Tác giả: Liz Lagniton | 2026-04-13

Cựu thẩm phán Tòa án Tối cao Philippines Antonio Carpio cho rằng các cuộc tập trận hải quân quốc tế tại Biển Tây Philippines (WPS) cho thấy sự công nhận ngày càng tăng đối với các tuyên bố chủ quyền hàng hải của Philippines. Những tuyên bố này dựa trên phán quyết của toà án trọng tài năm 2016, trong đó bác bỏ tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc rằng hơn 80% Biển Đông là lãnh thổ hàng hải của nước này.

Biển Tây Philippines (WPS) là tên gọi của Manila dành cho phần Biển Đông nằm trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của nước này.

Phát biểu trong một cuộc phỏng vấn truyền hình ngày 1/4, theo tờ Philippine Star đưa tin, ông Carpio dẫn chứng các hoạt động hải quân chung tại các vùng biển tranh chấp do Hoa Kỳ và các đồng minh tiến hành. Các bên tham gia trong năm nay còn có Nhật Bản và Australia.

Ông Carpio cho biết các cuộc tập trận hải quân này dựa trên phán quyết năm 2016 tại The Hague.

Tòa án này đã bác bỏ tuyên bố chủ quyền "đường chín đoạn" của Bắc Kinh đối với phần lớn Biển Đông. Năm 2023, Trung Quốc công bố "đường mười đoạn" sửa đổi, qua đó đòi hỏi thêm nhiều lãnh thổ hơn nữa.

Ông Carpio nói: "Hoa Kỳ tiến hành các cuộc tập trận hải quân, họ [các đồng minh khác] cũng tiến hành tập trận hải quân và họ đều viện dẫn phán quyết trọng tài.

Tín hiệu pháp lý

Ông Carpio cho rằng những hoạt động này thể hiện sự công nhận trên thực tế của các cường quốc đối với phán quyết, ngay cả khi Trung Quốc vẫn tiếp tục tuyên bố chủ quyền đối với phần lớn các vùng biển đang tranh chấp.

Ông Carpio cũng cho rằng các hoạt động tự do hàng hải và các cuộc tập trận đa phương tại Biển Tây Philippines (WPS) cho thấy các quốc gia khác bác bỏ các lập luận của Bắc Kinh.

Tuy nhiên, theo ông những hành động này vẫn chưa đạt đến mức thực thi đầy đủ phán quyết, đồng thời dẫn chứng việc Manila còn chậm trong khai thác tài nguyên trên biển.

Sự do dự của Manila

Theo ông Carpio, việc không khai thác năng lượng trong vùng biển của mình đã khiến Philippines vẫn chưa thể hưởng đầy đủ lợi ích từ phán quyết của tòa án.

Ông nói: "Phán quyết năm 2016 đó chưa phải là một sự thực thi đầy đủ, vì chúng tôi không thể khai thác khí đốt [tự nhiên] ở bãi Cỏ Rong".

Ông so sánh sự thận trọng của Manila trong việc tránh làm căng thẳng với Trung Quốc với thái độ của Malaysia và Indonesia.

Các quốc gia này vẫn tiếp tục khoan thăm dò dầu khí với sự hỗ trợ của Hoa Kỳ và Australia. Điều này giúp họ hoạt động trong các vùng biển tranh chấp với sự tự tin cao hơn, ông nói.

Theo ông, Manila chưa thiết lập được sự hỗ trợ tương tự. "Họ (Hoa Kỳ, Australia) đã đề nghị, nhưng chúng tôi đã từ chối".

Ngoài vấn đề phát triển tài nguyên, ông Carpio đã kêu gọi chính phủ xem xét tiếp tục đưa Trung Quốc ra trọng tài, đặc biệt là các hạn chế đối với hoạt động đánh bắt cá của ngư dân Philippines tại bãi cạn Scarborough.

Ông nói: "Chúng tôi phải được phép đánh bắt cá ở đó, nhưng phía Trung Quốc đã ngăn cản chúng tôi và cả Việt Nam cũng không thể đánh bắt… Vì vậy, đây là một vụ án rõ ràng".

Tuy nhiên, việc thực thi cuối cùng phụ thuộc vào ý chí chính trị và hành động rốt ráo của nhà nước, ông nhấn mạnh.

Biển Tây Philippines (WPS) vẫn là một điểm nóng trong bối cảnh căng thẳng hàng hải kéo dài và hoạt động quân sự gia tăng trong khu vực.

Philippines đã tăng cường các cuộc tập trận chung với các đồng minh, bao gồm Hoa Kỳ và Australia, gần đây nhất thông qua các hoạt động hợp tác hàng hải đa phương được tổ chức vào tháng 2.

Đặt tên khu vực

Trong khi đó, chính phủ đã thực hiện các bước nhằm củng cố các tuyên bố của mình về mặt hành chính.

Ngày 26/3, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã ký một sắc lệnh hành pháp, theo đó đặt các tên gọi chính thức của Philippines cho các thực thể trong Nhóm đảo Kalayaan thuộc tỉnh Palawan. Nằm trong quần đảo Trường Sa, khu vực này là nơi thường xuyên xảy ra các vụ đối đầu giữa tàu Philippines và tàu Trung Quốc.

Chỉ thị này yêu cầu các cơ quan chính phủ áp dụng các tên gọi này trong tất cả bản đồ, tài liệu và thông tin liên lạc chính thức. Biển Đông có khoảng 250 đảo, bãi san hô và bãi cạn.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 1/4 tuyên bố "kiên quyết phản đối" động thái này và cho biết sẽ thực hiện "các biện pháp cần thiết" để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và các quyền lợi hàng hải của mình.

Quần đảo Trường Sa được cho là có trữ lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên đáng kể. Nhiều bên tuyên bố chủ quyền, bao gồm Philippines, Trung Quốc, Brunei, Malaysia, Đài Loan và Việt Nam, đều khẳng định quyền sở hữu đối với quần đảo này.