Oleh AFP dan Focus | 2026-04-08

HANOI, Vietnam -- Ketua Parti Komunis Vietnam To Lam dipilih menjadi presiden oleh Perhimpunan Kebangsaan pada 7 April, melengkapkan usahanya untuk memusatkan kuasa di negara yang mana secara tradisinya diperintah secara kolektif oleh kader kanan.

Dalam kurang dari masa dua tahun sebagai ketua parti, beliau yang berumur 68 tahun itu dengan senangnya mengatasi saingan dan telah menukar negara tersebut melalui dorongan pembaharuan agresif, betul-betul melukis semula peta semasa beliau menggabungkan wilayah serta mengurangkan birokrasi.

Lam telah menetapkan sasaran yang hebat sebanyak 10% pertumbuhan tahunan untuk hab perkilangan Asia Tenggara, dan menekan parti supaya masuk campur bagi menyokong wawasan beliau bagi melaksanakan pembaharuan berorientasi pembangunan.

Vietnam telah muncul sebagai alternatif perkilangan yang penting daripada China, terutamanya dalam elektronik, pakaian dan barangan pengguna. Ingin mengambil kesempatan daripada momentum ini, beliau menggesa pegawai-pegawai untuk mempercepat pembaharuan dan memindahkan kekangan dalam pembangunan, menurut Nikkei Asia.

Pemerintahan ala Xi

Selepas memperoleh penggal lain sebagai setiausaha agung parti pada bulan Januari, Lam juga telah mengambil alih jawatan kedua dari segi politik Vietnam. Kini, beliau menyatukan kepemimpinan parti dan negara, mencerminkan model di bawah Presiden Xi Jinping di negara jiran China.

Langkah tersebut "sebenarnya telah menukarnya kepada 'pemimpin tertinggi' Vietnam," kata Le Hong Hiep, felow kanan di Program Pengajian Vietnam di IZEAS – Yusof Ishak Institute Singapura.

Ia telah "mengalihkan kepemimpinan negara daripada model kolektif berasaskan kesepakatan kepada gaya kepemimpinan diktator," beliau memberitahu AFP.

Lam menggabungkan jawatannya selepas saingannya gagal, terdahulu beliau pernah menyelia kempen antirasuah meluas sebagai menteri keselamatan yang melucutkan pemimpin-pemimpin politik dan korporat kanan.

Tran Thanh Man, pengerusi Perhimpunan Kebangsaan, mengatakan 100% daripada timbalan yang hadir telah meluluskan resolusi memilih Lam menjadi presiden untuk penggal 2026-2031.

Dalam ucapan selepas mengangkat sumpah, Lam menyifatkan peranan berganda baharunya "penghargaan yang sangat besar" dan "tugas yang murni dan mulia."

Parlimen, yang berfungsi terutamanya untuk meratifikasikan keputusan parti, memilih sekutu Lam, Le Minh Hung sebagai perdana menteri pada 7 April.

'Model pertumbuhan baharu'

Dinaikkan ke ketua parti selepas kematian setiausaha agung Nguyen Phu Trong pada tahun 2024, Lam telah mengejutkan negara dengan kelajuan perubahannya.

Beliau telah menyingkirkan seluruh lapisan kerajaan, memansuhkan lapan kementerian atau agensi dan memotong hampir 150,000 pekerjaan daripada senarai gaji negara, sambil mendorong projek infrastruktur yang sangat besar.

Kini Lam mempromosikan "model pertumbuhan baharu" yang mempercepat proses membuat keputusan dan melepaskan sektor swasta untuk mencapai pertumbuhan tahunan angka berganda dalam masa lima tahun akan datang.

"Kemungkinan program pembaharuannya berjaya telah meningkat kerana beliau mempunyai skop selanjutnya untuk memajukannya," kata Daniel Kritenbrink bekas duta AS ke Vietnam, mengulas mengenai Lam iaitu "kuasa dan pengaruh yang tidak pernah berlaku dahulu."

Peralihan kuasa

Vietnam merupakan kedua-dua negara satu parti yang menindas dan juga tempat bahagia untuk ekonomi serantau, yang mana Parti Komunis mencuba untuk menjadikan pertumbuhan yang pesat untuk memperkukuh kedudukannya.

Lam menyebut pembangunan dan pembaharuan institusi Vietnam sedang menghadapi "berbagai-bagai cabaran" dalam ucapan kepada Perhimpunan Kebangsaan pada 6 April.

"Negara yang melaksanakan pembaharuan strategik secara proaktif, dengan segera membuat pembaharuan pada institusinya, menggalakkan kreativiti, menggerakkan sumber seluruh populasinya dan merebut peluang baharu yang akan timbul dan berkembang," kata beliau.

Parti pemerintah Vietnam tidak bertoleransi dengan sedikit penentangan dan sering memenjarakan pengkritik, lebih daripada 160 orang pengkritik yang dipenjarakan, menurut Human Rights Watch.

Namun tidak seperti China masa kini atau Korea Utara dinasti Kim, kuasa politik di Vietnam sebelum ini tidak tertumpu pada seorang pemimpin agung.

Lam ialah orang yang pertama yang memperoleh dua jawatan teratas melalui proses pemilihan kepemimpinan biasa parti, bukan daripada menggantikan tempat selepas kematian seseorang pemegang jawatan.