Ayon kay Zarak Khan | 2026-04-21

Ang lalong tumitibay na ugnayang teknolohikal sa pagitan ng Tsina at Iran ay muling binabago ang balanse ng puwersang militar sa Gitnang Silangan, kung saan pinapalakas ng mga makabagong sistema ng pagmamanman at nabigasyon ng Beijing ang kakayahan ng Tehran na magsagawa ng mga precision strike.

Ang kooperasyon ay nagbigay-daan sa Iran na pahusayin ang katumpakan ng mga missile at drone nito, na nagdudulot ng pangamba sa tumitinding panganib ng kanilang mga operasyon laban sa parehong mga target na militar at sibilyan.

Lihim na suporta

Bagama’t bumaba ang malakihang paglilipat ng armas ng Tsina patungong Iran matapos ang mga pandaigdigang sanksyon noong dekada 1990 at 2000, ang kasalukuyang suporta ay lumipat na sa mas hindi nakikitang mga paraan. Ayon sa ulat ng New York Times noong Abril 15, dumadaloy na ngayon ang suporta ng Beijing "sa anyo ng mga bahagi na maaaring magamit sa parehong teknolohiyang pangsibilyan pati na rin sa mga missile at drone.

Noong Pebrero 2025, pinatawan ng parusa ng US Department of the Treasury ang anim na entidad na nakabase sa Tsina at Hong Kong, na inakusahan ng pagbili ng mga materyales para sa mga programang ballistic missile at unmanned aerial vehicle ng Iran, na nagpapakita ng pangamba ng Washington tungkol sa mga hindi direktang supply chain na patuloy na sumusuporta sa pag-unlad ng kakayahang militar ng Tehran.

Lalong tumindi ang kooperasyong militar ng Tsina at Iran mula nang lagdaan ang kanilang komprehensibong kasunduan noong 2021, kung saan napansin ng mga analyst ang mas mabilis na koordinasyon bago pa man ang mga operasyong militar ng US at Israel laban sa Iran na nagsimula noong Pebrero 28.

Kadena ng pag-atake

Ipinapahiwatig ng mga lumilitaw na pagsusuri na ang papel ng Tsina ay higit pa sa suplay ng materyales. Ayon sa ulat ng Small Wars Journal noong Marso 20, "malaki ang ambag ng Beijing sa suportang intelihensiya, satellite navigation, mga radar system, at mga teknolohiyang electronic warfare na nagpapahusay sa kakayahan ng Iran sa pag-target."

Ang Chinese commercial satellite imagery, BeiDou navigation, at iba pang dual-use na mga teknolohiya ay tumutulong sa Iran na buuin ang mga ugnayan para sa pagmamanman, pagsubaybay, at paggabay ng isang modernong kill chain -- isang sistema na mahihirapan ang Tehran na mapanatili kung wala ang suporta ng Partido Komunista ng Tsina.

Sinabi ng Pentagon noong Disyembre na nakilahok ang mga komersyal na kumpanya ng satellite na nakabase sa Tsina sa mga ugnayang pangnegosyo kasama ang Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) ng Iran, na lalo pang nagpatibay sa mga pangamba na ang mga tila sibilyang asset ng Tsina sa kalawakan at teknolohiya ay ginagamit upang palakasin ang ecosystem ng pagtukoy ng target ng Iran.

Ibinubunyag ng mga satellite ang mga target

Nasa sentro ng umuunlad na kakayahang ito ang pagsasama ng mga komersyal na platform ng satellite at imprastraktura ng nabigasyon ng Tsina.

Naglathala ang kompanyang Tsino na MizarVision ng high-resolution na satellite imagery ng mga kagamitang militar ng US at mga kaalyado nito sa rehiyon, na nagdulot ng pangamba sa mga opisyal ng depensa sa Kanluran hinggil sa implikasyong operasyonal ng commercially available intelligence. Maaaring makatulong sa Iran ang ganitong mga plataporma sa pagtukoy ng mga target na "kasing liit ng 0.3 square meters," ayon sa mga ekspertong militar sa ulat ng ABC News noong Abril 6.

"Nakikita namin ang mga target, kabilang ang isang US E-3 Sentry aircraft, na tinatamaan nang may pambihirang katumpakan. Seryosong tutugunan ng aming mga puwersa ang banta na ito -- at nararapat lamang," sabi ni Major General Gus McLachlan, isang retiradong heneral ng militar ng Australia, na binanggit ang pag-atake sa isang eroplano ng US command-and-control sa isang air base sa Saudi Arabia noong huling bahagi ng Marso.

Noong Pebrero, naglabas ang MizarVision ng satellite imagery na nagpapakita ng labing-isang F-22 fighter jets ng US na naka-deploy sa Uvda Air Base sa Israel, ayon sa ulat ng The Times of Israel noong Pebrero 26, na itinatampok kung gaano kalawak ang mga sensitibong posisyong militar na ipinapakita ng open-source o komersyal na intelihensiya.

Ginagabayan ng BeiDou ang mga missile

Lalo pang tinutukoy ng mga analyst ang posibleng paggamit ng Iran sa BeiDou Navigation Satellite System ng Tsina bilang isa sa mga salik sa pagpapahusay ng paggabay o katumpakan ng mga missile.

Ang sistemang ito, na alternatibo ng Beijing sa Global Positioning System (GPS), ay nagbibigay ng serbisyo sa global positioning, navigation, at timing, at naging isang haligi ng teknolohikal na pagpapalawak ng Tsina.

Sa kasalukuyang labanan, ang mga missile ng Iran ay “mas tumpak kaysa sa digmaang naganap walong buwan na ang nakalipas, na nagdudulot ng maraming katanungan tungkol sa mga sistema ng paggabay ng mga ito,” ayon kay Alain Juillet, dating direktor ng intelihensiya sa panlabas na ahensya ng intelihensiya ng France, sa independent na Tocsin podcast ng France noong Marso.

Higit pa sa agarang epekto sa larangan ng labanan, nagbibigay din ang tunggalian ng pagkakataon sa Beijing na subukan at pagbutihin ang mga sistema nito sa aktuwal na kalagayan. Ayon sa mga mananaliksik, ang datos na nakalap mula sa mga operasyon ng Iran ay maaaring makatulong sa Tsina na suriin ang performance ng kanilang mga teknolohiya laban sa mga makabagong platapormang militar ng Kanluran.

Sinabi ni Theo Nencini, isang research fellow sa ChinaMed Project research platform, sa Al-Jazeera noong Marso na ang tunggalian ay nagbibigay-daan sa Tsina na “masuri ang bisa ng mga sistema nito laban sa mga American fifth-generation fighter aircraft tulad ng F-35.” Idinagdag din niya na nakatulong sa Tsina ang tunggalian sa pagkalap ng mahalagang datos sa kakayahan ng US na harangin ang mga missile at drone ng Iran na ginagabayan ng BeiDou.

Bumabalik ang kaakibat na gastos

Ayon sa mga analyst, maaaring mabawasan ang mga estratehikong benepisyo ng ugnayang Iran at Tsina dahil sa tumataas na gastos sa ekonomiya.

Habang pinananatili ng Beijing ang mga ugnayan na tumutulong sa Iran na malampasan ang digmaan at mga parusa, nilimitahan ng mga awtoridad ng Tsina noong unang bahagi ng Abril ang pagtaas ng presyo ng gasolina sa 420 yuan kada tonelada at 400 yuan para sa diesel -- mas mababa sa 800 yuan at 770 yuan na pagtaas na dapat sana’y itinakda ng mekanismo sa pagpepresyo ng Tsina, ayon sa ulat ng Wall Street Journal noong Abril 7.

Ipinapakita ng hakbang ang isang malinaw na suliraning pampulitika para sa pinuno ng Tsina na si Xi Jinping habang ang mga gastos ng pagsuporta sa Tehran ay bumabalik sa mga mamimili sa loob ng bansa.

Iniulat ng CNN noong Abril 11 na ayon sa US intelligence, naghahanda ang China na maghatid ng mga bagong MANPADS, o shoulder-fired anti-air missile system, sa Iran sa loob ng ilang linggo, bilang indikasyon na ang suporta ng Beijing ay maaaring hindi na lamang nakatuon sa dual-use na teknolohiya kundi unti-unti nang nakasentro sa mas tuwirang pagsisikap na tulungan ang Tehran na muling palakasin ang mga depensa nito.

Ayon sa ulat, may mga indikasyon na sinusubukan ng Beijing na idaan ang mga kargamento sa mga ikatlong bansa upang maitago ang pinagmulan nito.