Tác giả: Zarak Khan | 2026-07-09

Một viện nghiên cứu hàng đầu của Mỹ kêu gọi nước này và các đồng minh chủ chốt ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thiết lập một khuôn khổ răn đe gồm 4 quốc gia. Viện này cho rằng kho vũ khí hạt nhân và năng lực quân sự đang tăng nhanh chóng của Trung Quốc đang định hình lại cán cân chiến lược của khu vực.

Khuyến nghị này được đưa ra trong báo cáo tháng 6 của Văn phòng Nghiên cứu Châu Á Quốc gia (NBR), có tên "Răn đe mở rộng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trong kỷ nguyên cạnh tranh giữa các cường quốc". Báo cáo cho rằng, việc Trung Quốc đẩy mạnh hiện đại hóa quân sự đang thu hẹp lợi thế lâu nay của Mỹ và các đồng minh và mở ra một thời kỳ gia tăng sự bất định về chiến lược.

Nghiên cứu này đề xuất thành lập Đối thoại Răn đe Mở rộng Tứ giác gồm Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia để thể chế hóa việc phối hợp, cải thiện việc chia sẻ thông tin tình báo và tăng cường kế hoạch răn đe thông thường và hạt nhân để ứng phó với các mối đe dọa mới nổi trong khu vực.

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc tiếp tục phát triển lực lượng hạt nhân và triển khai sức mạnh quân sự bên ngoài khu vực bờ biển của mình, làm dấy lên nhiều cuộc tranh luận hơn về cách mà các đồng minh của Mỹ nên đẩy mạnh răn đe tập thể dưới sự bảo trợ an ninh của Washington.

Mở rộng chương trình hạt nhân

Báo cáo này xác định "việc mở rộng chương trình hạt nhân đang diễn ra và những nỗ lực hiện đại hóa của Trung Quốc" là một trong những thách thức chiến lược đáng kể nhất mà Mỹ và các đồng minh phải đối mặt.

Báo cáo này chỉ ra rằng, việc Bắc Kinh xây dựng hàng trăm hầm chứa tên lửa mới và những tiến bộ của nước này hướng tới bộ ba hạt nhân hoạt động toàn diện, gồm các hệ thống phóng hạt nhân trên bộ, trên biển và trên không, là minh chứng cho chiến lược hạt nhân đang phát triển nhanh chóng.

Báo cáo dẫn lại ước tính của Bộ Quốc phòng Mỹ, cho biết kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc có thể đạt khoảng 1.500 đầu đạn vào năm 2035, trở thành một trong những đợt tăng nhanh nhất của một cường quốc hạt nhân trong các thập kỷ gần đây.

Theo NBR, sự kết hợp giữa các hầm chứa tên lửa mới, hệ thống phóng được cải tiến và những tiến bộ về năng lực chỉ huy và kiểm soát cho thấy Bắc Kinh đang tìm kiếm một chiến lược hạt nhân linh hoạt và khả thi hơn, có khả năng hỗ trợ các mục tiêu chiến lược lớn hơn.

Đánh giá này cơ bản khớp với những thông tin từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm. Báo cáo hồi tháng 6 của Viện này cho biết, kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc đã tăng từ khoảng 600 đầu đạn vào tháng 1/2025 lên khoảng 620 đầu đạn sau một năm và ước tính có thêm nhiều đầu đạn nữa trong thập kỷ tới.

NBR nhấn mạnh "sự chuyển hướng của Bắc Kinh sang thế trận phóng khi có cảnh báo, cùng với việc từ bỏ thế trận răn đe tối thiểu và giảm chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước, vốn được áp dụng lâu nay".

Chiến lược kiểu này cho phép Trung Quốc phóng vũ khí hạt nhân khi phát hiện một cuộc tấn công đang nhắm đến thay vì chờ đợi để xác nhận một cuộc tấn công. Năng lực đó có thể rút ngắn thời gian ra quyết định trong một cuộc khủng hoảng và làm tăng rủi ro xung đột leo thang.

Phạm vi tác chiến

Bên cạnh vấn đề vũ khí hạt nhân, báo cáo này còn nêu lên quan ngại về năng lực quân sự và công nghệ thông thường đang lớn mạnh của Trung Quốc.

Vẫn dẫn lại đánh giá năm 2024 của Bộ Quốc phòng Mỹ, NBR cho rằng, Bắc Kinh đã theo đuổi nghiên cứu sinh học với mục đích lưỡng dụng cho cả dân sự và quân sự và được cho là đã "vũ khí hóa ricin, độc tố botulinum và các tác nhân gây bệnh than, tả, dịch hạch và bệnh tularemia".

Theo báo cáo, năng lực quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc không còn bị giới hạn trong khu vực lân cận của nước này nữa.

Báo cáo đưa ra ví dụ về các cuộc tập trận bắn đạn thật không thông báo trước của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc tại biển Tasman vào tháng 2/2025 và các hoạt động hải quân xung quanh Australia như bằng chứng cho khả năng triển khai sức mạnh quân sự ngày càng sâu hơn vào Thái Bình Dương của Bắc Kinh và thách thức môi trường tác chiến của các đồng minh với Mỹ.

Đối thoại răn đe

NBR nhận định, quá trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc, cùng với việc Triều Tiên phát triển hạt nhân và tên lửa không ngừng và hợp tác chiến lược ngày càng chặt chẽ giữa Nga và Bắc Kinh, đang định hình lại các tính toán an ninh trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Tổ chức nghiên cứu này cũng cho rằng, môi trường đe dọa đang thay đổi làm sâu sắc thêm các tranh cãi ở Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia về việc tăng cường các biện pháp răn đe dài hạn dưới sự bảo trợ an ninh của Mỹ.

Để giải quyết môi trường an ninh đang biến đổi, báo cáo đề xuất một cơ chế Đối thoại Răn đe Mở rộng Tứ giác kênh 1 định kỳ, với sự tham gia của Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia.

Diễn đàn này sẽ cho phép 4 quốc gia phối hợp đánh giá các mối đe dọa, cải thiện việc chia sẻ thông tin và thảo luận về năng lực quân sự của các đồng minh, đồng thời bổ sung cho các cơ chế răn đe song phương hiện có.

Báo cáo nhận định: "Một cuộc đối thoại kiểu này nên là yếu tố bổ sung, không phải để thay thế các cuộc thảo luận song phương của mỗi nước với Mỹ". Vấn đề trọng tâm nhất nên là chia sẻ thông tin về các mối đe dọa từ bên ngoài và năng lực của các đồng minh, báo cáo bổ sung.

Cũng theo báo cáo, việc lập kế hoạch cho các hoạt động nhạy cảm hơn vẫn nên tiếp tục thực hiện thông qua các cơ chế song phương hiện có, bao gồm Nhóm Tham vấn Hạt nhân Mỹ - Hàn, Đối thoại Răn đe Mở rộng Mỹ - Nhật và Đối thoại Chính sách Chiến lược Mỹ - Australia.

Năm 2025, báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ tại Đại học Sydney và Viện Nghiên cứu Chính sách Asan của Hàn Quốc cũng từng đưa ra khuyến nghị tương tự.

Giáo sư Peter Dean, giám đốc chính sách đối ngoại và quốc phòng tại Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ, bình luận: "Trong một môi trường ngày càng cạnh tranh, răn đe hạt nhân mở rộng là một mảnh ghép quan trọng của mọi bức tranh an ninh quốc gia trong khu vực".

Ông cho biết thêm: “Tuy nhiên, Australia, Hàn Quốc, Nhật Bản và Mỹ có sự bất đối xứng về năng lực và khả năng tương tác, vì vậy cần áp dụng phương pháp tiến hành từng bước một để xây dựng an ninh tập thể thực chất”.