Oleh AFP dan Focus | 2025-12-17

TOKYO -- Panda gergasi yang satu-satunya masih tinggal di Jepun, iaitu dua ekor anak kembar Lei Lei dan Xiao Xiao, akan dikembalikan ke China pada bulan Januari, kata para pegawai, satu langkah yang bakal meninggalkan negara itu tanpa sebarang panda buat kali pertama dalam tempoh kira-kira setengah abad.

Kembar itu dijadualkan untuk dihantar pulang dalam kira-kira sebulan sebelum tamat tempoh perjanjian pinjaman mereka pada bulan Februari, meskipun terdapat permintaan daripada pegawai-pegawai Tokyo untuk lanjutan tempoh tersebut. Hari terakhir lawatan awam untuk kembar yang berusia 4 tahun itu ialah 25 Januari, menurut kerajaan metropolitan Tokyo.

Dilahirkan dan dibesarkan di Taman Zoologi Ueno di ibu negara Jepun, haiwan-haiwan yang berwarna hitam putih itu telah digemari ramai sejak penampilan sulungnya, sekaligus menonjolkan daya tarikan panda yang berkekalan di Jepun. Kehadiran mereka telah meneruskan tradisi lama di mana panda-panda telah berfungsi sebagai simbol muhibah antara China dan Jepun.

'Diplomasi panda'

Beijing telah meminjamkan panda gergasi kepada Jepun di bawah apa yang dipanggil "diplomasi panda" sejak awal 1970-an, susulan pewujudan hubungan diplomatik penuh pada tahun 1972. Ketibaan panda-panda sejurus selepas pemulihan hubungan dilihat secara meluas sebagai tanda perdamaian selepas permusuhan perang selama berdekad-dekad.

Kerajaan metropolitan Tokyo berkata ia telah meminta pihak berkuasa China untuk membenarkan kembar itu tinggal lebih lama dan telah meminta sepasangan panda baharu yang subur untuk Zoo Ueno tetapi masih belum menerima maklum balas rasmi. Media Jepun, termasuk Nikkei Asia, telah melaporkan bahawa ketibaan panda-panda baharu sebelum Lei Lei dan Xiao Xiao balik adalah agak mustahil.

Jepun tidak mempunyai panda di luar Tokyo. Ibu bapa kembar itu telah dihantar pulang ke China pada bulan September 2024, menarik ramai orang ke Zoo Ueno ketika beribu-ribu peminat berkumpul untuk melihat panda buat kali terakhir dan mengambil gambar haiwan-haiwan itu.

Panda telah lama berkait rapat dengan trajektori hubungan China-Jepun yang lebih luas. Tempoh hubungan diplomatik yang lebih lancar sering kali berlaku serentak dengan pinjaman panda atau kejayaan pembiakan, manakala kelewatan, kepulangan atau ketidakpastian yang menyelubungi haiwan tersebut cenderung mencerminkan ketegangan politik.

Hubungan yang semakin dingin

Hubungan antara dua ekonomi terbesar Asia telah menjadi semakin dingin sejak beberapa bulan kebelakangan ini di tengah-tengah pertikaian mengenai keselamatan serantau dan isu-isu sejarah. Media Jepun melaporkan bahawa ulasan-ulasan ahli politik kanan Jepun mengenai Taiwan telah menimbulkan kemarahan Beijing, yang menganggap pulau yang ditadbir sendiri itu sebagai sebahagian daripada wilayahnya.

Perdana Menteri Jepun Sanae Takaichi pada awal bulan November telah memberitahu parlimen bahawa penggunaan kekerasan China di sekitar Taiwan boleh menjadi "ancaman eksistensial" ."

Jurucakap tertinggi kerajaan Jepun, Minoru Kihara, berkata panda-panda telah membantu dalam hubungan dengan China. "Pertukaran melalui panda telah menyumbang kepada penambahbaikan perasaan antara rakyat Jepun dan China. Kami berharap pertukaran sedemikian akan berterusan," katanya pada taklimat akhbar berkala.

Beliau menambah bahawa "beberapa kerajaan tempatan dan zoo telah menyatakan minat untuk menerima panda-panda secara pinjaman" tetapi tidak menyatakan sama ada kerajaan pusat telah meminta haiwan baharu daripada China.

Zoo Ueno telah lama menjadi penerima manfaat diplomasi panda, setelah bekerjasama dengan kemudahan-kemudahan di China dan Amerika Syarikat untuk berjaya membiakkan panda gergasi.

China telah menggunakan pinjaman panda sebagai satu bentuk kuasa lembut, dengan para penganalisis mengatakan haiwan-haiwan itu boleh membantu melembutkan imej Beijing di luar negara tetapi mempunyai impak politik yang terhad.

Ketegangan dalam hubungan semakin merebak ke dalam bidang awam dan keselamatan. China telah menyekat pelancongan ke Jepun, dan beberapa pertukaran budaya kerajaan tempatan telah digantung. Ketegangan semakin memuncak pada bulan ini apabila latihan ketenteraan China yang melibatkan sebuah kapal pengangkut pesawat berhampiran selatan Jepun telah menyebabkan Tokyo bertindak melancarkan jet-jet pejuang. Jepun juga membantah pesawat perang China mengunci radar mereka pada pesawat Jepun , satu langkah yang dilihat sebagai kemungkinan pendahuluan kepada pelancaran peluru berpandu.