Tác giả: Jia Feimao | 2025-12-29

Một tài liệu chiến lược mới của Mỹ cho thấy vai trò nổi bật của Đài Loan trong tư duy của Lầu Năm Góc.

Chiến lược An ninh Quốc gia Mỹ 2025 (NSS) của chính quyền Trump, công bố hôm 5/12, đặt mục tiêu răn đe tại Eo biển Đài Loan vào vị trí trung tâm trong cách tiếp cận Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, cho rằng việc ngăn chặn xung đột liên quan đến Đài Loan là một ưu tiên và việc duy trì sự “vượt trội” về quân sự của Mỹ là yếu tố then chốt.

Theo các nhà phân tích, tài liệu này có giọng điệu cứng rắn hơn về Đài Loan so với phiên bản ban hành trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump. Họ chỉ ra rằng Đài Loan được nhắc tới 8 lần và Eo biển Đài Loan chiếm vị trí nổi bật trong bức tranh an ninh khu vực.

Trung Quốc coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và chưa bao giờ loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để giành lấy hòn đảo.

Răn đe thông qua sức mạnh

Đây là bản NSS đầu tiên của chính quyền hiện tại kể từ khi nhậm chức vào tháng 1. Văn kiện kêu gọi “ngăn chặn xung đột liên quan đến Đài Loan, lý tưởng nhất là bằng cách duy trì ưu thế quân sự vượt trội”.

Tài liệu giải thích tầm quan trọng của Đài Loan cả về kinh tế lẫn địa chính trị, nhấn mạnh vai trò thống lĩnh của hòn đảo trong ngành sản xuất chất bán dẫn. Văn bản cũng cho rằng Đài Loan cho phép tiếp cận trực tiếp tới chuỗi đảo thứ hai và tạo ra ranh giới tách Đông Bắc Á và Đông Nam Á thành hai chiến trường riêng biệt, khẳng định rằng “việc tập trung nhiều vào Đài Loan là chính đáng”.

Chuỗi đảo thứ hai kéo dài từ Nhật Bản tới đảo New Guinea và bao gồm lãnh thổ Guam của Mỹ.

Ngược lại, Chiến lược An ninh Quốc gia 2017 trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump chỉ đề cập đến Đài Loan ba lần trong cùng một câu.

Về mặt thực thi, chiến lược mới kêu gọi “tăng cường năng lực của Mỹ và đồng minh nhằm ngăn chặn mọi nỗ lực chiếm giữ Đài Loan”, cũng như ngăn ngừa bất kỳ diễn biến nào có thể “khiến việc bảo vệ hòn đảo (Đài Loan) trở nên bất khả”.

Việc đặt Đài Loan trong mục “Ngăn chặn các mối đe dọa quân sự” cho thấy sự thay đổi trong cách các nhà hoạch định chính sách Mỹ nhìn nhận vấn đề, theo Yaqi Li, nhà nghiên cứu tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam thuộc Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), viết trên tạp chí Modern Diplomacy.

“Đài Loan không còn được trình bày như một vấn đề mang tính chuẩn mực nằm bên lề chính sách Trung Quốc, mà được coi là một cơ chế ngăn chặn một kịch bản quân sự có thể làm đảo lộn lợi ích kinh tế và thế đứng khu vực của Mỹ".

Chiến lược này sử dụng ngôn ngữ địa chính trị trực diện khác thường để tái định nghĩa Đài Loan như một “trung tâm địa chính trị” trong chuỗi đảo thứ nhất, Tang Ming-hua, nghiên cứu viên liên kết tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Quốc gia Đài Loan, đăng trên bài viết cho viện này hôm 9/12.

Chuỗi đảo thứ nhất bao gồm Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.

Kêu gọi Đài Loan nỗ lực hơn

Theo ông Tang, vai trò của Đài Loan đã chuyển từ một thực thể được bảo hộ sang một mắt xích trong hệ thống răn đe tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. “Giá trị của Đài Loan không chỉ nằm ở khả năng tự vệ mà còn ở việc liệu họ có thể trở thành một trong những ‘tuyến phòng thủ’ trên chuỗi đảo thứ nhất đủ sức ngăn chặn các đột phá chiến lược của Trung Quốc hay không”. Việc được nâng tầm như vậy, ông nói thêm, đồng nghĩa Đài Loan phải gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong việc duy trì cân bằng khu vực.

“Hoa Kỳ sẽ xây dựng một lực lượng quân sự có khả năng ngăn chặn hành động xâm lược ở bất kỳ đâu trong Chuỗi đảo thứ nhất. Nhưng quân đội Mỹ không thể, và không nên, phải làm điều đó một mình. Các đồng minh của chúng tôi phải dấn thân và chi tiêu — và quan trọng hơn là phải hành động — nhiều hơn nữa cho quốc phòng tập thể”, Nhà Trắng viết trong NSS.

Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 5/12 rằng Đài Loan sẽ tiếp tục là một đối tác đáng tin cậy và cam kết tăng cường năng lực tự vệ nhằm duy trì hòa bình khu vực.

Chi tiêu quốc phòng của Đài Loan

Ông Lại đã công bố kế hoạch quốc phòng trị giá 40 tỷ USD hồi tháng 11, tập trung vào việc mua sắm vũ khí mới từ Mỹ và mở rộng năng lực tác chiến bất đối xứng nhằm răn đe khả năng Trung Quốc tấn công hòn đảo.

Chi tiêu quốc phòng của Đài Loan phù hợp với kỳ vọng của NSS đối với các đồng minh, theo William Chih-tung Chung, một học giả khác tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Quốc gia, viết ngày 8/12.

“Đài Loan không nên chỉ đóng vai trò thụ động tiếp nhận hỗ trợ an ninh, mà cần đảm nhận vai trò chủ động như một nhà cung cấp an ninh để đáp ứng các yêu cầu được nêu trong Chiến lược An ninh Quốc gia của ông Trump”, ông viết trong bài đăng trên trang của viện.

Ngăn chặn việc Trung Quốc sử dụng vũ lực chống Đài Loan đã trở thành yếu tố then chốt trong kế hoạch Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ, ông nói thêm, và nhấn mạnh rằng việc Đài Loan chuyển từ “đi nhờ” sang “chia sẻ trách nhiệm” là chìa khóa để duy trì mối liên kết chiến lược dựa trên lợi ích với Hoa Kỳ.

Ông Tang, đồng nghiệp của ông Chung, cũng nêu ra các cách để Đài Loan đảm nhận thêm trách nhiệm an ninh, bao gồm duy trì tăng chi tiêu quốc phòng, cải cách hệ thống quân dự bị và đẩy nhanh sản xuất hàng loạt tên lửa cùng các hệ thống tác chiến không người lái.

Ông khuyến nghị Đài Loan nên mở rộng hệ thống huy động phòng thủ toàn xã hội và tăng cường khả năng chống chịu của hạ tầng trọng yếu trong các kịch bản xung đột cường độ cao.