện hòn đảo này đang cân nhắc nâng lên 42 danh mục.

Các vi phạm có thể bị phạt tù đến 12 năm hoặc bồi thường bằng tiền lên đến 100 triệu Đài tệ (3,1 triệu USD).

Những kỹ sư Đài Loan làm việc từ xa cho các công ty Trung Quốc trong diện điều tra của MJIB sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự.

Hình phạt có thể nghiêm khắc hơn

Tuy nhiên, cố vấn Lin của NSC nói rằng, các kĩ sư này có thể phải bồi thường dân sự nếu công ty cũ của họ ở Đài Loan phát hiện họ tiết lộ bí mật thương mại cho các đối thủ Trung Quốc hoặc vi phạm nghĩa vụ không cạnh tranh.

Trong báo cáo trình lên Viện Lập pháp ngày 6/4, Giám đốc Cục An ninh Quốc gia Tsai Ming-yen nhận định, những nỗ lực tuyển dụng này là một phần của chiến lược "hội nhập kinh tế" của Bắc Kinh theo Kế hoạch 5 năm mới nhất. Thông qua tuyển dụng nhân tài, chuyển giao công nghệ và các kênh gián tiếp, Trung Quốc nhắm đến việc giành được công nghệ sản xuất chip tiên tiến và các công nghệ quan trọng khác.