Nguồn: AFP và Liz Lagniton | 2026-05-11

MANILA -- Tuần duyên Philippines cho biết hôm 7/5 họ đã triển khai máy bay để phát cảnh báo vô tuyến tới một tàu nghiên cứu Trung Quốc hoạt động gần một rạn san hô tranh chấp ở quần đảo Trường Sa. Manila cáo buộc Bắc Kinh tiến hành hoạt động khoa học trái phép bên trong Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của mình.

Tàu Trung Quốc Xiang Yang Hong 33, có năng lực hỗ trợ các tàu ngầm, đã bị phát hiện gần bãi Iroquois Reef ở phía nam Reed Bank, khu vực được cho là có trữ lượng lớn khí đốt tự nhiên và dầu mỏ.

Giới chức Philippines cho biết trong vụ việc, con tàu này đã triển khai một xuồng dịch vụ hướng tới rạn san hô này, “xác nhận đang diễn ra các hoạt động nghiên cứu khoa học biển trái phép”.

Các tàu hoạt động theo bầy

Trong chuyến bay tuần tra, lực lượng tuần duyên phát hiện 41 tàu bị nghi là “tàu dân quân biển” Trung Quốc neo đậu gần Iroquois Reef và đảo Thị Tứ do Philippines kiểm soát, nơi có khoảng 400 cư dân và một trạm tuần duyên mới được thành lập.

“Sự hiện diện của tàu nghiên cứu và việc tụ tập quy mô lớn các tàu Dân quân Biển Trung Quốc là hành vi xâm phạm nghiêm trọng các quyền chủ quyền và quyền tài phán hàng hải của Philippines”, Tuần duyên Philippines tuyên bố.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục thách thức bất kỳ hoạt động phi pháp nào làm suy yếu chủ quyền và các quyền chủ quyền của chúng tôi”, Tư lệnh Tuần duyên Philippines, Đô đốc Ronnie Gil Gavan, phát biểu, theo Reuters.

Tàu Xiang Yang Hong 33 đã bị theo dõi gần nhiều thực thể mà Philippines tuyên bố chủ quyền trong những tuần gần đây, bao gồm bãi Sabina Shoal và bãi Cỏ Mây, đều là những điểm va chạm thường xuyên giữa các lực lượng Trung Quốc và Philippines.

Sức ép trên biển

Vụ chạm trán mới nhất diễn ra sau một chiến dịch khác của Philippines hôm 3/5, khi giới chức triển khai máy bay và tàu theo lệnh của Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. nhằm phản đối bốn tàu nghiên cứu Trung Quốc bị phát hiện tại nhiều khu vực trong EEZ của Manila.

Philippines xác định các tàu này gồm Xiang Yang Hong 33, Shi Yan 1, Jia Geng và Zhuhaiyun, mà Manila mô tả là các tàu nghiên cứu chuyên dụng có khả năng lập bản đồ biển sâu, khảo sát âm học và triển khai hệ thống không người lái.

“Chúng tôi sẽ không dung thứ cho bất kỳ hoạt động nghiên cứu khoa học biển trái phép nào được tiến hành mà không có sự đồng ý của chính phủ chúng tôi”, Gavan nói hôm 3/5.

Các yêu sách đối nghịch

Manila cho biết các hoạt động của Trung Quốc đã vi phạm các quyền chủ quyền của Philippines cũng như Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, vốn yêu cầu phải có sự chấp thuận của quốc gia ven biển đối với hoạt động nghiên cứu khoa học trong EEZ.

Bắc Kinh, bên tuyên bố chủ quyền đối với phần lớn Biển Đông bất chấp một phán quyết năm 2016 của tòa trọng tài quốc tế bác bỏ yêu sách này, đã bảo vệ các hoạt động nói trên, coi là hợp pháp và cho rằng các đảo và rạn san hô liên quan thuộc lãnh thổ Trung Quốc.

Trong khi đó, các nhà hoạt động dân sự thuộc liên minh Atin Ito ("Đây là của chúng ta") hôm 3/5 đã tiến hành một hoạt động mang tính biểu tượng là cắm cờ tại Sandy Cay, một động thái khác nhằm củng cố sự hiện diện của Manila tại vùng biển tranh chấp.

Dân biểu Dadah Kiram Ismula, người tham gia phái đoàn này, cho biết các công dân Philippines đã phát hiện tàu hải cảnh và hải quân Trung Quốc ở gần khu vực trong vụ việc.

“Có một tàu Trung Quốc đã cố truy đuổi chúng tôi”, Ismula nói với các phóng viên, theo tờ Philippine Star.

Lực lượng Vũ trang Philippines sau đó mô tả chiến dịch này là “một sự khẳng định mạnh mẽ các quyền chủ quyền của chúng tôi và là minh chứng cho tinh thần công dân tích cực trước những thách thức từ bên ngoài”.

Quân đội Philippines cũng báo cáo riêng trong tháng 4 họ đã theo dõi 62 tàu hải quân và hải cảnh Trung Quốc tại các khu vực trọng yếu ở Biển Tây Philippines, bao gồm bãi cạn Scarborough, bãi Cỏ Mây, bãi Sabina và đảo Thị Tứ.