Nguồn: Focus và AFP | 2026-05-05

CANBERRA, Úc -- Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và người đồng cấp Úc Anthony Albanese đã nhất trí mở rộng hợp tác về quốc phòng, an ninh năng lượng và khoáng sản quan trọng. Hai đồng minh đang tìm cách củng cố quan hệ đối tác trong bối cảnh bất ổn toàn cầu gia tăng.

Các cuộc hội đàm tại Tòa nhà Quốc hội Úc hôm 4/5 đánh dấu 50 năm kể từ khi hai nước ký Hiệp ước Cơ bản về Hữu nghị và Hợp tác, và diễn ra trong chuyến thăm Úc đầu tiên của bà Takaichi trên cương vị thủ tướng.

Kỷ niệm quan hệ liên minh

Albanese đã xác lập bầu không khí cho cuộc gặp. “Tình hữu nghị của chúng ta chưa bao giờ gần gũi hơn, và trong những thời điểm bất định như hiện nay, bạn bè càng quan trọng hơn bao giờ hết”, ông nói, theo Australian Broadcasting Corporation.

Hai nước đã đưa ra một loạt tuyên bố cam kết hợp tác về năng lượng, kinh tế, quốc phòng và khoáng sản quan trọng.

“Những thỏa thuận này mang lại lợi ích cho người dân của cả hai nước chúng ta”, ông Albanese nói.

Bà Takaichi cho biết, hai nhà lãnh đạo đã có các cuộc thảo luận chiến lược về nhiều nội dung, từ Trung Quốc, Đông Nam Á, các đảo quốc Thái Bình Dương, tới các vấn đề hạt nhân và các vụ bắt cóc của Triều Tiên.

An ninh chuỗi cung ứng

Chính phủ Nhật Bản cho biết họ muốn bảo đảm một nguồn cung ổn định các khoáng sản quan trọng, vốn thiết yếu cho chất bán dẫn, pin xe điện và các hệ thống vũ khí.

Hai nhà lãnh đạo đã nâng khoáng sản quan trọng lên thành trụ cột cốt lõi trong quan hệ an ninh kinh tế, với việc Úc cam kết tới 1,3 tỷ đô la Úc (930 triệu USD) để hỗ trợ các dự án khoáng sản quan trọng có sự tham gia của Nhật Bản.

Tuyên bố chung của họ trực tiếp đề cập đến các điểm yếu trong chuỗi cung ứng, bày tỏ “quan ngại sâu sắc về mọi hình thức cưỡng ép kinh tế, và việc sử dụng các chính sách, thực hành phi thị trường dẫn đến tình trạng dư thừa công suất gây hại và bóp méo thị trường, cũng như các hạn chế xuất khẩu, đặc biệt đối với khoáng sản quan trọng”.

Ngôn từ trong tuyên bố phản ánh mối lo ngại ngày càng lớn của các đồng minh về vị thế thống trị của Trung Quốc trong sản xuất toàn cầu các loại đất hiếm nặng, vốn là vật liệu thiết yếu cho nam châm chịu nhiệt được sử dụng trong hệ thống quốc phòng và xe điện.

Trung Quốc kiểm soát khoảng 90% hoạt động chế biến đất hiếm trên toàn cầu, một điểm nghẽn mà Úc, với trữ lượng dồi dào, đang ở vị thế có thể giúp phá vỡ.

“Chúng tôi muốn bảo đảm khả năng chống chịu trong bối cảnh chứng kiến nhiều gián đoạn kinh tế và toàn cầu”, Ngoại trưởng Úc Penny Wong nói. “Khoáng sản quan trọng là cần thiết cho nền kinh tế của chúng tôi”.

Quốc phòng và năng lượng

Hợp tác quốc phòng là một trong những kết quả cụ thể nhất của chuyến thăm.

Vào giữa tháng 4, bộ trưởng quốc phòng Nhật Bản và Úc đã ký hợp đồng cho ba tàu đầu tiên trong tổng số 11 tàu thuộc hạm đội tàu hộ vệ lớp Mogami trị giá 10 tỷ đô la Úc (6,5 tỷ USD).

Mitsubishi Heavy Industries sẽ đóng ba tàu đầu tiên tại Nhật Bản, với chiếc đầu tiên dự kiến được bàn giao vào tháng 12/2029, trong khi Úc có kế hoạch đóng thêm tám tàu tại miền tây nước Úc.

Chương trình tàu chiến này phản ánh mối quan hệ quốc phòng đã được mở rộng đều đặn khi cả hai quốc gia đối mặt với áp lực an ninh ngày càng tăng trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

“Không có quốc gia nào trên thế giới mà chúng tôi có mức độ đồng thuận chiến lược lớn hơn với Nhật Bản”, Phó Thủ tướng Richard Marles nói.

Hai nước có quan hệ năng lượng sâu rộng. Úc cung cấp gần một nửa lượng khí tự nhiên hóa lỏng của Nhật Bản, trong khi Nhật Bản cung cấp khoảng 7% lượng dầu diesel của Úc.

Ngoại trưởng Wong đã nêu rõ tầm quan trọng trước các cuộc hội đàm.

“Khí đốt giữ một vị trí trong tất cả các cuộc thảo luận của chúng tôi vì nó là nền tảng cho an ninh năng lượng chung giữa hai quốc gia”, bà nói với các nhà báo tại Canberra. “Các đối tác xuất khẩu của chúng tôi luôn nhấn mạnh họ cần sự đáng tin cậy”.

Chuyến thăm mang một thông điệp rộng hơn đối với khu vực.

Trong bài phát biểu về chính sách đối ngoại vào cuối tuần tại Việt Nam, bà Takaichi cam kết sẽ làm nhiều hơn để bảo đảm một “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”, một chiến lược đã khiến Trung Quốc không hài lòng.

Bà cho biết, Nhật Bản hướng tới xây dựng khả năng chống chịu của mình, đặc biệt là củng cố chuỗi cung ứng năng lượng và khoáng sản quan trọng, cũng như tăng cường hợp tác an ninh.

Được Shinzo Abe, cố vấn của bà Takaichi, đưa ra lần đầu cách đây một thập kỷ, ý tưởng về một Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương “tự do và rộng mở” kể từ đó đã được nhiều đối tác và đồng minh của Mỹ tiếp nhận nhằm kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực.